Afgelopen donderdag 19 september kwamen de leden van ons alumninetwerk Het KANNN samen bij Koploper Univé in Assen voor de VerduurSamen Sessie. Het doel? Samen bouwen aan een duurzaam netwerk waarin authentieke verbinding centraal staat. Lees verder op de website van Het KANNN .

Karin Pals is coördinator van het Koploperproject in Flevoland en hield interviews met de deelnemers van het project dat nu in volle gang is. Om de diversiteit aan deelnemers te laten zien, stellen we de komende dagen steeds een van hen aan je voor. Vandaag een duo: Michel Valkema en Sebastiaan Wezenberg van Lucam-air, fabrikant van milieu- en energievriendelijke klimaatoplossingen in Emmeloord. Wie zijn Michel Valkema en Sebastiaan Wezenberg? Michel Valkema is co-directeur van Lucam-air. Hij is en geboren en getogen in de Noordoostpolder maar woont nu in Kuinre. Hier kan hij het wonen goed combineren met zijn hobby: het opknappen van oldtimers. Sebastiaan Wezenberg is software ontwikkelaar bij Lucam-air en woont in een klushuis in Kampen. Hij wordt geprikkeld door uitdagende, complexe en afwisselende opdrachten zoals het ontwikkelen van een ERP-systeem en het monitoren van bedrijfsprocessen. Wat hebben jullie persoonlijk met duurzaamheid? Michel: "Het opknappen van oldtimers lijkt niet zo duurzaam, want het gaat om fossiele auto's. Van de andere kant zorg ik er wel voor dat ze niet op de schroothoop belanden." Wat is de missie van Lucam-air? Klanten van Lucam-air zijn wereldwijd verspreid. In Europa moeten producenten aan Europese verordeningen voldoen. De zoektocht is dan om warmtepompen en installaties circulair te maken. Dit ziet Michel als een uitdaging. Als voorbeeld noemt hij: “Voor datacentra is de ontwikkeling van koelwater dat verdampt en daardoor herbruikbaar wordt uitdagend. Lucam-air probeert deze ontwikkeling als eerste op te pakken en in de markt te zetten”. Wat doen jullie aan duurzaamheid? Beide mannen merken dat niet alle bedrijven even gemakkelijk stappen zetten om hun panden te verduurzamen. “Sommige afnemers zijn geen eigenaar van hun bedrijfspand, zodat ze minder gemotiveerd zijn om duurzame keuzes te maken. Wel zijn er mogelijkheden om andere materiaalkeuzes te maken als de klant hierom vraagt, bijvoorbeeld voor luchtkanalen. Ook zijn er recent zonnepanelen en batterijen bij het bedrijf geplaatst en wordt gekozen voor hybride vervoersoplossingen voor mobiliteit”. Waarom doen jullie mee aan het Koploperproject? “Als je innovatief bent wil je leren van anderen. Omdat het team bij Lucam-air klein is worden uitkomsten en kennis uit het project direct met elkaar gedeeld. Dit helpt ons om sneller te verduurzamen." Hebben jullie nagedacht over hoe je de Koploperprijs kunt winnen? “Dit houdt ons niet echt bezig, al is een prijs winnen leuk. Lucam-air is vanuit een duurzame gedachte opgezet en wat ons betreft zouden wij zeker in aanmerking kunnen komen voor deze prijs!”. UPDATE: Nou, het is ze gelukt hoor. Lucam won op het symposium op 12 juni de Koploperprijs van de groep Flevoland! Lees hier het verslag van dit inspirerende symposium. Inmiddels prijkt het Koploperlogo trots op hun bedrijfspand in Emmeloord.

Tijdens een training voor adviseurs werd vandaag een samenwerkingsovereenkomst getekend tussen DZyzzion en drie accountantskantoren. Zij gaan in hun regio aan de slag om bedrijven te begeleiden bij toekomstbestendig ondernemen in de vorm van Koploperprojecten. Een mooie mijlpaal voor deze kantoren en het Koploperproject. Lees hier meer over de aanleiding en het belang van deze stap. Accountants spelen een belangrijke rol in het adviseren van bedrijven bij hun business-strategie. Steeds vaker speelt duurzaamheid daarbij een rol, omdat de ontwikkelingen op dat gebied eisen stellen aan bedrijven maar ook risico's en kansen inhouden voor hun businessmodel. Duurzaam ondernemen gaat dus veel verder dan energie besparen en netjes je afval scheiden. Anticiperen en slim inspelen op de onvermijdelijke duurzaamheidstransitie is essentieel voor de toekomst van je bedrijf. Met het Koploperproject helpen we bedrijven hierbij, al meer dan 14 jaar, met meer dan 500 deelnemende bedrijven en andere organisaties. In 2020 deden Harry en Sanne Marissen van accountantskantoor Harrier (vorig jaar overgenomen door Bentacera) mee aan een Koploperproject op bedrijventerrein Groningen Zuidoost en wonnen zelfs de Koploperprijs. Sanne werd erg enthousiast en ging daarna zelfs aan de slag als adviseur voor het Koploperproject Groningen. Als bestuurder van branchevereniging SRA, zorgde Harry ervoor dat in 2022 een groep van 14 aangesloten accountantskantoren uit het hele land meedeed aan een Koploperproject. Daarmee kregen ze veel inzicht in wat duurzaam ondernemen voor hun eigen organisatie betekent, maar ook hoe ze hiermee hun klanten zouden kunnen helpen. Beiden zagen veel kansen om als accountantskantoor ook andere bedrijven te helpen verduurzamen en richtten daarvoor het platform Zero CO2 op. Naast een netwerk van expert-partners, waaronder het Koploperproject, sluiten ook steeds meer accountant-partners aan. Zij volgen trainingen over onder meer de Europese rapportagerichtlijn CSRD, waarmee veel van hun klanten zullen moeten gaan rapporteren over duurzaamheid. Accountants moeten die informatie controleren en een assurance-verklaring afgeven, maar zullen bedrijven ook helpen 'CSRD-proof' te worden. Vandaag volgden zeven adviseurs van drie accountant-partners van Zero CO2 een intensieve training over alle ins en outs van het project, gegeven door Jaap de Vries van DZyzzion, initiatiefnemer en landelijk coördinator van het Koploperproject. De training vond plaats bij Kreston van Herwijnen in Tiel, een van de deelnemers, werkzaam in de regio Rivierenland. De andere kantoren zijn Bentacera, werkzaam in Friesland en Groningen en Qwintess uit Noordwijk, werkzaam in de Duin- en Bollenstreek, in samenwerking met Improvendo. Qwintess won in 2022 zelf de Koploperprijs van het Koploperproject met SRA. Met alle drie de kantoren werd vandaag een samenwerkingsovereenkomst getekend. De verwachting is dat binnenkort nog meer kantoren zullen aansluiten. We zien uit naar een mooie samenwerking, om nog meer bedrijven en organisaties te helpen toekomstbestendig te worden!

De vijfde nieuwsbrief van het Koploperproject is uit! Vol nieuws van en voor Koplopers in duurzaam ondernemen. Met onder meer: Leuke verslagen van inspirerende Koplopersymposia in Leens en Emmeloord Drie Koploperprijswinnaars: iWink, Lucam Air, Hartman Interviews met een aantal Koplopers uit Flevoland Een uitgebreid interview met Jaap de Vries, initiatiefnemer van de Koploperprojecten Kyra Luyters duurzame docent van het jaar! Lees 'm hier online. Wil je op de hoogte blijven, schrijf je dan even in op onze nieuwspagina. Veel leesplezier! Jaap de Vries, namens het hele Koploperteam NL

Karin Pals is coördinator van het Koploperproject in Flevoland en hield interviews met de deelnemers van het project dat nu in volle gang is. Om de diversiteit aan deelnemers te laten zien, stellen we de komende dagen steeds een van hen aan je voor. Vandaag de beurt aan Ronald Luimes van Luimes AV, specialist op het gebied van audiovisuele verhuur en installatie. Wie is Ronald Luimes? Ronald Luimes is geboren en getogen in de Noordoostpolder waar zijn opa als pionier is gestart en zich als agrariër vanuit de achterhoek vestigde in ons gebied. Dit verleden en het arbeidsethos in de polder maken hem trots op ons gebied. Op de basisschool had Ronald al liefde voor techniek en later de audiovisuele techniek. Hij ging al vroeg op pad om opdrachten uit te voeren, waaruit vanaf 2005 Luimes AV werd geboren. Ronald woont samen met Karen en hun 4 tieners in Emmeloord. Wat heb je persoonlijk met duurzaamheid? “De ‘menskant’ van mijn bedrijf vind ik belangrijk; ik ben een gepassioneerde ondernemer en ga duurzaam en sociaal om met mijn medewerkers. De duurzame kant van mijn bedrijfsvoering vind ik ook belangrijk, maar Nederland loopt in de voorhoede vind ik en we moeten hierin niet doorslaan. Ook richting de overheid ben ik van mening dat wet- en regelgeving nodig is, maar wel in het juiste tempo en in balans, zodat het haalbaar is voor ondernemers”. Wat is de missie van Luimes AV? “Luimes AV streeft ernaar om hoogwaardige audiovisuele oplossingen te leveren die de ervaring van onze klanten verrijken. We zijn toegewijd aan het leveren van innovatieve technologieën en uitstekende service, waardoor we een betrouwbare partner zijn voor al hun audiovisuele behoeften. Door onze passie voor kwaliteit, creativiteit en klanttevredenheid streven we ernaar om langdurige relaties op te bouwen en de standaard te zetten in de audiovisuele sector. Onze inzet voor duurzaamheid en continue verbetering drijft ons om bij te dragen aan een betere toekomst voor zowel onze klanten als onze planeet”. Met deze missie wil Luimes AV een hoogwaardige partner blijven met innovatieve kernwaarden, omdat de markt vraagt om de nieuwste ontwikkelingen. Wat doen jullie aan duurzaamheid? “In de basis werken we al jaren met digitale systemen waardoor we weinig papier gebruiken. We zijn recent begonnen met rijden in elektrische auto’s. Bij investeringen kijken we naar multifunctionele inzetbaarheid en de levensduur van materialen, dit verlengen we door dit duurzaam te vervoeren in degelijke flightcases die de producten beschermen. Daarnaast proberen we zoveel mogelijk lokaal in te kopen. Verder oriënteren we ons op een nieuwe locatie waarbij we goed kijken naar de duurzaamheid van het gebouw”. Waarom doen jullie mee aan het Koploperproject? “Wij zijn gevraagd om mee te doen en dan ga je nadenken. Ik heb een paar Koplopers van vorig jaar gevraagd naar hun ervaringen, want strategisch is het ook interessant om mee te doen. Overheden, het hogere segment in het bedrijfsleven en natuur gerelateerde evenementen vragen als eerste naar onze duurzame missie”. Heb je nagedacht over hoe jullie de Koploperprijs kunnen winnen? “Nee, daar heb ik nog niet echt over nagedacht. Winnen is natuurlijk fantastisch, maar is niet het eerste doel van deelname”.

Karin Pals is coördinator van het Koploperproject in Flevoland en hield interviews met de deelnemers van het project dat nu in volle gang is. Om de diversiteit aan deelnemers te laten zien, stellen we de komende dagen steeds een van hen aan je voor. Vandaag komt Frans Keur van CCF-nl Groene Stroom aan bod. Wie is Frans Keur? Frans Keur is vanaf 1981 werkzaam in de installatietechniek met als specialisatie energiebesparende maatregelen. Al zijn producten en maatregelen zijn er op gericht om energie te besparen of terug te winnen… circulair. Frans woont in Ens en heeft als hobby racefietsen. Hij doet voor de 11e keer mee aan een goede doelen fietstocht voor onderzoek en behandeling van kinderkanker. Deze sponsortochten worden georganiseerd voor en door de installatiebranche, waarbij grote bergen in Europa worden bedwongen. Daarnaast speelt hij online een spel, TPF2, waarbij ook efficiëntie en duurzaamheid een grote rol speelt. Wat heb je persoonlijk met duurzaamheid? “Er wordt gezegd dat ik ‘energiebesparing in mijn bloed heb zitten’. Vaak werd gezegd dat ik 7 jaar voorliep op ontwikkelingen. Door de komst van het internet gaan ontwikkelingen sneller en raakt kennis vlug achterhaald. Ik zeg dit niet vanwege mijn leeftijd, maar ik merk dat de huidige generatie teveel moet aanstaan om bij te blijven bij alle over elkaar heen buitelende ontwikkelingen; met gevaar voor een burn-out." Wat is de missie van CCF-nl Groene Stroom? “Mensen bewust maken van de mogelijkheden om bewuster en duurzamer te leven”. CCF-nl Groene Stroom levert batterijsystemen voor energieopslag, zowel nieuwe accu's, als circulaire accu's die gemaakt zijn van gerecyclede auto-accu's. Hiervoor heeft hij een groot netwerk, waarbij hij ook contacten heeft met bedrijven die zich richten op grootschalige opslag van elektriciteit, bijvoorbeeld via een energiehub. Een ander bedrijf van Frans is Imsorb, dat waterabsorptiegranulaat levert, een poeder voor de installatiebranche, waarmee snel een soort dam gemaakt kan worden, waardoor dakrenovaties makkelijker en dus duurzamer worden uitgevoerd. Op dit moment is er zelfs interesse voor zijn poeder bij bouwmarkten, waarbij hij zijn product dichter bij de consument kan brengen. Wat doe je aan duurzaamheid? "Ik heb een bedrijfspand op industrieterrein De Munt waar de potten voor het absorptiegranulaat met tweedehands machines worden gevuld. Hier wordt het kantoor niet verwarmd. Maar de belangrijkste bijdrage aan duurzaamheid zijn de accu's, waarmee ik probeer bij te dragen aan de energietransitie." Waarom doe je mee aan het Koploperproject? “Omdat ik gevraagd ben en graag andere bedrijven wil helpen bij het zetten van duurzame stappen”. Frans kan met zijn expertise de inzet van accu’s begeleiden, zodat niet iedereen ‘het wiel hoeft uit te vinden'. Hij hoopt dat ondernemers hiervoor open staan en er een klimaat ontstaat van samenwerking op industrieterrein De Munt en de rest van de Noordoostpolder. Heb je nagedacht over hoe je de Koploperprijs kunt winnen? Dit houdt Frans niet echt bezig. Wel uitdagend vindt hij het om de communicatie over zijn producten te verbeteren via de communicatieopdracht in dit project.

Karin Pals is coördinator van het Koploperproject in Flevoland en hield interviews met de deelnemers van het project dat nu in volle gang is. Om de diversiteit aan deelnemers te laten zien, hebben we de afgelopen dagen steeds een van hen aan je voorgesteld. Hekkensluiter, maar zeker niet de minste, is Gert-Jan Karman van Conrad Stanen, fabrikant van verticale grondboormachines in Emmeloord. Wie is Gert-Jan Karman? Gert-Jan is 56 jaar, hij woont in Emmeloord, is getrouwd en heeft 4 kinderen. Sinds juni 2021 is hij General Manager bij Conrad Stanen in Emmeloord. Zijn belangrijkste opleidingen; HBO Bachelor Hogere Technische Bedrijfskunde, aangevuld met Black Belt Lean Six Sigma. In zijn vrije tijd is Gert-Jan voetbalcoach en leider bij Flevo Boys MO20 en heeft hij als hobby: klussen in en rondom zijn huis en proberen zoveel mogelijk van de wereld te zien. Wat heb je persoonlijk met duurzaamheid? “Duurzaamheid is een hot item in de wereld en daar proberen we zelf een steentje aan bij te dragen door te verduurzamen waar mogelijk. Een aardwarmtepomp en zonnepanelen liggen gelukkig binnen onze mogelijkheden. Er zijn belangrijke aanpassingen nodig voor de huidige veranderende wereld en de nabije en verdere toekomst waar we, als we kunnen, zoveel mogelijk aan moeten bijdragen”. Wat is de missie van Conrad Stanen? “Wij willen één van 's werelds toonaangevende producenten en aanbieders van klant-specifieke verticale grondboormachines zijn. Door ons machineportfolio te gebruiken om de specifieke producten en diensten te differentiëren, willen we de meest innovatieve, kwalitatieve en winstgevende grondboormachines en de daarbij horende grote diversiteit aan ondersteunende machines leveren, ontwikkelen en innoveren. Onze producten moeten zich waar mogelijk onderscheiden in vermogen, snelheid, veiligheid, duurzaamheid en bedieningsgemak gebaseerd op klantwaarde”. Wat doen jullie aan duurzaamheid? “Op het dak van ons nieuwe pand installeren we zonnepanelen. Daarnaast proberen we de werkomgeving van onze medewerkers te optimaliseren, bijvoorbeeld door de juiste afzuiging en klimaatcontrole te faciliteren. We kiezen voor recycling van oliën en materialen (afvoer) en onderzoeken de mogelijkheden van hergebruik van oliën en smeermiddelen. Tevens zijn we constant bezig om onze machines zo duurzaam mogelijk te maken voor onze klant, elektrificatie is daar een onderdeel van. Ook doen we mee met het Koploperproject”. Waarom doen jullie mee aan het Koploperproject? “Om voorbereid te zijn voor wat komen gaat qua regelgeving, lokaal, landelijk en internationaal, en daarbij inzichten te krijgen wat er speelt op bedrijfsniveau ten opzichte van duurzaamheid. Door het Koploperproject en de vragen en uitkomsten via de milieubarometer en het duurzaamheidsprofiel kom je redelijk eenvoudig tot een duurzaamheidsagenda die je richting geeft voor nu en de toekomst”. Heb je nagedacht over hoe jullie de Koploperprijs kunnen winnen? “Nee, het winnen van de Koploperprijs is niet onze doelstelling. Wel willen we stappen maken richting inzicht in de staat van duurzaamheid van de organisatie. Het ontwikkelen van een beheersbare duurzaamheidsagenda is ons hoofddoel”.

Op een enerverend Koplopersymposium bij Firda in Emmeloord, sloten gisteravond twee groepen deelnemers het Koploperproject duurzaam ondernemen af. De Koploperprijs Flevoland ging ditmaal naar Lucam Air, dat onder meer warmtepompen en luchtbehandelingskasten maakt. In Overijssel ging Hartman, leverancier van tuinmeubelen uit Enschede, met de prijs naar huis. Twee groepen Koplopers In de afgelopen maanden gingen twee groepen bedrijven en een scholengroep uit Flevoland en Overijssel intensief aan de slag met het verduurzamen van hun bedrijfsvoering en product- en dienstverlening. Ze kregen een uitgebreide nulmeting, stelden een duurzaamheidsagenda op en maakten een communicatieopdracht. Het symposium was de officiële afsluiting van het project, waar alle deelnemers een Koplopercertificaat ontvingen. Firda Ruim 80 bezoekers namen deel aan het symposium op de locatie Emmeloord van Firda, een organisatie voor sterk vakonderwijs in de regio Friesland en noordelijk Flevoland, die zelf eerder al eens meedeed aan een van de Koploperprojecten. Dagvoorzitter Matthijs Meijer van Horizon Flevoland heette iedereen welkom. Jaap van Bruggen, hoofd facilitaire zaken van Firda vertelde over de grote ambities van Firda op het gebied van klimaat en circulariteit. Zo zijn al verschillende spraakmakende duurzame gebouwen gerealiseerd. Maar nog belangrijker aldus Jaap, is dat duurzaamheid inmiddels in alle opleidingen is geïntegreerd. Een prestatie van formaat. Over het Koploperproject Jaap de Vries, oprichter van de Koploperprojecten vertelde kort waar het Koploperproject precies over gaat, namelijk zorgen voor een toekomstbestendige organisatie en een structurele aanpak van verduurzaming. Door dat samen te doen met andere bedrijven, leer je ook nog eens veel van elkaar. Meer info vind je op onze website. Inspirerende sprekers Sanne de Boer, senior specialist energietransitie bij RaboResearch verzorgde de eerste keynote. Ze ging in op de risico's en kansen van de energietransitie voor bedrijven. Haar boodschap: zorg dat de transitie je niet overkomt, wees voorbereid. Henk de Hartog van E-regie liet met hele concrete voorbeelden zien hoe ondernemers zelf de regie kunnen nemen over hun energie, door samen een stabiele energiegemeenschap op te zetten. Daarbij wordt lokale elektriciteit ook zoveel mogelijk lokaal gebruikt, door vraag en aanbod slim op elkaar af te stemmen, waarmee netcongestie kan worden beperkt. Zowel technisch als juridisch is er al veel meer mogelijk dan veel ondernemers denken. Biobased tiny house In de pauze konden de deelnemers een bezoekje brengen aan een tiny house in aanbouw, waarmee studenten kennis en ervaring opdoen met biobased bouwen. Uitreiking Koploperprijzen Na de pauze werd de spanning opgebouwd in aanloop naar de uitreiking van de Koploperprijzen. Eerst werd een korte compilatie vertoond van filmpjes die de deelnemers van het project in Flevoland hadden gemaakt. Zo kreeg het publiek een mooie indruk van deze bedrijven en hoe ze aan verduurzaming werken. Namens de jury* reikte wethouder René van Amersfoort (zelf ook Koploper), de prijs uit aan Michel Valkema van Lucam Air in Emmeloord. Volgens de jury is Michel heel bescheiden in zijn communicatie, maar heeft hij wel grote stappen gemaakt met de verduurzaming van zijn bedrijf. * René van Amersfoort, wethouder Noordoostpolder; Durk Bijma, Firda; Mark Reussing, REUS Marketing Vervolgens was het de beurt aan de groep van Overijssel. Ook daarvan werd een leuke compilatie van filmpjes vertoond. In deze groep ging de Koploperprijs naar Hartman tuinmeubelen in Enschede. Liesbeth Rijsdijk, lector aan Hogeschool Windesheim maakte deel uit van de jury van deze groep. Ze vertelde dat Hartman, met een team van medewerkers, heel serieus aan de slag is gegaan met alle uitkomsten van het Koploperproject en op basis daarvan een gedetailleerd duurzaamheidsplan heeft opgesteld, met concrete gekwantificeerde doelen voor de toekomst, niet alleen voor de eigen bedrijfsvoering, maar zeker ook voor de producten en de waardeketen. * Liesbeth Rijsdijk, Windesheim; Tess Ruiterkamp, provincie Overijssel; Gerard Bosman, Aberson/DORZ Tot slot kwamen alle Koplopers samen op het podium om hun deelnamecertificaten in ontvangst te nemen, uit handen van Karin Pals (coördinator Koploperproject Flevoland) en Esther Jansen (coördinator Overijssel). Karin sloot het event af met een dankwoord aan alle deelnemers, partners en sponsors en gaf dat er in beide provincies binnenkort weer nieuwe Koploperprojecten van start gaan. Geïnteresseerde bedrijven kunnen zich aanmelden via de pagina Koploper worden op onze website. De muzikale omlijsting werd verzorgd door Loes ten Den, met twee prachtige toepasselijke liedjes over toekomst en hoop. Koploper Luimes AV verzorgde de perfecte audiovisuele aankleding van het event. De Koplopers Partners en sponsors van het symposium Persbericht Download hier het persbericht. Foto en video De compilatievideo's van beide groepen zijn de vinden op ons Youtube-kanaal.

De deelnemende bedrijven aan het Koploperproject in Oosterhout kwamen op 8 juni bij elkaar om hun duurzaamheidsagenda's met elkaar te delen. Daarin zijn concrete doelen, ambities en acties opgenomen om duurzaamheid goed in de organisatie te borgen en sneller meters te maken met de transitie naar een toekomstbestendig bedrijf. De bijeenkomst vond plaats bij Koploper Tricorp Businesscenter aan de Bredaseweg in Oosterhout. Eigenaar Arthur Robbesom gaat deze voormalige productielocatie van Philips de komende jaren transformeren van een sterk versteend gebied naar een groene stadsoase: het Voltkwartier. Een inclusief gebied waar niet alleen werken, maar ook zorg en welzijn, wonen en ontspanning een plek gaan krijgen. Duurzaamheid staat hierbij centraal: zoveel mogelijk autovrij, zelfvoorzienend in energie, klimaatadaptief, circulair, biodivers, inclusief en meer. Samen met adviseur Han Nieuwesteeg is Arthur continu op zoek naar innovaties en ideeën die in het gebied kunnen worden toegepast. Daarom doet hij ook mee aan het Koploperproject. Na de vorige workshop, waarin de deelnemers de uitkomsten van de nulmetingen met elkaar deelden, gingen ze aan de slag om de aanbevelingen en tips daaruit om te zetten in een praktisch actieplan: de DuOn-Agenda. Daarmee wordt duurzaam ondernemen een structureel verbeterproces in plaats van losse acties. Door het formuleren van heldere (SMART) ambities en bijbehorende indicatoren, wordt het ook mogelijk om de resultaten van de inspanningen te meten. Dat wordt steeds belangrijker, want met alleen afval scheiden en zonnepanelen kom je tegenwoordig niet meer weg bij steeds veeleisender wordende stakeholders. Tijdens de middag gaven de Koplopers aan dat de DuOn-Agenda houvast biedt. Het samen met medewerkers uitwerken ervan helpt ook om zaken bespreekbaar te maken. Arthur Robbesom: "door het op te schrijven zorg je ervoor dat het geen luchtfietserij blijft". Natuurlijk zijn er ook uitdagingen. Zo'n duurzaamheidsagenda is niet in in één keer klaar. Dat is een continu groeiproces. Door het op het werkoverleg te zetten, zorg je ervoor dat je steeds nieuwe stappen kunt zetten. Ook moet het behapbaar blijven. Baptist de Voss van Secapp: "we gaan het nog wel wat versimpelen. Je kunt als ondernemer heel ambitieus zijn, maar als je te ver voor de troepen uitloopt, kan je ook je medewerkers kwijtraken". Sanne Geerts van Geerts Financiële Dienstverlening geeft aan dat het borgen in de organisatie heel belangrijk is, "om te voorkomen dat duurzaamheid door de waan van de dag op de achtergrond raakt". Voor een relatief klein bedrijf is het wel een uitdaging om hiervoor voldoende tijd vrij te maken. Daarentegen is het voor een groot bedrijf als Martens Groep met veel verschillende zelfsturende teams, juist weer een uitdaging om iedereen mee te krijgen, vertelt Vincent Telgen. De nulmeting en de DuOn-Agenda helpen daarbij wel om het allemaal concreter te maken. In de volgende stap gaan alle deelnemers aan de slag met een communicatieopdracht, om daarmee hun eigen duurzame verhaal beter te kunnen vertellen. Het project zal worden afsloten met een Koplopersymposium in het najaar, waarin de Koplopers hun ervaringen zullen delen met een groter ondernemerspubliek. Het Koploperproject Oosterhout is een samenwerking tussen de stichting Oosterhout SDG Lokaal en DZyzzion en wordt financieel mogelijk gemaakt door de gemeente Oosterhout. De deelnemers worden begeleid door Dominique Aarts van accountantskantoor Van Oers en Jaap de Vries van DZyzzion. Het SDG-initiatief in Oosterhout wordt momenteel uitgerold naar veel meer gemeenten, die ook met een SDG Lokaal aan de slag gaan. De deelnemende bedrijven in deze groep zijn: Brabant Groep Broeders Gezondheidswinkel Geerts Martens en Van Oord Koninklijke H.H. Martens & Zoon (Martens Groep) Secapp Theater De Bussel Tricorp Businesscenter Vermeulen Catering

In de rubriek Uitgelicht laten we regelmatig een Koploper, partner of lid van ons Koploperteam aan het woord. Wie zijn ze, wat beweegt ze en wat hebben ze met het Koploperproject? Op 1 mei bestond DZyzzion 10 jaar. Een mooie gelegenheid voor een uitgebreid interview met Jaap de Vries, eigenaar van DZyzzion, oprichter en aanjager van de Koploperprojecten duurzaam ondernemen. Over zijn passie voor duurzaamheid en het belang van toekomstbestendig ondernemen. Veel leesplezier! Wie is Jaap de Vries? Ik ben geboren in 1960 in Drachten, ben getrouwd met Reina en heb twee zoons en een dochter. Sinds 2 maanden ben ik opa. In mijn vrije tijd speel ik graag saxofoon en piano. Ook probeer ik regelmatig te sporten, maar dat komt er helaas te weinig van. Via de HAVO en de HTS ben ik aan de TU Delft afgestudeerd in de richting Civiele Techniek. Vooral de relatie tussen techniek en samenleving vind ik boeiend en daarom heb ik als afstudeerrichting gekozen voor Civiele Planologie, waarbij ik ook veel vakken over milieukunde heb gevolgd. Door de colleges Civiele Techniek in ontwikkelingslanden, raakte ik steeds meer geïnteresseerd in de problemen en de mogelijkheden van mijn vakgebied in het buitenland. Na jarenlang in het buitenland te hebben gewerkt, ben ik nu alweer 25 jaar in Nederland actief om bedrijven en organisaties te helpen verduurzamen. Je hebt inderdaad jarenlang internationaal gewerkt. Kan je daar iets meer over vertellen? Ja, in 1986 kreeg ik de kans om met een groep studenten uit Delft en Utrecht naar Peru te gaan voor een onderzoeksstage. Daar hebben we gewerkt aan de verbetering van sanitaire voorzieningen en afvalinzameling in arme buitenwijken van de hoofdstad Lima. Naast het aandragen van technische oplossingen hebben we gekeken naar de sociale kanten en met name de rol van vrouwen en kinderen. Hierbij werkten we samen met vrouwen- en bevolkingsorganisaties. Zo werd ik er steeds meer bewust van dat techniek alleen niet zaligmakend is, maar dat je altijd moet zoeken naar integrale oplossingen vanuit een goed begrip van de oorzaak van de problemen. In 1987 ben ik nog een keer naar Peru gegaan voor mijn afstudeeronderzoek, dit keer in Cusco, hoog in het Andesgebergte. Mijn scriptie heb ik geschreven over stedelijke planning en bevolkingsparticipatie. Die is daarna ook in het Spaans gepubliceerd in Peru. Van het een komt het ander. Zo kreeg ik in 1989 de kans om langere tijd in Peru te werken voor SNV, een Nederlandse ontwikkelingsorganisatie. SNV was tot dan toe vooral gericht op plattelandsontwikkeling. Het werd echter steeds duidelijker dat migratie van het platteland naar de steden niet te stoppen viel en dat de stedelijke armoede enorm toenam. Als een van de eerste SNV’ers op stedelijk gebied, ging ik aan de slag in de 'barriadas', de arme buitenwijken van Lima. Die eerste jaren in Lima waren wel heftig. Er was een maoïstisch georiënteerde terreurbeweging actief, genaamd Lichtend Pad (Sendero Luminoso), die steeds verder oprukte naar Lima. Leden, die georganiseerd waren in kleine cellen, pleegden bomaanslagen en vermoordden tegenstanders vaak op gruwelijke wijze. Eigenlijk was iedereen die tegen hun ‘revolutie’ was hun tegenstander. In toenemende mate werden ook internationale hulporganisaties een doelwit. Er zijn in die tijd verscheidene burgemeesters, medewerkers van NGO’s, hulpverleners en leden van bevolkingsorganisaties omgebracht, ook een aantal mensen met wie ik zelf direct samenwerkte. In opdracht van Jan Pronk, destijds minister van ontwikkelingssamenwerking, moesten we wekelijks een veiligheidsverslag sturen naar Buitenlandse Zaken en stonden onze koffers klaar om elk moment terug te kunnen keren naar Nederland. Het werken in de krottenwijken was voor mij als grote, witte buitenlander ook een hele tijd niet meer toegestaan. In deze tijd werd ook ons eerste kind geboren en met een jong gezin voel je je nog extra kwetsbaar. Een aantal maanden na de geboorte van ons zoontje werd de leiding van het Lichtend Pad opgepakt, niet ver uit de buurt van ons huis. Dat was een enorme opluchting. Na verloop van tijd werd het rustiger en kon ik zelf de wijken weer bezoeken. Na vijf jaar kreeg ik een managementfunctie, met als taak om een programma met deskundigen op te zetten, met als doel om de lokale NGO’s en overheden in verschillende steden te helpen met het verbeteren van levensomstandigheden. We hebben toen ook het Foro Ciudades para la Vida (forum cities for life) opgezet, een landelijk netwerk van lokale overheden, universiteiten, NGO’s, kamers van koophandel en andere partijen. Dit netwerk bestaat nog steeds en daar ben ik best trots op. Nadat we nog een meisje en een jongetje hadden gekregen, hebben we in 1998 besloten om terug te gaan naar Nederland. Een klein jaar sabbatical heb ik aangegrepen om verschillende studies te volgen: milieukunde, bedrijfs- en bestuurskunde en geografische informatiesystemen. In 1999 kreeg ik een baan bij het Institute for Housing and Urban Management Studies (IHS) in Rotterdam, als urban environmental management expert. In die rol heb ik veel gereisd om les te geven en voor consultancy- en onderzoeksopdrachten, vooral naar landen in Latijns-Amerika, maar ook in Azië. Op een van mijn eerste werkdagen, kreeg ik te horen dat ik over drie weken naar Vietnam zou gaan om daar college te geven aan een universiteit in Ho Chi Minh stad. Even flink aanpoten dus. Waarom dan uiteindelijk dan toch weer de focus op Nederland? Het werk bij IHS was prachtig. Al die internationale collega’s en studenten en het reizen naar allerlei landen. Maar met 4 dagen per week in Rotterdam en gemiddeld 3 maanden per jaar in het buitenland, miste ik wel veel van mijn gezin in Drachten. Dus toen ik de kans kreeg om als vestigingsleider bij ingenieursbureau DGMR in Drachten te gaan werken, heb ik dat gelijk gedaan. Dat was wel een flinke ommekeer. Van internationaal werken naar het noorden van Nederland om een vestiging op te zetten, vrijwel vanaf scratch en met vakgebieden waar ik nauwelijks iets van wist, zoals geluidhinder, bouwfysica en brandveiligheid. Ik heb er heel veel van geleerd. Vooral bouwfysica en energie komen ook bij duurzaamheid goed van pas. Met de groei van de vestiging en de komst van specialisten op de verschillende vakgebieden, ben ik me meer gaan richten op duurzaamheid. Met drie sporen: duurzaam bouwen, duurzame gebiedsontwikkeling en duurzaam ondernemen. Die laatste tak groeide het snelst en zo ben ik in 2010 ook gestart met het eerste Koploperproject. In 2014 heb ik besloten om voor mezelf te beginnen als zelfstandig ondernemer met DZyzzion. Ik kon de projecten waar ik bij DGMR mee was begonnen overnemen en had zo een mooie vliegende start. Vooral het Koploperproject groeide maar door, met inmiddels meer dan 500 deelnemers. Waar staat DZyzzion voor? DZyzzion spreek je uit als het Engelse 'decision' en staat voor het maken van bewuste keuzes. Als bedrijf, maar ook als persoon, kan je niet altijd de meest duurzame keuzes maken, maar het gaat er wel om dat je zoveel mogelijk bewuste, goed geïnformeerde, keuzes maakt. Daar help ik bedrijven, overheden, zorginstellingen, scholen en andere organisaties bij. DZ staat ook voor Duurzame Zaken. Dus duurzaam zaken doen, maar ook duurzame producten en diensten. Daarnaast ben ik ook betrokken bij projecten rondom duurzame gebiedsontwikkeling en geef ik heel veel presentaties en lezingen over allerlei duurzame thema's. Net als in de muziek, vind ik het leuk om daarbij te improviseren. Ik gebruik vooral plaatjes en vertel daar mijn verhaal omheen, afhankelijk van mijn publiek. Wat heb je met duurzaamheid? Uit wat ik hiervoor heb verteld, zal wel duidelijk zijn dat ik al heel lang bezig ben met duurzaamheid. Door mijn internationale werk ben ik er steeds meer bewust van geworden hoe alles met alles samenhangt. Hoe wij in het rijke westen voor een groot deel verantwoordelijk zijn voor de armoede in ontwikkelingslanden. Een voorbeeld: de aardappel komt oorspronkelijk uit Peru, waar er honderden verschillende rassen worden geteeld. In de tijd dat wij daar woonden, werden aardappelen uit Nederland met veel subsidie gedumpt op de Peruaanse markt, waar lokale boeren niet tegen konden concurreren. Tja, wat doen die dan? Ze trekken naar de steden in de hoop een beter bestaan te vinden, maar waar ze meestal ook in grote armoede leven. Op grotere schaal zien we hoe klimaatverandering vooral de armere landen treft, die er zelf weinig aan hebben bijgedragen. In de Peruaanse kustwoestijn regende het vrijwel nooit, dus de steden zijn daar niet op gebouwd. Toen het op een bepaald moment door een combinatie van klimaatverandering en El Niño wel hevig regende, dreven de lijken van de begraafplaatsen door de straten. Willen we een duurzame toekomst realiseren, dan zullen we eerst in het rijke westen onze verantwoordelijkheid moeten nemen en zorgen dat we onze footprint op de planeet fors verkleinen. Tegelijkertijd zullen we er ook voor moeten zorgen dat we de leefomstandigheden van mensen in armere landen verbeteren, niet alleen omdat we zelf veel van de ellende daar hebben veroorzaakt door ons koloniale verleden en later oneerlijke handel, maar ook uit eigen lijfsbehoud. Als mensen in hun eigen land geen waardig bestaan kunnen leiden, leidt dat uiteindelijk tot massamigratie, opstand en oorlog. Met alles wat er vandaag aan de orde is, hoeft dat geen uitleg meer lijkt me. Daarom wil ik binnen mijn eigen invloedssfeer zoveel mogelijk doen om bij te dragen aan een leefbare toekomst. Hoe zie je zelf de toekomst tegemoet? Ik ben een optimist en ik ga ervan uit dat het allemaal goed komt, maar als ik naar de wetenschap kijk, maak ik me wel zorgen. Al tijdens de klimaatconferentie in Rio in 1992 leerde ik hoe de stijgende CO2-concentratie in de atmosfeer leidt tot klimaatverandering. Tijdens mijn sabbatical heb ik me daar verder in verdiept en ik heb er vaak colleges en lezingen over gegeven. De ernst ervan is al zo lang duidelijk, dat ik ervan uitging dat overheden en bedrijven snel actie zouden ondernemen. Maar nee, onder druk van de fossiele industrie wordt serieus klimaatbeleid steeds maar uitgesteld en gaan de bedrijven gewoon door met winst maken door nog meer olie en gas op te pompen. En het klimaat is niet ons enige probleem. Wetenschappers zoals Johan Rockstrom, laten al geruime tijd zien dat ook andere grenzen van ons ecosysteem al ruimschoots zijn overschreden, zoals op het gebied van biodiversiteit, landgebruik, overbemesting, oceaanverzuring en luchtvervuiling. Ook veel burgers snappen kennelijk nog steeds de ernst niet. Ik kan er niet bij dat mensen deze problemen bagatelliseren of zelfs glashard ontkennen. Of het wel snappen, maar toch gewoon doorgaan alsof er niks aan de hand is. Cognitieve dissonantie heet dat ook wel. Anderen denken dat het hun tijd wel zal duren. Dat zou kunnen, maar dat geldt niet voor hun kinderen en kleinkinderen. Zij krijgen straks de klappen van ons falen, net als mensen in ontwikkelingslanden. Natuurlijk zijn er ook mensen die geen elektrische auto of een warmtepomp kunnen betalen, maar daar zou de overheid veel meer moeten inspringen. Want als mensen het gevoel krijgen dat ze niet kunnen of mogen meedoen met de transitie naar een duurzame economie, is het risico groot dat je ze in de handen drijft van klimaatontkenners en populistische partijen. En dat zien we nu in veel landen gebeuren. Overal zien we populistische groeperingen opkomen, die mensen angst aanpraten met zelfbedachte 'problemen': ‘we worden overspoeld door asielzoekers’, ‘de overheid pakt van alles van je af’, tot en met de meest onzinnige complottheorieën. Ik maak me hier wel zorgen over, want deze bewegingen, met hun bewondering voor autocratische leiders, zijn een grote bedreiging voor onze democratie. Dat hebben we in de geschiedenis vaak genoeg gezien. Het verschil is dat de verspreiding van (nep)nieuws en desinformatie door de opkomst van social media nu veel sneller gaat dan vroeger. En toch ben je optimistisch? Ja, want ik zie tegelijkertijd ook heel veel positieve ontwikkelingen. De bewustwording over onze planetaire grenzen en de noodzaak van ingrijpend beleid is de laatste jaren sterk gegroeid. De wetenschap is duidelijk en de technologische ontwikkelingen gaan exponentieel. Denk aan de opkomst van zonnepanelen, windmolens, elektrische auto’s, batterijen, nieuwe materialen, precisiefermentatie en AI. Dit soort ontwikkelingen gaan veel sneller dan de meeste mensen voorzien en kunnen in korte tijd een grote omwenteling veroorzaken, zoals overtuigend uitgelegd wordt in het boek Rethinking Humanity van Tony Seba en James Arbib van denktank RethinkX. Dit zou verplicht leesvoer moeten zijn voor studenten, ondernemers en politici. In tegenstelling tot vroegere beschavingen, die steevast ten onder zijn gegaan doordat ze tegen hun grenzen aanliepen, hebben we nu zoveel meer mogelijkheden om een prachtige duurzame toekomst te bouwen voor iedereen. Een 'age of freedom', volgens RethinkX. Maar we moeten het nu ook wel heel snel gaan doen. Het is spannend welke koers de overhand gaat krijgen, de progressieve of de conservatieve, die alles bij het oude wil houden uit angst voor verandering en disruptie. Wat doe je privé aan duurzaamheid? Helemaal duurzaam kan niet en ik vind ook dat iedereen hier zijn of haar eigen afwegingen moet maken. Wel probeer ik privé ook zoveel mogelijk bewuste keuzes te maken. Mijn ecologische footprint is fors kleiner in vergelijking met de gemiddelde Nederlander. Zo ben ik veruit het grootste deel van mijn leven al vegetariër. Ik eet nog wel wat zuivel (maar vrijwel geen melk en weinig kaas), maar ook dat probeer ik te minderen. Onze boodschappen zijn grotendeels biologisch en vers. We kopen weinig zwaar bewerkt voedsel, dat niet alleen veel milieu-impact heeft, maar ook erg ongezond is. Op het gebied van energie ben ik wel een early adopter. Zo rij ik al 12,5 jaar deels elektrisch en 8 jaar volledig elektrisch. Omdat ik vanuit huis werk, heb ik geen woon-werkverkeer. We gaan het liefst met de elektrische auto en een tentje met vakantie. Vliegen doen we in principe niet meer, ook al sluit ik het ook niet helemaal uit dat we nog eens een vliegreis gaan maken. Ons dak ligt al jaren vol met zonnepanelen en ons huis is sinds een aantal jaren gasloos en vrijwel energieneutraal, uiteraard met het gebruik van Nederlandse groene stroom. Ledverlichting hebben we al sinds het allereerste begin. Dat is echt een no-brainer. Ik koop geen onnodige spullen en de spullen die ik koop zijn van hoge kwaliteit en zo duurzaam mogelijk. Al moet ik toegeven dat ik daar niet bij alles uitgebreid onderzoek naar doe. Dat is ook bijna onmogelijk. Waarom ben je met de Koploperprojecten gestart? Toen ik begon om bedrijven te adviseren over duurzaam ondernemen, kwam ik erachter dat de meeste bedrijven nog veel te weinig doen om mee te kunnen in de transities die gaande zijn en daardoor onvoldoende toekomstbestendig zijn. Ook bedacht ik dat als ik bedrijven één voor één zou helpen, het ook niet echt zou opschieten. In gesprekken met ondernemers en mensen van gemeenten, bedachten we dat we koplopers nodig hadden, die vervolgens het peloton zouden meetrekken. Als er maar voldoende kritische massa is, komt er vanzelf een beweging op gang. Dat is het idee. Daarbij werken we samen met allerlei andere initiatieven met hetzelfde doel, zodat we nog meer impact kunnen hebben. Behalve dat we zelf al meer dan 500 deelnemers hebben, die op hun beurt ook hun medewerkers en ketenpartners inspireren, zijn er ook al diverse andere initiatieven uit ontsproten. Bijvoorbeeld de Freonen fan Fossylfrij Fryslân, het ZeroCO2-netwerk en een heus Koploperbos. Dat doe je niet alleen toch? Nee, zeker niet. Ik werk samen met een team van inmiddels zo’n 20 heel gemotiveerde mensen door het hele land, ons ‘Koploperteam NL’, omdat ik het belangrijk vind dat de projecten goed ingebed zijn in de regio: adviseurs die goed weten wat er in de regio speelt en daar een goed netwerk hebben. Zelf ben ik landelijk coördinator en het is mijn doel om geleidelijk steeds meer over te dragen aan de regio’s. Naast onze adviseurs werken we in elk project samen met lokale partners zoals gemeenten, bedrijvenclubs en andere lokale initiatieven. Daarmee wordt elk project maatwerk, maar wel met een herkenbare landelijke formule. Waarom ben je zo enthousiast over het Koploperproject? Ik krijg er veel energie van om steeds bij andere prachtige bedrijven en organisaties te mogen kijken en met hen in gesprek te gaan. De Koplopers zijn geen mensen die alleen voor het geld ondernemen, maar ze hebben echt hart voor hun zaak, hun mensen en de omgeving. Dat zijn de ondernemers die we heel hard nodig hebben om onze economie toekomstbestendig te maken. Bij elk project zie je dat het enthousiasme voor duurzaamheid gaandeweg toeneemt, doordat de Koplopers elkaar stimuleren en inspireren. De samenwerking met onze adviseurs geeft me ook veel energie. Het zijn allemaal deskundige en gedreven professionals met een vergelijkbare passie en visie op duurzaamheid. Samen helpen we ondernemers op een inspirerende en praktische manier verder met verduurzaming. We werken samen in een netwerkorganisatie, waarbij iedereen daarnaast ook nog andere activiteiten heeft. Dat geeft veel flexibiliteit en ruimte voor eigen ondernemerschap. Omdat we niet als een adviesbureau werken, waarbij iedereen in dienst is en bij elkaar in een kantoor zit, hebben we ook lage kosten. We hebben ook geen winstdoelstelling en daardoor houden we de kosten voor de Koplopers laag. Onze laatste aanwinst is een eigen alumni-netwerk. Op een prachtig event in Schouwburg De Lawei in Drachten op 21 november vorig jaar, hebben we officieel het Koploper Alumni Netwerk Noord-Nederland (Het KANNN) gelanceerd. Ook is daar de 500ste Koploper gepresenteerd. Het KANNN is een samenwerkingsproject met de Hanzehogeschool Groningen. Dit is een verrijking en een kans om nog meer impact te maken, door de Koplopers ook na afloop van het project zelf met elkaar te laten blijven netwerken en te inspireren om nog verder te verduurzamen. Want dat is nooit af. Duurzaam ondernemen is een continu groeiproces. Daarom is de Koploperprijs ook al jaren een duurzaam fruitboompje van een oud ras, dat daarvoor symbool staat.

In samenwerking met diverse gemeenten, bedrijvenclubs, accountantskantoren en andere partners, starten we de komende maanden weer verschillende nieuwe Koploperprojecten en nodigen ambitieuze bedrijven uit om deel te nemen. Dit is jouw kans om aan te sluiten bij een groeiend netwerk van innovatieve leiders die toegewijd zijn aan het maken van een positieve impact. 💡 Maak jouw bedrijf ook toekomstbestendig 💡 Meer dan 500 bedrijven en andere organisaties gingen je al voor! 💡 99% van de deelnemers raadt andere bedrijven aan om ook mee te doen Waarom meedoen? 👉🏻 Versterk je merk: Positioneer je bedrijf als een duurzame leider in jouw branche. 👉🏻 Innovatieve oplossingen: Werk samen met experts en gelijkgestemde ondernemers om praktische, innovatieve oplossingen te ontwikkelen die echt verschil maken. 👉🏻 Vergroot je netwerk: Verbind met andere vooruitstrevende bedrijven en duurzaamheidsexperts. 👉🏻 Zichtbaarheid: Profiteer van de media-aandacht en publiciteit rond het Koploperproject om jouw bedrijf in de kijker te spelen. 👉🏻 Meetbare impact: Krijg toegang tot tools en begeleiding om jouw duurzaamheidsprestaties te meten en te verbeteren. 👉🏻 Compliance: Een prima voorbereiding op aankomende wet- en regelgeving en rapportageverplichtingen, zoals de CSRD. 👉🏻 Tijd en geld besparen: Door alle kennis en tools die je meekrijgt, scheelt het je zelf heel veel uitzoekwerk. Wie zoeken we? Wij zijn op zoek naar MKB-bedrijven uit alle sectoren die bereid zijn om de status quo uit te dagen en concrete stappen te zetten naar een duurzame toekomst. Of je nu net begint met je duurzaamheidsreis of al geavanceerde initiatieven hebt lopen, we kijken wat jouw organisatie nodig heeft om toekomstbestendig te worden. 📅 Startdatum: Zodra er een groep van 8-10 deelnemers compleet is 📍 Locatie: Meerdere provincies 🚀 Duur: 9-12 maanden, met individuele begeleiding en inspirerende workshops 💰 Investering: €4.000 - €5.000, maar meestal zijn subsidies beschikbaar Interesse? Kijk dan op Koploper worden voor alle info. Of neem even contact op.

Op 12 juni organiseren we weer een inspirerend Koplopersymposium dat ditmaal in het kader staat van de energietransitie. Welke kansen en risico’s zijn er voor bedrijven en welke rol kunnen ondernemers zelf pakken? Met inspirerende lezingen, verhalen van Koplopers en uitreiking van de Koploperprijs! Het event vindt plaats op de locatie van Firda Emmeloord. Er zijn inspirerende keynotes van o.a. Sanne de Boer (RaboResearch) over het strategisch belang van energie voor bedrijven en van Henk de Hartog (E-Regie) over hoe ondernemers zelf regie kunnen nemen over hun energievoorziening. Belangrijke thema's waar heel veel ondernemers momenteel mee worstelen. Ook hoor je praktijkverhalen van Koplopers uit Flevoland en Overijssel die samen aan de slag zijn gegaan met verduurzaming, onder begeleiding van het Koploperproject. In elk van beide groepen, neemt een van de deelnemers de Koploperprijs in ontvangst! Verder kan je kennismaken met een biobased tiny house, gebouwd door studenten van Firda en is er veel ruimte om te netwerken, onder het genot van duurzame hapjes en muzikale intermezzo's. Check onze agenda voor alle informatie over het event en om je direct aan te melden.