Noordhorn, 19 juni 2018 In de riante huiskamer van Dorpshuis De Dorpsstee in Noordhorn vond afgelopen dinsdag een bijzondere ontmoeting plaats. Negen dorpshuisbesturen in de gemeente Zuidhorn kwamen bijeen om de eerste resultaten van de nulmeting met de Milieubarometer en de duurzame dorpshuizenscan uit te wisselen. De gemeente Zuidhorn stelde eind vorig jaar 300.000 Euro beschikbaar voor het toekomstbestendig maken van de 13 dorpshuizen die aan dit project meedoen. Visvliet, Den Ham, Oldehove en Saaksum moesten wegens werkzaamheden verstek laten gaan. Zij zijn de volgende keer wel van de partij. Wethouder Henk Bakker prees mede namens collega Fred Stol, de dorpsbesturen die veelal door vrijwilligers worden gedraaid, voor de extra tijd en energie die zij toch telkens weten vrij maken. Het Koploperteam met Jaap de Vries van DZyzzion, Reina Boels van Rein Advies en Ada Kruiter van Circulair Actief, begeleidt de dorpen met de Koploperaanpak bij de uitvoering van scans en duurzame maatregelen. Ook samenwerkingspartner Vereniging Groninger Dorpen was aanwezig. In een pitch presenteerde elk bestuur de milieu-impact plus concrete plannen om het dorpshuis te verduurzamen. De ambitie om energieneutraal en van het gas af te komen werd in vrijwel alle pitches genoemd. Opvallend was ook de gedeelde behoefte om de inrichting flexibel aan te passen aan nieuwe functies van het dorpshuis. Zo wordt het dorpshuis weer een uitnodigende centrale plek, die multifunctioneel en aantrekkelijk is voor jong en oud. Dat biedt tegelijkertijd een mooie kans om de combinatie met energiebesparende maatregelen te maken. Sommige dorpshuizen zijn al ver gevorderd. Zo wekken Kommerzijl, Lauwerzijl en Pieterzijl zelf energie op met zonnepanelen en koopt Aduard groene energie van Nederlandse windmolens in. Den Horn richt zich eerst op gevelisolatie, led en inrichting. Pieterzijl wil van het gas af door over te schakelen op een warmtepomp in combinatie met infraroodpanelen. Niezijl wil investeren in zonnepanelen, led en een verlaagd plafond om energie te besparen. Niehove heeft een flinke verbouwing achter de rug en water- en energiebesparende maatregelen getroffen zoals isolatie, led verlichting en sensoren in de toiletvoorziening. Na een korte onderbreking met soep en broodjes, verdiepten de deelnemers zich energiek in drie kennisworkshops over duurzame inrichting en interieur, collectieve energie, warmtepompen en aardwarmtekorven en de elektrische deelauto. Experts en lokale ondernemers presenteerden concrete alternatieven. Zo werd helder wat er voor nodig is om van het gas af te kunnen stappen. De Groninger Energie Koepel gaf een stappenplan voor het oprichten van een eigen energie opwek-coöperatie en een Buurkracht bespaarteam. Bovendien levert zo’n coöperatie een verdienmodel op, waardoor er structureel inkomsten voor duurzame activiteiten voor het dorp beschikbaar komen. De tweede workshop ging over deelplatforms met een concreet aanbod voor gratis elektrische deelauto’s in je dorp en in de derde workshop werden voorbeelden van inrichting getoond en een rekenvoorbeeld waarmee je extra kapitaal voor een eigentijdse en toekomstbestendige inrichting van je dorpshuis genereert. Interieurontwerper Wim Buss: ‘Ik zie echt heel veel mogelijkheden. Dorpshuizen op een andere manier inrichten en de belevingswereld veranderen is hard nodig om ze toekomstbestendig te houden, ook voor de jeugd. ‘Sturen op inrichting en op energie is even belangrijk, bevestigt ook voorzitter Rolf Rozema uit Niezijl, ‘het resultaat op lange termijn is een dubbel rendement op zowel het sociale kapitaal als de milieu-impact van je dorp. Henk Bakker benadrukte daarnaast de belangrijke symboolfunctie van het dorpshuis voor inwoners. Noordhorn is er al bijna uit. Morgen vergadert het bestuur en wordt besloten of er een energie coöperatie of een Buurkrachtteam komt, of allebei. Niehove heeft al een energie coöperatie en ziet laadpalen en twee elektrische deelauto’s aan de rand van het dorp wel zitten. Grijpskerk opteert voor een zorgloket en de inrichting van een duurzaam infocentrum met een regionale functie. Na afloop werd menig vervolgafspraak gemaakt voor gezamenlijke inkoop, offertes en gedeelde diensten. De komende tijd gaan alle dorpen hun ideeën uitwerken in concrete projectplannen. Wethouder Bakker gaf alvast een voorzet. ‘Ik denk wel dat wij vanuit de gemeente, laadpaal infrastructuur voor de elektrische deelauto kunnen en willen gaan ondersteunen.’ Wij denken graag mee over dit interessante idee naar het voorbeeld van Midwolde omdat het al werkt en gemakkelijk in het Westerkwartier uitgerold kan worden.’ Na de zomer vindt de tweede uitwisselingsbijeenkomst plaats. Dit zal zijn op 15 oktober a.s. (19.30 uur) in Den Horn. Dan zullen de concrete plannen per dorpshuis uitgewisseld worden en kijken we hoe we slim kunnen financieren en aanvullende financiering kunnen genereren. Daarna volgt uitvoering en afronding. Terwijl we de toekomst inreden was het opvallend stil op de parkeerplaats, alleen nog het zachte gesuis van elektrische motoren in de wind loste stilletjes op.

Het afgelopen jaar is door het Koploperteam Groningen een bijzonder Koploperproject uitgevoerd. Ditmaal niet met bedrijven, zoals we meestal doen, maar met 13 dorpshuizen. In opdracht van de gemeente Zuidhorn (sinds kort Westerkwartier) hebben we deze dorpshuizen begeleid om toekomstbestendiger te worden. In de eerste fase is een 'Duurzame dorpshuizenscan' uitgevoerd, die door meerdere betrokkenen uit het dorp is ingevuld. Daaruit rolden allerlei ideeën over de toekomst van het dorp en het dorpshuis, sterke punten, verbeterpunten, mogelijke aanpassingen, nieuwe functies en diverse projectideeën. Met behulp van de Milieubarometer zijn de milieuprestaties van de dorpshuizen in beeld gebracht. Op basis daarvan is een plan van aanpak opgesteld, waarmee deze dorpshuizen toekomstbestendiger kunnen worden. In een eerste workshop op 19 juni zijn de uitkomsten van deze 'nulmeting' uitgewisseld en inspireerden de deelnemers elkaar om te komen tot concrete projectideeën. Die varieerden van zonnepanelen, isolatie en het geheel energieneutraal maken van het dorpshuis tot plannen voor een elektrische deelauto en een aantrekkelijker inrichting, om zo meer bewoners gebruik te laten maken van de voorzieningen. Het terugdringen van de exploitatiekosten en het genereren van extra inkomsten zijn steeds belangrijke aspecten. Vervolgens zijn per dorpshuis een of meerdere concrete projectplannen uitgewerkt, die in een tweede workshop op 15 oktober naast elkaar zijn gelegd, om zo van elkaar te leren. In die workshop waren ook een aantal experts op het gebied van fondsenwerving aanwezig, die de deelnemers adviseerden over de mogelijkheden voor het verkrijgen van aanvullende financiering, bovenop de bijdrage die de gemeente Zuidhorn hiervoor ter beschikking stelt. In de meeste gevallen dragen de dorpshuizen ook in aanzienlijke mate bij met eigen geld en de inzet van uren door vrijwilligers. Alle dorpshuizen gaan nu aan de slag met de uitvoering van hun plannen. Op een later moment komen ze nog een keer bij elkaar, mogelijk in de vorm van een dorpshuizen-tour, om de resultaten te bewonderen. De deelnemers en de gemeente zijn enthousiast over het proces en de uitkomsten. Daarmee werd duidelijk dat de Koploperaanpak, in aangepaste vorm, ook heel geschikt is om te gebruiken voor dorpshuizen. Het Koploperteam in Groningen bestaat uit Ada Kruiter (CirculairActief), Reina Boels (ReinAdvies) en Jaap de Vries (DZyzzion). Lees meer over het Koploperproject op deze pagina. Voor de provincie Groningen, zie de website van Koploperproject Groningen. Voor dit project, zie ook de website van de gemeente. Hieronder een impressie van de discussies over de projectplannen tijdens de laatste workshop. #Koploperproject #Koplopers #Dorpshuizen #Zuidhorn #Westerkwartier

Sellingen, 9 oktober 2018 In de ochtend van 9 oktober druppelen de eerst Koplopers van het Voedselproject Zuid Oost Groningen binnen bij 'Puur Westerwolde' in Sellingen. De voormalige NoordMee van Staatsbosbeheer is nu een workshop- en cursusruimte met open keuken. In de serre in de vorm van een halve maan, versmelt het Sellinger bos losjes met het binnen gebeuren. Eenmaal compleet start het feest der herkenning. Er kan geproefd worden van Rineke's voedzame quinoa-cake en er is natuurlijk biologische fairtrade koffie en kruidenthee van Westerwoldse bodem, want alles draait hier om gezond, regionaal en lekker! In deze entourage voel je je binnenstebuiten, intiem verbonden met de Natuur. Schakels verbinden Deze eerste terugkoppelingsbijeenkomst van de Koplopers in het voedselproject, is met recht bijzonder te noemen, want ze vertegenwoordigen vandaag aan tafel, elk een opeenvolgende schakel in de voedselketen. En dat benadrukt keten-innovator Mathijs Niehaus, wanneer hij tijdens de aftrap de grafiek met resultaten van de ketenanalyse toelicht. Van elke deelnemer is te zien waar hij zich bevindt in de keten. We leren welke essentiële groeischakels nog missen en noodzakelijk zijn om de groei van de biologische streekproducten in Westerwolde te bevorderen: 1) Distributie en Logistiek om collectief winst te behalen 2) Coöperatieve partners om op te kunnen schalen 3) Financiering om te kunnen investeren 4) Communicatie om zichtbaar en herkenbaar voor de consument te zijn. Gelukkig is de broodnodige expertise al aanwezig in de Koplopergroep, maar tot nu toe ontbrak de koppeling en uitwisseling tussen alle schakels. Kern van het verhaal Een geweldige kans want het verbinden van alle schakels is precies de kern waar het in dit Koploperproject om draait. Als resultaat beogen we een gesloten kringloop van bedrijven die de producten op elkaar afstemmen. De Koplopers leveren elk hun unieke bijdrage aan de natuurlijke keten van biologische streekproducten en zetten regionaal voedsel op de markt, met een zo laag mogelijke milieu-impact en zonder vervuilende voedselkilometers. Dit is het verhaal achter regionaal en natuurlijk voedsel. De bewuste eter wil dit verhaal niet alleen kennen maar ook beleven en ervaren. Pas als je het verhaal beleeft, realiseer je je dat je die waarde zelf toevoegt. Je draagt bij aan een gezonde bodem, flora en fauna en aan je eigen gezond(e) lichaam en geest. Kortom door voor biologische streekproducten te kiezen, profiteert de hele voedselkringloop mee, 3 maal gezond dus! Meten is weten Door de Koplopers is de afgelopen maanden niet alleen hard gewerkt aan de ketenanalyse per bedrijf, maar ook aan de duurzaam ondernemen scan. De Koplopers presenteren vanochtend de resultaten van de nulmetingen. Er zijn scores behaald voor proces, behoorlijk bestuur, people, planet en profit. Daarnaast worden de metingen met de Milieubarometer onderling vergeleken. En dat levert boeiende inzichten en een levendige discussie op. Alle Koplopers zijn het er over eens dat de CO2-impact van voedselkilometers zo ver mogelijk naar nul moet. En daar hebben zij allerlei handvatten voor aangereikt gekregen. Resultaten Koploper Hooghoudt is al gestart met de verankering van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO) in het beleid (proces), zodat het in de DNA van het bedrijf komt. Sociale Onderneming Wedeka buigt zich over het energie-verbruik, met zo'n 17 vestigingen valt daar flink wat winst te behalen. Koploper Bakkerij John Meinds zet in op reductie van verpakkingsmaterialen in de winkel, lokale producten en introduceert tijdens de lunch, de katoenen broodzak. De Rabobank Zuid en Oost Groningen heeft direct na de metingen, de medewerkers bewust betrokken bij het milieuvriendelijk maken van de woon-werkkilometers. 'Het was wel even een worsteling om de cijfers boven tafel te krijgen. Maar de winst die we hier kunnen halen maakt dat meer dan goed. Dat levert al zoveel plezier en enthousiasme bij de collega's op!', aldus Margreet Wegman. Koploper PuurIdee heeft al een medewerker die elektrisch rijdt 'en die trend hebben we nu opgepakt' aldus directeur Kirstin Smid, 'Het Koploperproject was het duwtje dat we nodig hadden. De laadpaal is inmiddels besteld!'. Zorginstelling de Blanckenborg is met haar 100 bedden goed doordrongen van het belang van lokaal. Koploper Alfred Nap wil het liefst zoveel mogelijk regionale producten en grondstoffen in de eigen keuken, want ook dat is voor het draagvlak cruciaal. Dit vatten we op als open uitnodiging aan alle Koplopers! Gezond terug naar vroeger Dat die keuken ook ambachtelijk verantwoord moet zijn bleek wel uit de presentatie van Koploper restaurant 't Backhuys. Als slowfood expert tovert Bart Kuiper met vergeten groenten en seizoensgebonden, regionale ingrediënten, authentieke gerechten op je bord. Van Gronings aalbessen-ijs tot kwarteleitjes uit eigen ren en brood gebakken met ambachtelijk gemalen meel van Koploper Mulder-Pot. Molenaar Jan Pot betrekt zijn granen van Drentse en Groningse boeren. En als je goudgeel bloeiende Groningse akkers in oktober aanziet voor koolzaad, kun je er rustig vanuit gaan dat het hier toch echt mosterdzaad betreft. Koploper Marne Mosterd richt zich op inkoop en productie van regionale boeren met Gronings mosterdzaad. De Koplopers zetten zich in om het ambacht en de kennis van onze oma's te behouden. Voor de opkomst van de pillenindustrie, bereidden zij regionaal voedsel van (medicinale) kruiden en gezonde methoden (zoals fermentatie). De traditionele gerechten zitten boordevol mineralen en vitamines, die nauwkeurig afgestemd zijn op de natuurlijke behoeften. Ze zijn het wapen tegen welvaartsziekten. En bovendien komen ze ook de smaakbeleving volop ten goede. Toegevoegde zouten en suikers in de bewerkte producten van nu zijn 'dooddoeners' stelt Bart Kuiper. De Natuur zorgt Wist u dat in de hoorns van koeien mineralen opgeslagen worden? Zo wordt in periodes van bijvoorbeeld hevige droogte, voedzame melk gegarandeerd. Bij Koploper Bioboerderij Landleven staat kennis, onderzoek en ontwikkeling van natuurlijk voedsel centraal. Chonda Luring leidt regelmatig groepen (kinderen) rond. En binnenkort als de lesruimte klaar is gaan we ook workshops geven, vertelt ze. De biodynamische boer verbindt moderne technologie met biologische gewassen zoals groenten en granen. Door wisselteelt versterkt de minerale huishouding en het bodemleven. Het gevolg is biodiversiteit, als gezonde leefomgeving van bloem tot bij en van koe tot mens. Het biodynamisch boeren stelt Harry Luring, bevordert ook natuurlijke resistentie tegen ziekten. Bestrijdingsmiddelen en kunstmest zijn dan vanzelf overbodig. Sinds een half jaar is onder het eigen merk 'Westerwolds goud' een biologische zuivellijn gelanceerd en ook biologisch vlees wordt aan huis verkocht. De natuur zorgt goed voor zich zelf en voor ons, als wij goed voor de natuur zorgen. Lezing Rineke Dijkinga Na de heerlijke biodynamische lunch zijn de ogen gericht op Rineke. Zij geeft een leerzame lezing over de invloed van gezonde voeding op mens, natuur en omgeving. Sinds de opkomst van de supermarkt zijn we de verbinding met ons eten kwijtgeraakt. Als orthomoleculair geneeskundige kent Rineke de ingenieuze reparatie-mechanismen van het lichaam. De optelsom van bewerkt voedsel zonder voedingswaarde uit de supermarkt, gecombineerd met de uitputting van de bodemkwaliteit door gangbare landbouw heeft grote gevolgen. Op dit moment lijden ca. 8,2 miljoen Nederlanders aan een chronische ziekte aldus Rineke. Als we nu de (biologische) boer niet betalen, betalen we straks de dokter. Onder het motto 'wij zijn wat ons eten eet' somt zij allerlei alternatieven op. Eet biodynamische oergranen; naakte haver, rogge, boekweit en quinoa in plaats van bewerkte tarwe en rijst. Zet regelmatig vergeten groenten zoals pastinaak, aardperen en schorseneren op het menu. Ga voor rauwmelkse (zure) zuivel want dit is een wereld van verschil voor een gezonde darmflora. Chlorofyl zit in zeegroenten maar ook in spinazie, avocado, kruiden, en bieslook (groene groenten). Het bindt de toxische stoffen in je lijf. Wauw, wat een energie geeft deze groepslezing. Het was een weldaad aan voedsel voor lichaam en geest voor iedereen deze middag. Volgende stap De dertien Koplopers zijn alweer druk bezig met de Duurzaam Ondernemen Agenda. De aangereikte adviezen worden vertaald naar concrete actieplannen. Eind november worden de actieplannen met elkaar uitgewisseld en staat de bijeenkomst in het teken van de collectieve kracht van communiceren en 'making ideals happen!' Enkele van de Koplopers die deelnemen in dit project zijn lid van de coöperatieve vereniging 'de Graanrepubliek', een samenwerkingsverband van boeren en graanverwerkende bedrijven die samen de teelt en de verwerking van granen in al hun verscheidenheid weer een nieuwe impuls willen geven. In de oude stoomlocomotievenloods in Bad Nieuweschans worden de regionale granen verwerkt in de bakkerij, pastamakerij, brouwerij, mouterij en een distilleerderij van Groningse bodem. Ook de Natuurwinkels van Emmen en WInschoten nemen deel in dit project. Je koopt er gezonde producten uit een ruim assortiment van 3000 biologische, natuurlijke en regionale producten.

Den Horn, 9 oktober 2018 Een belangrijk moment breekt aan voor de 13 deelnemende dorpshuizen in het Koploperproject duurzame dorpshuizen Zuidhorn. Maar liefst elf dorpshuizen bespreken vanavond in het 'Hornhuus' van Den Horn hun actieplannen met elkaar. Afwisselend schuiven tijdens de bespreking diverse experts aan om de dorpshuisbesturen te voorzien van advies op maat. MEER INZICHTEN, MEER PLANNEN Na een aantal maanden voorbereiding staan er voor 'het toekomstbestendige dorpshuis' ca. 20 concrete plannen op de agenda. Het afgelopen jaar is er in elk dorp een duurzame dorpen scan uitgevoerd en een workshop gehouden met het Koploperteam. Vlak voor de zomer kwamen de dorpshuizen al in Noordhorn bijeen om de resultaten van de nulmeting en kansen op toekomstbestendige energie, gebouwen, mobiliteit, afval en kostenbesparing te inventariseren. Ze namen deel aan workshops over energiebesparing, energiecoöperaties en elektrische auto's delen met je dorp. Verrijkt met nieuwe inzichten over verdienmodellen, sociale functies en doelgroepen zette men opgedane kennis om in toekomstgerichte actieplannen. SMART TEAMS Tijdens de introductie vanavond staan we kort stil bij de SMART methode om sneller tot succesvolle acties te komen. SMART staat voor Specifiek, Meetbaar, Tijdgebonden, Realistisch en Acceptabel. Je kunt je partner helpen door vragen SMART te stellen. Dit draagt dit bij aan jouw succes en dat van de buurvrouw of buurman. Goed voorzien van koffie en thee met Groninger Koek verdelen ca. 35 dorpsvertegenwoordigers zich over de bar, de achterzaal en de grote zaal. Met veel waardering voor het functioneel ingerichte dorpshuis van Den Horn, installeren de vijf teams zich. Het bruist en als je naar de geanimeerde gesprekken luistert, voel je het enthousiasme. Interessante plannen zoals warmteregulering en 'van het gas af' liggen op tafel. Geboeid buigen de partners zich over de manier waarop ze de verduurzaming gaan aanpakken, met zonnepanelen in Den Horn of met Ledverlichting plus een energiecoöperatie in Aduard. En wat vindt Lauwerzijl van samenwerking met het dorpshuis en de aannemers van Kommerzijl? Daar wordt dus iedereen blij van! Door gezamenlijk HR++ glas en isolatiemateriaal in te kopen besparen Saaksum en Den Ham een flinke duit op het gasverbruik. Niehove heeft al een heel aantal maatregelen gerealiseerd en die kennis en ervaring komt in Visvliet en Pieterzijl wel heel goed van pas. Het damesbestuur van Grijpskerk vouwt de plannen van hun nieuwe MFC uit, voor een aandachtig herenbestuur van Aduard, dat zichtbaar onder de indruk is van zoveel ambitie. EXPERTPANEL Het expertpanel dat vanavond beschikbaar is, bestaat uit Frans Traa die veel ervaring heeft opgedaan met de nieuwbouw van het MFC de Gaveborg in Oostwold en de verduurzaming van het dorpshuis in Lettelbert. Naast hem zit Jantine Koppert van de Groninger Energie Koepel. In haar rol als fondsenwerver en adviseur duurzame energie-opwek neemt zij veel kennis mee over energie-gerelateerde subsidies. Mayke Zandstra werkt als adviseur voor de vereniging Groninger dorpen en kan van elk project aangeven wat de haalbaarheid is bij subsidieverstrekkers. Andre Moock van het Fonds Nieuwe Doen, geeft waardevolle adviezen over de voorwaarden waaronder een snelle toekenning (2-4 weken) van een lening moet voldoen. De plannen van Den Horn en Niezijl worden plenair besproken. Den Horn hinkte met haar plannen op twee gedachten. Direct doen door zonnepanelen op het dak te plaatsen of dat plan uitbreiden met de isolatie en renovatie van de grote zaal. Na vanavond wordt de keuze heel snel duidelijk, iets meer tijd uittrekken voor een compleet plan levert een aanzienlijke meerwaarde voor de het dorpshuis in de toekomst op. Niezijl komt vanavond ook met succes thuis. Zowel het plan voor 'investering in de bron' met zonne-energie en een luchtwarmtepomp als dat van de toekomstbestendige 'van rouw tot trouwzaal' en biljartruimte mag rekenen op 100% slagingskans. En daar kunnen alle dorpen zich aan spiegelen, want alle ingrediënten zijn in dit plan aanwezig. Zelfs als het hier of daar ontbreekt aan capaciteit voor het indienen van een subsidieaanvraag is er altijd een mouw aan te passen en kan Groninger Dorpen de nodige assistentie verlenen. Daar zijn we tenslotte voor, aldus Mayke Zandstra. CRADLE TO CRADLE DUTCH DESIGN Wat staat daar in de coulissen van het toneel? Het is een stoel gemaakt van oude koelkastdeuren. En wat schijnt daarboven? Deze sfeervol en diffuus licht verspreidende lamp is gemaakt van jute door de Groningse ontwerper Melle Koot. Cradle to Cradle betekent van wieg tot wieg en duurzamer kan niet! Melle ontwerpt ook tafels van gras, die worden gemaakt in Veendam. Met deze en andere vrolijke noten neemt Cradle to Cradle ontwerper Melle Koot ons mee in zijn presentatie over toepassingen van duurzame en hergebruikte materialen. En ja het is anders, het is apart, afwijkend en voor sommigen even wennen. In het sfeervolle dorpshuis van Rottevalle zijn al hele mooie resultaten bereikt. De natuurlijke en technisch volledig demonteerbare C2C gebruiksobjecten leiden tot volle tevredenheid van de gebruikers. Ondertussen gaan de materialen en voorbeelden van hand tot hand en worden de zintuigen geprikkeld. Er is voor iedereen wel iets dat tot de verbeelding spreekt, ook al moet het soms nog even landen. Aan het eind van deze inspirerende presentatie legt Melle zijn idee van het Meubeldepot uit, een ruilbank van designmeubelen waarin de waarde van de inventaris voor deelnemende dorpshuizen gegarandeerd blijft. Er wordt goed meegedacht en een van de conclusies is dat dit een mooie manier kan zijn om de jeugd meer te betrekken bij het dorpshuis. Het loopt tegen tienen en de avond zit er bijna op. De reacties van de aanwezigen zijn ronduit positief. In de dialoog met deskundigen en partners verdwenen aarzelingen en onzekerheden. Deze enthousiaste deelnemers nemen een ervaring mee die onbetaalbaar is. Als je duidelijk in beeld hebt waarom je een doel wilt bereiken voor je dorp, dan wordt het meer dan een 'gedroomde werkelijkheid'. Dagelijkse dingen blijven de norm totdat een nieuwe werkelijkheid in gang wordt gezet. Met deze boodschap van nut en noodzaak op zak, gaat iedereen met een toekomstbestendig gevoel terug naar huis. Wie weet wat het dorpshuis van de toekomst gaat brengen?! Over ongeveer zes maanden zien we elkaar opnieuw en berichten we over de bereikte resultaten.

Stadskanaal, 26 november 2018 Op de locatie van PuurIdee krijgen we meteen een heel nieuw beeld bij het begrip 'kantooromgeving'. In de grote open ruimte beneden zijn een achttal werkplekken 'gehuisvest', waardoor toch in besloten sfeer gewerkt en overlegd kan worden. Je kunt er ook snel even aanschuiven om iets af te stemmen. Dan neem je plaats op de schommel en word je er al wiegend aan herinnerd dat je 'onderweg' bent. Er is overal over nagedacht bij de inrichting van dit kantoor en dit betaalt zich uit in werkplezier en 'arbeidsvitaminen'. Na een warme ontvangst met thee en koffie worden de aanwezige Koplopers meegenomen via de uitnodigende trap, naast de glijbaan naar boven. Deze tweede terugkoppelingsbijeenkomst staat in het teken van de kracht van samenwerking. Na een korte introductie van Reina Boels over de inhoud van de middag vertelt Geralt Nieuwenhuis over de bedrijven PuurIdee en Screencom. Dan gaan de Koplopers in duo's aan het werk. De actieplannen komen op tafel en worden 1 op 1 met elkaar doorgenomen. Bioboerderij Landleven heeft het bedrijf al bijna energieneutraal met een eigen EAZ-Windmolen en zonnepanelen op het dak. Bovendien worden het vlees, de groenten, gewassen en het fruit volledig biologisch geproduceerd. De zuivelproducten worden door Marijke onder het eigen streekmerk 'Westerwolds Goud' verwerkt op het bedrijf. De belangrijkste uitdaging volgens Harry is de tractor die rijdt nog niet duurzaam evenals een aantal andere bedrijfsmachines. Harry onderzoekt de overstap naar blauwe biologische diesel. Bakker John Meinds is in gesprek met Bart Kuiper. Bart is chef-kok van restaurant 't Backhuys en ze vinden elkaar helemaal in een vaktechnische dialoog over het ambachtelijk bakken van brood. Bart bakt zijn eigen vers brood voor gebruik in zijn restaurant en doet interessante tips op van John Meinds, want die kent met zijn ruim 30 jaar ervaring de kneepjes van het bakkersvak. Maar ook de zorg voor de medewerkers komt uitgebreid aan de orde. Als alles goed loopt denk je soms dat een gedragscode of handboek overbodig is. De praktijk leert echter dat juist als iets niet lekker loopt in de arbeidsverhoudingen, goed vastgelegde afspraken een goede sfeer binnen het bedrijf ten goede komen. Omdat iedereen in het team dan weet dat werkgever en werknemer(s) heldere afspraken met elkaar hebben vastgelegd en men er ook aan gehouden kan worden. Het word teen gezamenlijke verantwoordelijkheid. Margreet Wegman van de Rabobank Zuid en Oost Groningen heeft samen met het team al veel duurzame zaken in gang gezet. Zoals een educatief programma voor scholen. Het is mooi om ter plekke te zien hoe hierdoor, ook voor de andere Koplopers gelijk weer nieuwe kansen op samenwerking ontstaan. Een typisch voorbeeld van Koploper Kracht. Ook mobiliteit heeft binnen de Rabobank speciale aandacht, vooral omdat woon-werkverkeer door de medewerkers zelf als kansrijk is aangegeven. Twee elektrische bedrijfsauto's zijn in ieder geval al besteld. PuurIdee heeft een indrukwekkend actieplan opgesteld. Zij voeren MVO door in alle haarvaten van het bedrijf en door dit samen met het team te doen kan er veel werk verzet worden in relatief korte tijd. Er ontstaat een interessante discussie over de ethiek van duurzaam zaken doen. Waar leg je de grens? Waaraan werk je mee en hoe zorg je dat je onderdeel wordt van duurzame verandering? Boeiende vragen waar een aparte avond mee gevuld kan worden. Tijdens de 'speeddates' neemt Mathijs Niehaus de leiding en gaan de deelnemers in 3 rondes van 3 minuten in groepjes uiteen met de opdracht om zoveel mogelijk product-ideeën te ontwikkelen. En dat geeft veel creatieve uitkomsten, verbazing, verwondering en plezier. Die producten houden wij nog even geheim, want we zitten nog midden in de laboratoriumfase. Nog even geduld tot het Koplopersymposium van 31 januari 2019. Daar zullen de nieuwe streekproducten worden gepresenteerd. Toch lichten we al een tipje van de sluier op want we mogen het door Reina Meinds meegenomen kersverse 'Westerwoldse Kwark' testen in drie smaken. Een engeltje op je tong. Weer een mooi voorbeeld van een unieke Koploper samenwerking tussen de bakker en de bioboerderij. Deze 'test' smaakt overtuigend naar meer van het Groninger land. Als laatste onderdeel van de middag duiken we in een workshop communicatie, aangeboden door PuurIdee. Over strategie, perceptie en waarden. Kirstin neemt ons mee in de boeiende wereld van woord en beeld. Over zenden en ontvangen, aanraakpunten en een plek in het hoofd en hart van de klant. Iedereen is tot de laatste minuut geboeid en we krijgen een invuloefening mee naar huis. Als Koploperteam hebben wij de oefening inmiddels gemaakt en dat bracht wederom allerlei nieuwe inzichten en ideeën. Wat een kracht gaat er uit van dit ketenproject. Het is alsof elke actie dubbel doorwerkt en drie keer zo hard binnenkomt. De Koplopers concentreren zich vanaf nu op de communicatie-opdracht. Hiermee maken zij een kans op de Koploperprijs die tijdens de slotmanifestatie op 31 januari a.s. in de Graanrepubliek van Bad Nieuweschans zal worden bekend gemaakt. Dat wil je echt niet missen, dus houd je mail goed in de gaten.

Stadskanaal, 21 december 2018 Zuid en Oost Groningen, Uitnodiging koplopersymposium 31 januari 2019 van 13 tot 17 uur ​ Als start in het nieuwe jaar nodigen wij jou uit voor een uniek Koplopersymposium. 12 Koplopers in Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen presenteren hun aanbod van duurzame streekproducten en andere duurzame resultaten van het Koploperproject. Na bijna een jaar intensieve samenwerking in de voedselketen, is er een keur aan pure streekproducten tot leven gebracht. Als deelnemer krijg je een proeverij aangeboden, je doet mee aan de productkeuring en maakt deel uit van de marktplaats van vraag en aanbod. De volgende Koplopers weerspiegelen de oerkracht van de regio: Marne Mosterd, Natuurwinkels Emmen en Winschoten, PuurIdee Marketing en Communicatie, Bakkerij John Meinds, Bioboerderij Landleven, De Graanrepubliek, Wedeka sociale werkvoorziening, Woonzorgcentrum De Blanckenborg, Molenbedrijf Mulder Pot, Distilleerderij Hooghoudt BV, Restaurant 't Backhuys en de Rabobank Zuid en Oost Groningen. 31 januari van 13.00 - 17.00 uur Koplopersymposium 'Van Bodem tot Bord' 'De Keten van Streekproducten' ​ Als locatie voor het symposium is gekozen voor Locloods 1877, de horecalocatie van De Graanrepubliek op het adres Oude Zijl 1 in Bad Nieuweschans, zo'n 30 minuten van de stad Groningen aan de Duitse grens. Op deze bijzondere plek brengen de Koplopers de Graanrepubliek tot leven met pure, eerlijke en lokale producten. De locatie is het centrum van de Graanrepubliek 2.0 waar een zestal ondernemers er een mouterij, een brouwerij, een bakkerij en een pastamakerij runnen. Er is ook een proeflokaal gevestigd. Je kunt er gemakkelijk met de trein komen, proeven van de producten, een klokje drinken en een rondleiding doen. Symposiumbezoekers kunnen er tussen 12.00 en 13.00 uur een lunch nuttigen in het Bakkerscafé. Reserveren gewenst, dit kan hier ​

Stadskanaal, 29 januari 2019 Zuid en Oost Groningen, Uitnodiging koplopersymposium 31 januari 2019 van 13 tot 17 uur ​ Beste geïnteresseerde, Aanstaande donderdag 31 januari 2019 ontmoeten wij jou graag op een verfrissend en inspirerend Koplopersymposium. Heb jij je al opgegeven voor dit gratis voedselfestival waar van alles valt te beleven, proeven en ervaren? 12 Koplopers presenteren hun biologische producten en andere duurzame resultaten van het Koploperproject. Dankzij een intensieve samenwerking tussen de Koplopers in de voedselketen, is er een keur aan pure streekproducten tot leven gebracht. Geniet van een proeverij, ontmoet gelijkgestemden en verdiep je kennis met 'True Price Accounting'. De volgende Koplopers versterken de voedselketen in de regio: Marne Mosterd, Natuurwinkels Emmen en Winschoten, PuurIdee Marketing en Communicatie, Bakkerij John Meinds, Bioboerderij Landleven, De Graanrepubliek, Wedeka sociale werkvoorziening, Woonzorgcentrum De Blanckenborg, Molenbedrijf Mulder Pot, Distilleerderij Hooghoudt BV, Restaurant 't Backhuys en de Rabobank Zuid en Oost Groningen. 31 januari van 13.00 - 17.00 uur Koplopersymposium 'Van Bodem tot Bord' 'De Keten van Streekproducten' ​ Even voorstellen: uw dagvoorzitter: Wilbert maakt mensen enthousiast over eten, hij verbindt ze door het gesprek op gang te brengen en de discussie aan te gaan. Naast zijn liefde voor eten, liggen zijn interesses bij ondernemerschap, duurzaamheid en startups. Wilbert presenteert onder andere voor Pakhuis de Zwijger en is te zien in de Keuringsdienst van Waarde Quiz. Wilbert van de Kamp maakt en vertelt verhalen over waarom eten de wereld een betere plek maakt: "Ik ben er graag bij als mensen uit verschillende denkrichtingen met elkaar in gesprek gaan. Om het gesprek in goede banen te leiden, maar ook om het uit de bocht te laten vliegen.” De Groninger had zijn eigen studentenrestaurant, kookt regelmatig thematische, schurende diners en maakte van Landhuis Oosterhouw in Leens een huis waar alleen gekookt wordt met producten van binnen de 10 km van het huis. Wilbert van de Kamp is als ikwilpret tevens bedenker en ondernemer van de concepten Uit De Kast – een droogwareninzameling voor voedselbanken – , Appelkruimel & Fris – een duurzaam kledingmerk – en Omapost – alternatief voor facebook tegen vereenzaming. Gastspreker Eosta onthult eerlijke prijzen ​ Gastspreker Michael Wilde is directeur duurzaamheid van Eosta, distributeur van biologische groente en fruit. Het bedrijf werkt met honderden telers en leveranciers in zes continenten. Via het transparantiesysteem Nature & More heeft Eosta als doel de consumenten een bewuste keuze te bieden en voor telers een goede prijs te realiseren. Afgelopen november werd de prestigieuze Europese duurzaamheidsprijs toegekend, voor haar voortrekkersrol in het zichtbaar maken van de verborgen kosten in de voedselketen. True Cost Accounting is een nieuwe vorm van kostprijsberekening waarbij ecologische en sociale impacts worden opgenomen in de winst- en verliesrekening van bedrijven. Wat is de werkelijke prijs van de producten op jouw bord? Locatie Graanrepubliek 2.0 Bad Nieuweschans Het Koplopersymposium wordt gehouden in De Oude Remise in Bad Nieuweschans, zo'n 30 minuten van de stad Groningen aan de Duitse grens. De trein vertrekt elk uur vanuit Groningen op spoor 3b. Op deze bijzondere plek brengen de Koplopers de Graanrepubliek tot leven met pure, eerlijke en lokale producten. Symposiumbezoekers kunnen er tussen 12.00 en 13.00 uur een lunch nuttigen in het Bakkers café. Wel graag vooraf reserveren, de kosten voor de lunch zijn € 10,-. Deze kosten kunt u ter plaatse contant of per pin voldoen in het bakkerscafé. Reserveer uw lunch hier. De Graanrepubliek 2.0 is bereikbaar vanuit Groningen via de A7 afslag 49, Bad Nieuweschans. Navigatie-adres: Oude Zijl 1, 9693 PA Bad Nieuweschans. Speciaal voor de gasten van het Koplopersymposium is er een interessante rondleiding door de productie-afdelingen, zoals de mouterij, bierbrouwerij, distilleerderij, pastamakerij en bakkerij. Via de loopbrug krijg je in vogelvlucht een uniek perspectief op de Graanrepubliek 2.0. Afgedaald voel je je direct thuis in de gezellige landwinkel of in de LocLoods en kun je lekker genieten van de vers bereide streekproducten 'van bodem tot bord'. Korter kan niet. Aanmelden voor het symposium kan HIER Koploperproject Groningen helpt mkb’ers en organisaties duurzamer werken. De dynamiek die tijdens het project ontstaat tussen de gelijkgestemde partners werkt verrijkend. Ook Koploper worden? Kijk op de website (www.koploperproject-groningen.nl) of neem contact op met: 06 37 23 63 37. Wij komen graag langs voor een persoonlijk gesprek. Met hartelijke groet namens het Koploperteam Groningen, Jaap de Vries, Reina Boels en Ada Kruiter

Bad Nieuweschans - 31 januari 2019 Bedekt met een laagje sneeuw lijkt het wel een landgoed, met de in het oog springende Oude Remise in Bad Nieuweschans die zich als een harmonica opvouwt in het landschap. Tegenwoordig runt een zestal Groningse ondernemers hier in het bruisende productiehart van de Graanrepubliek 2.0, diverse duurzame functies in de grensregio. Er is er een maalderij, mouterij, distilleerderij, pastamakerij en een bakkerij met een knus bakkerscafé. In LocLoods 1877, de centrale horeca-ruimte vindt vandaag het 5e Koplopersymposium in de provincie Groningen plaats. Van bodem tot bord 12 Koplopers presenteren hun bedrijf én 5 nieuwe streekproducten op het Koplopersymposium korte voedselketens 'van bodem tot bord' : Restaurant 't Backhuys en Natuurwinkel Winschoten, John Meinds, De Echte Bakker en Bio-boerderij 'Landleven' Onstwedde, De Graanrepubliek, Wedeka Bedrijven Stadskanaal, Stichting Zorgcentrum 'de Blanckenborg' Blijham, Molen Mulder Pot - Kropswolde, Distilleerderij Hooghoudt en Marne Mosterd Groningen, Rabobank Zuid en Oost Groningen en PuurIdee Stadskanaal. De deelnemers van het Koploperproject hebben zich een jaar lang bezig gehouden met de verduurzaming van hun bedrijf, verkorting van de keten, en ontwikkeling van nieuwe streekproducten. Onderling wisselden ze tijdens 4 bijeenkomsten de resultaten van een grondige MVO-nulmeting, de Milieubarometer en de duurzame Actieplannen uit. Met als doel het vergroten van de toekomstbestendigheid van hun bedrijven, diensten en producten en verwaarding van de regio. Voor het symposium is een prachtige brochure gemaakt door Koploper PuurIDee, in samenwerking met de Rabobank Zuid en Oost Groningen, met de verhalen van de verschillende Koplopers. Klik op de afbeelding hiernaast om de digitale versie te downloaden. Proeven Een 80-tal bedrijven en organisaties in de voedselbranche zijn vandaag gekomen om zich te laten inspireren, kennis en ervaringen te delen en van de producten te proeven. En daar is alle gelegenheid voor. De vroege vogels hebben al een heerlijke streeklunch meegepakt in het Bakkerscafe. In de LocLoods worden de gasten ontvangen met biologische Hennepthee uit Oude Pekela en Westerwolds Kwarkgebak uit Onstwedde. In de pauze kan er geproefd van Notenkoek-ijs van Westerwolds Goud, Appelcompote van Restaurant 't Backhuys, Dubbel Groningse broodstengels van Mulder Pot en de Winschoter Mueslireep van de Natuurwinkel. Koploper Talkshow PuurIdee en de Rabobank benadrukken belangrijk inzicht gekregen te hebben met de Milieubarometer. 'Het koste de nodige inspanning om alles in te vullen aldus Margreet Wegman maar dit betaalt zich dubbel en dwars weer uit en we zijn er daarom erg blij mee'. Na een enquete ontstond ook bij de medewerkers het inzicht dat het woon-werkverkeer en zakelijk vervoer de grootste CO2-voetafdruk opleverden. Samen met de medewerkers is een actieplan gemaakt. PuurIdee heeft al een laadpaal besteld. Maar ook deelauto's en een project met elektrische fietsen zijn het overwegen waard. En met regionale inkoop hebben Mulder Pot, de Graanrepubliek, 't Backhuys en Bakker Meinds een omslag kunnen maken door aan elkaar producten te leveren en ook weer af te nemen. Wedeka is gestart met de verduurzaming van gebouwen, op 2 locaties zijn inmiddels zonnepanelen aangebracht en in alle locaties zijn versneld honderden Tl-buizen vervangen door Led-verlichting. Het kwartje is gevallen dit is voor ons toch wel 'het laaghangend fruit' vertelt Eerko Fissering. Panel match Na de pauze geeft een deskundig productenpanel tips en tops over de producten, met chef kok Stefan Steinigeweg van Fontana Bad Nieuweschans, Marketeer Marell Geerts en Pieter Kuizenga hoofd inkoop van de Maripaan Groep. Dagvoorzitter Wilbert van der Kamp verbindt de partijen zodat er direct zaken kunnen worden gedaan. De voedzame mueslireep bijvoorbeeld is een welkome aanwinst voor het ontbijtbuffet van Fontana. En de appelcompote kan zo de schappen van de Jumbo in. De Koplopers hebben het afgelopen jaar schakels uit de keten van 'verder weg' verwijderd. Bijvoorbeeld graan uit Duitsland en mosterdzaad uit de Oekraïne is vervangen door producten van Groningse telers. Zo ontstaan er in een klap korte voedselketens met veel minder tussenschakels. 'Terug naar vroeger' noemt Chonda Luring van de Bioboerderij Landleven dat. En dat scheelt niet alleen in voedselkilometers, maar versterkt ook promotiekracht van producent, verwerker en winkelier. Daarnaast ontstaat ecologische verwaarding van de bodem en extra werkgelegenheid. Kortom de vraag naar Groningse pure streekproducten neemt toe doordat de Koplopers een groter aanbod weten te creëren en dat is ook nog eens gezond! Uit de talkshow met de Koplopers blijkt dat er nog meer resultaten zijn geboekt. Gastspreker Eosta In een vlammende presentatie neemt Michael Wilde een aandachtig publiek mee naar de echte prijs van voedsel. Marktleider Eosta koopt groenten en fruit van 100.000 biologische boeren en is partner van de United Nations Sustainable Development Goals. Vijf wereldwijde trends aan de vraagkant bieden kansen voor bedrijven, stelt Michael. En dit zijn ze: 1.Millenials 2.Haat voor plastic 3. Pro-actief gezond 4. Eerlijk loon 5. Eerlijke prijs. Vaak wordt gedrag nog gezien met de bril op van de consument in de vorige eeuw. Dat beeld kun je typeren als een 'loyale hond' die wordt gemanipuleerd door industrie met reclame en verpakkingen in de winkels. Het gedrag van de moderne consument daarentegen, lijkt meer op dat van een 'kritische kat' die een groot wantrouwen in de voedselindustrie heeft. Grote aanbieders houden de kat scherp in de gaten en via google communities en social media spelen ze in op de behoeften. De macht is daarmee verschoven van producent naar consument. Welke lessen kunnen we hieruit trekken? Vertel het complete verhaal en zorg dat de consument de eerlijke oorsprong van je product kan herleiden. Maak informatie transparant, actueel en interactief. Sluit aan bij de groeiende vraag van Millenials naar vegetarisch, dierenwelzijn, anti-geweld en planeet- en mensvriendelijke producten. Sluit met je product of dienst aan op de SDG's en maakt gebruik van de kracht van lokaal en de seizoenen. Ban plastic uit en gebruik alternatieven zoals Natural Branding (stempel van herkomst) of biologische verpakkingen zoals suikerriet. De Eosta True Price Bloem kent vijf blaadjes die de componenten van een eerlijke prijs voorstellen (gezondheid, klimaat, water, bodem, biodiversiteit en leefbaarheid). De bloem laat zien dat 'gezond' voedsel veruit de hoogste opbrengst aan welvaart oplevert. Dit toont aan dat wij voor 'ongezond' voedsel de hoogste prijs met een verziekte kwaliteit van leven betalen. Kortom met True Pricing laat Michael zien dat er een wereld valt te winnen door over te stappen op Groningse streekproducten. Koploperprijs De Koploperprijs wordt uitgereikt aan de deelnemer die het beste weet over te brengen wat het bedrijf bijdraagt aan MVO en de duurzame voedselketen. De derde prijs gaat naar PuurIdee in Stadskanaal. De tweede prijs gaat naar 't Backhuys in Winschoten en de winnaar is Bioboerderij Landleven in Onstwedde. Deze laatste gaat met de hoofdprijs, de Groninger Kroon Appelboom naar huis. Een oud Gronings ras dat de voedselketen van streekproducten symboliseert en in een oneindige kringloop bestendigt. Alle Koplopers ontvangen een Koplopercertificaat. Na de afsluiting van deze vullende middag voor lichaam en geest kan er een alcoholvrije 'mocktail' van Koploper Hooghoudt worden genoten en een rondleiding door de Graanrepubliek worden gemaakt. Bekijk hier een foto-impressie van dit inspirerende Koplopersymposium. Foto's: Huisman Media. Een leuke aftermovie vind je hier.

Winschoten - 11 februari 2019 De tafel is in landelijke sfeer gedekt en chef-kok Bart Kuipers van Restaurant 't Backhuys staat al klaar om de Koplopers hartelijk te ontvangen. Het historische pand, aan de Langestraat in Winschoten springt direct in het oog. De terrastuin aan de achterkant, met een rijke collectie van zelf gekweekte kruiden en bloemen draagt daar zeker aan bij. In de sfeervolle ambiance evalueren de deelnemers vanavond het Koploperproject 'Korte Voedselketens' in Zuid Oost-Groningen. De 'aftermovie van het Koplopersymposium 'van bodem tot bord', word met applaus ontvangen. De evaluatie bestaat uit ‘drie gangen’ en daarin bespreken we de resultaten van het project, 'Tips en Tops' en het gebruik van het Koplopernetwerk. Wat heeft de deelname aan het project voor de Koplopers opgeleverd? Als gemiddeld cijfer voor de deelname aan het project geven de Koplopers een 9! In de 'woordwolk' op het scherm verschijnen resultaten als: Imagoverbetering, Kennis en inzicht, Nieuwe contacten, Milieuscan, Biologisch gaan produceren, Bewustzijn, Connecties, Samenwerking, Netwerk en de Milieubarometer. Maar ook 'de plek waar je staat', ander voer voor de koeien en 'MVO is een doorlopend proces geworden'. Welke stappen zijn al gezet? Alfred Nap van De Blanckenborg geeft een voorzet. 'Er zijn nieuwe plannen en andere keuzes gemaakt. Bijvoorbeeld een grotere afvalcontainer, groene energie inkopen en plastic bekers zijn vervangen door een slim recycle-systeem met papieren bekers, dat veel minder afval geeft. Wij schenken elke dag meerdere malen 250 kopjes koffie. Dus reken maar uit!' Collega Gaby Glatz vult aan: 'Normaal is alles erg versnipperd, MVO is binnen onze instelling meer een geheel geworden' PuurIdee vindt dat ook: 'De scan levert heel veel kapstokjes, waarmee je het zo goed voorgeschoteld krijgt.' aldus Geralt Nieuwenhuis. Restaurant Backhuys: 'Het is educatief geweest. Net alsof je weer een jaartje naar school gaat' Het leverde mij meer klanten op, dat kon ik gelijk merken en we werken nu met kleinere porties naar behoefte' Ook Bioboerderij Landleven heeft mooie stappen gezet. 'Wij hebben zoveel interessante linkjes gekregen, daar heb je heel veel aan. Op momenten dat je even de tijd hebt kun je ze rustig doorlezen en in de praktijk brengen. Een mooi voorbeeld is de bankwijzer' Harry Luring vult aan 'Je staat veel meer open voor duurzaamheid, doordat je het beter gaat zien in alle aspecten van je bedrijfsvoering. Bij de koffiemachine in de cursusruimte hangt nu een bordje voor de gasten met de tekst 2e kopje hergebruiken' Blanckenborg: 'Je ijkt met een heel andere bril bijvoorbeeld naar nieuws- en berichtgeving. En er worden dingen vrij gezet in je bewustzijn. Wij zijn ook op bezoek gegaan bij de Bioboerderij. In onze teambespreking en het info-bulletin wordt nu elke week aandacht besteed aan MVO en de reacties zijn allemaal positief' PuurIdee: 'Uit onze milieuscan bleek bijvoorbeeld dat al die vieze autokilometers veel belangrijker zijn dan bijvoorbeeld ons afval'. Reductie van afval op verpakkingen, voedselverspilling en door gedragsverandering blijkt in dit project een majeur milieueffect te hebben. Molen Mulder Pot verteld over de kwaliteit van Nederlands graan en de prijzen ten opzichte van graan dat beschikbaar is op de wereldmarkt. De kwaliteit van Nederlands graan is uitstekend, alleen voor bakkers zoals echte bakker John Meinds bevat het onvoldoende eiwitten waardoor er tijdens het rijsproces minder gluten worden gevormd. Hierdoor wordt het brood minder luchtig. Graan uit Oekraïne heeft wel de juiste eigenschappen en het is ook nog een 5x goedkoper. Dit maakt het bakken van brood met lokaal graan lastig. Voor bakproducten zoals cake, koekjes maar ook zuurdesem brood is graan uit Nederland wel een prima ingrediënt. Molen Mulder Pot ziet de vraag naar Nederlandse producten groeien en dankzij een betere samenwerking tussen de ketenpartners wordt op de foodmiles flink bespaard. Producten van ver zoals uit Oekraïne en China worden steeds meer vervangen door producten uit de regio. Hoe gaan deze Koplopers verder met het verduurzamen van hun bedrijf? De Blanckenborg heeft sinds dit jaar een MVO-jaarverslag en gaat nu aan de slag met zonnepanelen en een warmtepomp. Molen Mulder Pot gaat investeren in een extra grondmolen met meer vleugelcapaciteit en 84 zonnepanelen. PuurIdee gaat deelauto's in de organisatie uitzetten. Daarnaast zijn MVO en duurzaamheid bewust vaker onderwerp van gesprek met de klant. Restaurant 't Backhuys gaat een permacultuur-tuin aanleggen van kruiden groenten en fruit. Bioboerderij Landleven doet onderzoek naar Blauwe Diesel. Die kan als alternatief voor de vuile diesel van (landbouw)werktuigen worden ingezet. 'Van PuurIdee heb ik geleerd zoveel mogelijk 'touchpoints' met de klant te creëren zegt Chonda Luring en die kansen zijn er zat heb ik ontdekt. Ondertussen is het voorgerecht al op en wordt het hoofdgerecht geserveerd. Daar zijn we allemaal even stil van. Een prachtig opgemaakt bord vol kleur en smaak en Bart legt uit waar de ingrediënten vandaan komen, praktisch allemaal binnen een straal van 25 km, puur, lokaal en (h)eerlijk! Kortom dit bedrijf kan terecht als locatie van meerwaarde worden bestempeld. Na het oogstrelende dessert wordt nog gebrainstormd over de laatste vraag. Hoe kan het Koplopernetwerk het best benut worden? De Koplopers bouwen de contacten nu verder uit 'Je bent nu niet meer de enige' We hebben handvatten en inspiratie gekregen en er is meer samenhang.'De diversiteit in de groep is interessant'. Als tip geven de Koplopers mee duidelijk over het belang van de diversiteit te communiceren. Er is behoefte om zoveel mogelijk 'best practices' uit te wisselen in de groep zodat iedereen kan leren van elkaar. Belangrijk is ook de Koplopers aan te spreken op hun verantwoordelijkheid om op de bijeenkomsten aanwezig te zijn, omdat je dan een nog groter resultaat boekt. Deze groep wil in ieder geval graag intensief blijven samenwerken. Dat gaat eigenlijk vanzelf. 'We maken gebruik van elkaars producten en kennis en we weten elkaar te vinden'. Een idee van Marijke Luring dat postvat is een digitaal 'Koploperplatform' als ontmoetingsplaats waar Koplopers vraag en aanbod delen. Daarnaast wil deze groep jaarlijks minstens een keer met elkaar uit eten gaan, in combinatie met een verdieping bijvoorbeeld een thema- lezing, activiteit of een excursie naar een locatie van meerwaarde. Deze toekomstbestendige bedrijven zullen de winst van innovatieve samenwerking, investering en technologie de komende jaren blijven oogsten. Duurzaamheid is immers een proces en dat is 'nooit af '. Bekijk hier de aftermovie van het koplopersymposium 'van bodem tot bord'. Foto: de entreeruimte van 't Backhuys

UIthuizen - 27 juni 2019 Om 7 uur is het al een drukte van belang bij Koploper Technisch Expert Jansen in Uithuizen. De materialen worden ingepakt en even later zijn een tiental busjes onderweg naar locaties overal in Groningen. ’Op de klus’ aangekomen, installeren de installateurs o.a. duurzame koude- en warmtesystemen, zonnepanelen en zonneboilers. In de fraaie winkel staan ondertussen de adviseurs klaar om de klant informeren, van led-tv, koelkast tot zonneboiler. Tussen de bedrijven door geeft Henk Jansen snel een interview. Na het vertrek van de RTV Noord reporter druppelen de Koplopers binnen. foto: Huisman media De ontbijttafel in de ruime kantine is compleet gevuld met zuivel, sap en fruit van Supermarkt Coöp Verstraete uit Uithuizen. Koplopers Femke en Wouter van Bakkerij Hoekstra in Bedum brengen verse ambachtelijke broodjes mee en de stemming aan tafel zit er gelijk goed in. Tijdens het startontbijt leren de Koplopers elkaar op een leuke manier kennen en buigen ze zich over de QuickScan. Dit invulschema laat zien waar je als duurzaam bedrijf staat; Ben je een beginner of kampioen? Dit maakt onderling veel gespreksstof los en geeft inzicht in de MVO-thema’s waar de bedrijven zich tijdens het Koploperproject op gaan richten. En dat is voor iedere deelnemer weer anders. Tijdens een introductie door het Koploperteam passeren 13 duurzame toekomsttrends de revue. Ze variëren van innovatief ontwerp en technologie tot ‘social impact’ en nieuwe organisatiemodellen. Voor de deelnemers zijn bijvoorbeeld duurzame bouwmaterialen en ‘van het gas af’ actueel. Maar ook de spannende rol die de ‘waterstof hub’ van Groningen in de toekomst gaat innemen maakt de tongen los. Henk Slik van PMF Mechanical, een bedrijf dat mallen maakt voor de offshore-industrie, heeft er vertrouwen in ‘ik ben vrij optimistisch over de verschillende kansen en toepassingen van Waterstof voor de energietransitie’. De Koplopers willen inzetten op verbetering van kennis en bedrijfsprocessen, duurzaam vervoer, gebouwen en duurzame inzet van de medewerkers. Anita Medendorp is directeur van UVO-vervoersbedrijf in Uithuizermeeden, ‘wij rijden al met auto’s op groen gas en waterstof en we doen veel aan MVO, maar ik wil ook veel leren van andere Koplopers’. Bert en Kevin Hollander van Modelmakerij Noord Nederland werken met duurzame grondstoffen en de gebouwen zijn energieneutraal. Jolanda Bus van Kinderopvang Paddington heeft dankzij het Koploperproject, de eerste duurzame actie al in gang gezet. ‘Wij zijn straks de trotse en 1e eigenaar in Noord-Nederland van een Game Energy Floor met zonnepanelen op het buitenplein’. Femke en Wouter van de Bakkerij verwachten op diverse punten winst te behalen met een focus op het energiegebruik van de ovens. Jan Koster van het Terra College in Winsum ziet prachtige kansen om toekomstbestendig onderwijs en de duurzame bedrijfspraktijk goed op elkaar af te stemmen. ‘De volgende keer zijn wij graag gastheer en kunnen de Koplopers bij ons op school kijken hoe wij duurzaam doen’. Ook hoveniersbedrijf Coen Overdevest heeft een mooie uitdaging. Het bedrijf verzamelt grote hoeveelheden snoeihout en wil dat hergebruiken als brandstof. Met fossielvrij ondernemen en door de lokale gemeenschap te betrekken, ontwikkelt Loonbedrijf Wieringa al twee zonnedaken op zijn schuren. ‘De extra kennis, praktische tools en inzichten die worden aangereikt door het Koploperteam en de andere Koplopers kunnen we goed gebruiken. We zijn toe aan de volgende verbeterslag’. Het laatste onderdeel is een rondleiding door het duurzaamheidscentrum, Henk Jansen vertelt zijn plannen voor de toekomst. We zien de nieuwste ontwikkeling in warmtebronnen van de toekomst. In deze door ons zelf ontwikkelde Waterstof Cv-ketel wordt schoon waterstof in een gesloten systeem omgezet in warmte zonder uitstoot. Deze nieuwe toepassing nemen de Koplopers als inspiratie mee naar huis. Na een grondige doorlichting en doormeting op bedrijfslocatie door het Koploperteam, komen de Koplopers in oktober weer bij elkaar om de resultaten te delen. De volgende Koplopers nemen deel aan het Koploperproject Hogeland: Technisch Expert Jansen, Uithuizen, Kinderopvang Paddington, Loonbedrijf Wieringa, Bakkerij Hoekstra en VB Trailerbouw in Bedum, Modelmakerij Noord Nederland en PMF Mechanical in Uithuizen, UVO Vervoer, Uithuizermeeden, Hoveniersbedrijf Coen Overdevest, Leens, Terra Voortgezet Onderwijs en Kinderopvang het Hogeland in Winsum. foto's: Huisman media

In 2017 ging een bijzonder Koploperproject van start in de gemeente Zuidhorn (nu Westerkwartier). De gemeente was enthousiast over de eerder uitgevoerde Koploperprojecten met bedrijven en vroeg aan het Koploperteam Groningen om een vergelijkbaar project te doen met dorpshuizen. Alle 13 dorpshuizen deden daaraan mee. Er werd een nulmeting uitgevoerd, ideeën uitgewisseld en praktische uitvoeringsplannen opgesteld. Veel van deze plannen zijn nu in uitvoering of zijn zelfs al afgerond. De projecten variëren van de installatie van zonnepanelen, isolatiemaatregelen en aanbrengen van led-verlichting tot de aanleg van een bootcamp-baan en het aantrekkelijker en functioneler inrichten van de dorpshuizen. Daarmee worden de exploitatiekosten verlaagd en wordt tegelijkertijd de aantrekkelijkheid en bruikbaarheid van het dorpshuis vergroot, waarmee de continuïteit van deze belangrijke voorziening in de dorpen zeker wordt gesteld. Vandaag werd het project in stijl afgerond, door een tour in elektrische auto's langs drie van de deelnemende dorpshuizen: Noordhorn, Den Ham en Lauwerzijl. Wethouder Hielke Westra opende de tour en noemde het een zeer geslaagd project. De dorpshuisbestuurders en andere betrokkenen konden zelf de auto's uitproberen, onderweg naar de volgende bestemming. Elk dorpshuis gaf een korte presentatie over de manier waarop keuzes zijn gemaakt, de uitvoering van de projecten, de financiering etc. Het was mooi om te zien hoe met de inzet van enthousiaste vrijwilligers enorm veel werk verzet kan worden. Het Koploperproject toekomstbestendige dorpshuizen is in opdracht van de gemeente Zuidhorn uitgevoerd door het Koploperteam Groningen, bestaande uit Ada Kruiter (CirculairActief), Reina Boels (ReinAdvies) en Jaap de Vries (DZyzzion). Hieronder een kleine foto-impressie van de afsluitende tour. #Koploperproject #Dorpshuizen #Zuidhorn #Westerkwartier

Leek - 15 oktober 2019 Lees hier de nieuwsbrief augustus / september 2019 met nieuws over nieuwe koploperprojecten in de Gemeente Groningen, Gemeente Het Hogeland, Gemeente Westerkwartier en meer: https://lnkd.in/dNmnjbv. De koploperprojecten worden mede mogelijk gemaakt door een financiële bijdrage van de Provincie Groningen (Groninger Ondernemersregeling: https://lnkd.in/dBUJMVd).