Zoekresultaten

In de rubriek Uitgelicht laten we regelmatig een Koploper, partner of lid van ons Koploperteam aan het woord. Wie zijn ze, wat beweegt ze en wat hebben ze met het Koploperproject? Marjolein Groot Rouwen van de Hanzehogeschool is lid van het projectteam van Het Koploper Alumni Netwerk Noord-Nederland (Het KANNN). Marjolein ging dit keer in gesprek met Wim en Björn Buss. Buss Ontwerp & Inrichting is gespecialiseerd in projectinrichting. Samen met een aantal andere bedrijven heeft Buss in 2017 meegedaan aan het Koploperproject in de gemeente Westerkwartier. Kunnen jullie iets vertellen over Buss Ontwerp & Inrichting? Sinds 1997 timmeren Wim en Ilona, samen met hun beide zoons, aan de weg met Buss. Zelfs nu Buss Ontwerp & Inrichting 18 fte heeft, blijft de onderneming groeien. “De fabriek draait op volle toeren en we zijn alweer uit ons jasje gegroeid. Plannen, ontwerpen en de goedkeuring van de Gemeente zijn klaar om een verdere uitbreiding te realiseren,” vertelt Wim. Een geïsoleerde loods van nog eens 800 m2 staat eraan te komen. Begin dit jaar heeft hij het stokje overgedragen aan zijn zoons Björn en Patrick. Buss biedt interieurinrichting, voor kantoren, scholen, sportkantines, ontvangstruimtes, zorginstellingen en dentale praktijken “We pakken hierbij elk aspect van het project op, indien nodig zelfs de complete verbouwing.” Hoe hebben jullie duurzaamheid structureel opgenomen in jullie organisatie? “Duurzaamheid maakt op verschillende manieren deel uit van ons werk, maar de opvallendste noemen wij gezondheidsmanagement. Wij vinden beweging erg belangrijk, voor onszelf en voor onze klanten. Bij ons op kantoor vind je ook overal zit/statafels. Niet alleen als bureau, maar ook om te vergaderen. Een mens heeft behoefte om regelmatig te variëren in houding. We creëren bewust multifunctionele ruimten waar bijvoorbeeld ook loungebanken staan, centrale koffie corners enz. We werken aan hybride kantoorsystemen. Door COVID is het nog duidelijker geworden dat medewerkers op een prettige en efficiënte manier moeten kunnen werken. Thuiswerken kan daarbij een belangrijke bijdrage leveren. Het is bovendien duurzaam, omdat het leidt tot minder verkeer, minder files en dus minder uitstoot. Binnenkort organiseren we hier op locatie een sessie over hybride werken voor klanten en belangstellenden. Het gaat om beleving en sfeer waarbij het creëren van ontmoetingsruimten een belangrijk aspect is." Welke concrete stappen hebben jullie genomen om te verduurzamen? “Ons pand bestaat uit verschillende delen. Die zijn 100, 75, 40 of 25 jaar oud. Sinds afgelopen zomer zijn we volledig van het gas af en energieneutraal. De kern is isolatie, isolatie en nog eens isolatie! Daarnaast hebben we geïnvesteerd in totaal 15 warmtepompen en 300 zonnepanelen - een investering van rond de 350.000 euro. We verwachten een terugverdientijd van 6 jaar.” Een ander aandachtspunt zijn de afvalstromen vanuit de fabriek. We scheiden afval nu gestructureerd: papier, karton, spaanplaat en hout. “Ook aan de inkoopzijde verduurzamen wij. Pvc uit China zullen we bijvoorbeeld niet zomaar inkopen, hoewel het daar veel goedkoper is. Wij en onze klanten vinden het steeds belangrijker dat de producten en diensten die wij leveren, duurzaam zijn. Fabrikanten en leveranciers zullen ook bij ons een duurzaamheidslabel moeten kunnen overleggen. Wij hebben bijvoorbeeld en mede daardoor het EcoVadis label mogen ontvangen. Een duurzaamheidsrapport dat alles zegt over je bedrijf als het gaat om duurzaam ondernemen." Tegen welke uitdagingen loop je aan? “Het grootste knelpunt is de aansluiting bij Enexis. We hadden vooraf gevraagd of we energie konden terugleveren. Ja hoor, dat kon. Toen wij klaar waren met onze duurzaamheidsslag en de zonnepanelen er ook oplagen, bleek het toch niet te kunnen. Dat was een flinke tegenvaller, waar we behoorlijk van baalden. We zijn nu in gesprek met Enexis om te kijken war onze mogelijkheden liggen. Een lastig traject." Wat zijn jullie duurzame ambities? “We hebben diverse ambities op het gebied van duurzaamheid. Een heel praktische wens is om meer groen om ons heen te hebben. Mooie planten op kantoor dus! Verder willen we het hybride werken nog verder ontwikkelen en uitzetten in de markt. We gaan meerdere aspecten van de inkoop en circulariteit van producten onder de loep nemen. We willen de uitstoot van ons wagenpark verminderen. Als eerste stap hebben we recent een laadpaal op de parkeerplaats laten installeren. Een andere grote wens is om ons keurmerk te upgraden. Momenteel hebben we van het EcoVadis keurmerk de zilveren medaille. Onze ambitie is om de gouden medaille te krijgen.” Op de website van Buss vind je nog meer info over duurzaamheid. Wat heeft het Koploperproject jullie gebracht? “Het Koploperproject is een mooi platform om echt werk te maken van duurzaamheid. Het voordeel van een groep is dat je samen bekijkt wat je kunt doen. Je kunt informatie halen en brengen. Delen betekent vermenigvuldigen. Het delen van kennis en ervaringen is erg waardevol. Je kunt elkaar versterken, helpen, ondersteunen en advies geven. Dankzij deze groep hebben wij diverse stappen gezet op het gebied van duurzaamheid. Zo hebben we ledverlichting, warmtepompen, zonnepanelen & isolatie laten installeren. Het Koploperproject heeft bij ons een sneeuwbaleffect gecreëerd. Door deze stappen te zetten, zijn we nu energieneutraal. Tot slot kunnen we zeggen dat wij een echte Koploper zijn!” Wat verwacht je van Het KANNN? “Het KANNN is een prachtig initiatief. Iets wat ik jaren geleden al in mijn hoofd had zitten. Het is belangrijk om elkaar/ondernemers op de hoogte te blijven brengen van de nieuwste ontwikkelingen, zodat je kunt blijven verduurzamen. Dit geldt niet alleen voor ons, maar ook voor de andere Koplopers. Delen is vermenigvuldigen. We willen graag aansluiten, zelfs als bestuurslid, want wij hebben daar de nodige ervaring mee. Samenwerken en afspraken maken met partijen, waar iedere ondernemer gebruik van kan maken. Een platform creëren waar iedere ondernemer zijn voordeel mee kan doen. En daarnaast gewoon gezellig samenzijn. Netwerken zit ons in het bloed. Essentieel is dat je elkaar weet te vinden. Dat je je ervaringen onderling deelt en inspiratie opdoet die je zelf weer kunt toepassen. Het doel is dat er een sneeuwbaleffect ontstaat, dat je je samen met andere (alumni) Koplopers verder kunt ontwikkelen in duurzaam ondernemen.” Het KANNN Wil je meer weten over het alumninetwerk voor Koplopers? Kijk dan hier.

De transitie naar emissieloos vervoer kent veel uitdagingen. Daarover spraken 33 alumni-Koplopers gisteren tijdens de Het KANNN beter sessie. De vraag “Hoe kan ik mijn mobiliteit slim verduurzamen?”, van Koploper Rob Gulmans, zorgde voor mooie gesprekken en discussies. “We gaan van een situatie die niet meer werkt, naar een situatie die nog niet (helemaal) werkt”, aldus dagvoorzitter Kyra Luijters. En dat betekent lastige keuzes. “wat is de toekomst: elektrisch, waterstof of wat anders?” en “wat is vanuit de ondernemer gezien nu de meest slimme oplossing?” waren enkele van de vele vragen die gesteld werden. We doken eerst de inhoud in. Jeroen Horlings , Gilbert Hageman en Jerry Broertjes namen ons tijdens hun presentaties mee in hun visie op toekomstige mobiliteit. Meer dan 40% van de nieuwe auto’s heeft een stekker. Toch denken veel mensen dat elektrisch rijden ook vervuilend is. En natuurlijk is de productie van de auto’s en de accu’s niet zonder impact. Maar deze impact is vele malen lager dan rijden in diesel- en benzineauto’s, legt tech journalist Jeroen Horlings uit. Hij gaat in op een aantal veelgehoorde misverstanden over elektrisch rijden. Zo hoor je vaak “waterstof is de toekomst”. Jeroen legt uit wat voor uitdagingen waterstof kent. Zowel in productie, opslag, distributie, infrastructuur, efficiëntie en kosten. Waterstof zal voor hele specifieke doeleinden zeker een rol spelen in mobiliteit, maar het overgrote deel zal batterij-elektrisch zijn. Een ander misverstand: “accu’s zijn voor vrachtwagens veel te zwaar”. Ook dat blijkt heel erg mee te vallen, omdat veel andere zware componenten niet meer nodig zijn. Ook worden accu’s steeds lichter. Die leveren ook veel voordelen op qua ruimtegebruik en rijgedrag. Vrachtwagens en busjes lopen qua technologie nog achter op personenauto’s. Maar daarin zullen de aankomende jaren flinke stappen gemaakt worden, aldus Jeroen. Er is geen standaard en eenduidig antwoord op wat slim is om je mobiliteit te verduurzamen, want iedere ondernemer heeft zijn eigen verhaal en behoeften. Maar een kijkje in elkaars keuken zorgt voor inspiratie. Daarom delen Gilbert en Jerry wat er op dit gebied speelt bij Friesland Lease en Scania Rinsma. Gilbert vertelt dat bij Friesland Lease ondertussen meer dan 40% van de personenauto’s en 25% van de bedrijfswagens elektrisch is. In 2025 hebben veel steden zero-emissie zones. Dit vraagt dus om actie voor veel bedrijven. De aankomende jaren wordt er daarom een exponentiele groei verwacht. Maar dan ben je er nog niet. Om de mobiliteit slim te verduurzamen gaat Friesland Lease voor: - 100% elektrische auto’s - slim laden op de zaak of thuis - leasefietsplan voor alle medewerkers - belonen van duurzaam en gezond reisgedrag - Vandaag nog voldoen aan CO2-rapportage en CSRD Ook Scania werkt hard aan duurzamer vervoer, vertelt Jerry. Nu al rijden er veel hybride Scania-vrachtwagens, die in de stad overschakelen op elektrisch. Maar ook de eerste 100% elektrische vrachtwagens zijn er al. Ze werken toe naar 4,5 uur rijden, drie kwartier laden en dan weer 4,5 uur rijden. De veranderingen en ontwikkelingen in deze transitieperiode gaan zo ontzettend snel. Veel alumni-koplopers zitten daardoor met vragen. Na de presentaties gingen Jeroen, Gilbert en Jerry ieder met een groep Koplopers de diepte in om samen te discussiëren over deze vraagstukken. Veel vragen over elektrisch vervoer gingen over kosten, tijd en beschikbaarheid van laadcapaciteit. Er zijn nu al veel laadpunten onderweg en er komen er steeds meer bij. Ook worden ze geüpgraded, zodat laden steeds sneller gaat. Dat is een mooie ontwikkeling. De allernieuwste elektrische auto’s kunnen zelfs terugleveren. Prachtig, maar ook dat zorgt weer voor dillema’s. Want tijdens je zakelijke kilometers kun je de accu opladen, die je thuis ’s avonds kunt leegtrekken voor eigen gebruik. Hoe ga je daar mee om? Daar moet allemaal nog weer iets voor bedacht worden. Kortom, nog veel vragen en dat zal in deze transitieperiode ook nog wel even zo blijven. De inhoud en gesprekken tijdens deze sessies waren erg nuttig en hebben veel Koplopers toch weer iets verder geholpen. Een bijzonder geslaagde bijeenkomst dus van Het Koploper Alumni Netwerk Noord-Nederland, die werd afgesloten met een gezellige borrel. Iedereen bedankt voor de aanwezigheid! Wil jij op de hoogte blijven van Het KANNN en aankomende bijeenkomsten en events? Volg Het KANNN op LinkedIN. De Het KANNN beter sessie werd mogelijk gemaakt door Koplopers Quercus Boomexperts, Scania Rinsma, Friesland Lease, DZyzzion en de Hanzehogeschool. Nabrander: na afloop kwam Rob Gulmans nog met dit toepasselijke artikel over elektrisch rijden bij hoveniersbedrijven.

Gisteren kwamen de deelnemers aan het tweede Koploperproject voor de Friese Gastvrijheidssector bij elkaar in De Slotplaats in Bakkeveen om het project met elkaar te evalueren en het daarmee af te sluiten. Het was weer mooi om te zien dat alle Koplopers elk op hun eigen manier concrete stappen zetten om te verduurzamen en elkaar zo inspireren. Met dank aan Hanneke Schmeink van Circulair Friesland voor onderstaand verslagje. Evalueren van het project geeft waardevolle inzichten en verbeterpunten; het project geeft inzicht en zet aan tot een structureel verbeterproces; de veelzijdige sector met veel kleinschalige bedrijven gericht op dienstverlening sluit net niet altijd lekker aan bij methodes en modellen gericht op grotere bedrijven en maakindustrie; met een groep samen leren en elkaar inspireren blijft een groot pluspunt. En dat deden we ook weer tijdens de rondleiding over De Slotplaats, waar Jouke Piet Drijfhout en Mieke Rijnbeek vol passie praten over: de warmte binnenhouden in het pand met luiken en cellulose-isolatie; de verbouwing met hergebruik van elementen en meubilair een tweede leven geven; gebruik en verkoop van producten vanuit een straal van paar km om het bedrijf; de kruidentuin als inspiratiebron voor de menukaart. Wat staat er voor lekkers, wat kan ik er van maken? Tijdens de rondleiding was de chef real time aan het plukken en werden we daarmee aangenaam verrast door smakelijke kunstwerkjes bij de afsluitende lunch. Het smaakt naar meer…. Het Koploperproject voor de Friese gastvrijheidssector is een van de projecten vanuit de vrolijke slagvaardige samenwerking van de partners van het Actieplan Circulaire Gastvrijheidssector: Circulair Friesland, Toerisme Alliantie Friesland, Merk Fryslân en de Provincie Fryslân. De Koplopers werden begeleid door het Koploperteam Friesland: Marije Boersma, Marlies Ballemans en Jaap de Vries.

Vandaag was het Gastvrije Circulaire Congrestival in Leeuwarden met zo’n honderd betrokken partijen uit de provincie. Tijdens de middag werd mooi duidelijk hoe betrokken en actief de sector is; toeristische ondernemers, brancheorganisaties, onderwijs en provincie zetten zich in om de circulaire ambitie in te vullen. Aan het einde van de middag werd de Koploperprijs uitgereikt door gedeputeerde Avine Fokkens. Het Congrestival was vooral gericht op ondernemers uit de gastvrijheidssector. De bezoekers werden getrakteerd op workshops en presentaties met onderwerpen als biodiversiteit, tegengaan van voedselverspilling en ontwikkelmogelijkheden. Toch stond vooral de actieve ondernemer zelf in het middelpunt: er was een groep ondernemers die de afgelopen maanden een duurzaam ontwikkeltraject hebben doorlopen om de eigen bedrijfsvoering meer te verduurzamen. Zo waren er maar liefst vijf ondernemers die een Green Key Gold certificaat kregen en tien ondernemers met een Koplopercertificaat. Een van de workshops werd ingevuld door het Koploperproject. De deelnemers aan het tweede Koploperproject voor de gastvrijheidssector in Friesland gingen in gesprek met andere gastvrijheidsondernemers over nut, noodzaak en mogelijkheden om te verduurzamen. De workshop werd afgesloten met een leuke video-compilatie van vlogjes die door de Koplopers zijn gemaakt. De middag was ook de formele afsluiting van dit Koploperproject. Aan het einde van de middag kregen de deelnemers dan ook hun Koplopercertificaat uitgereikt van gedeputeerde Avine Fokkens. Toen was het moment aangebroken om de Koploperprijs uit te reiken. De Koplopers hadden een communicatieopdracht aangeleverd, die is beoordeeld door een jury, bestaande uit twee ervaren duurzame Friese ondernemers: Geesje Duursma, eigenaar van Restaurant De Pleats en zelf winnaar van de Koploperprijs in 2013 en Liesbeth Schievink, van de Zaak van Interactie en TONN. Avine las uit het juryrapport voor: "De jury was unaniem in haar oordeel. Ze kreeg bij het lezen van de inzending gelijk een fijn gevoel. Er straalt een vanzelfsprekendheid uit dat bewust vakantie alleen echt vakantie is wanneer de omgeving in alle factoren bewust is. Op allerlei vlakken zijn al hele mooie stappen gezet, van energiebesparing, biologische en fair trade producten tot het hergebruik van materialen en het bewust maken van de gasten. En er ligt een concreet plan met nog veel meer acties voor de komende twee jaar. Echt de handen uit de mouwen!" Enigszins verrast nam Monique Feenstra van Vakantieboerderij Sneek de Koploperprijs in ontvangst. Gefeliciteerd en welverdiend! Het Congrestival werd georganiseerd door de Provincie Fryslân, Vereniging Circulair Friesland, Toeristische Alliantie Friesland en Merk Fryslân. Zij werken hard aan de ambitie om Friesland de meest circulaire regio van Europa te maken. Lees hier het perbericht: It Swettehûs was een perfecte locatie voor deze bijeenkomst. Deze centrale voor de bediening van 40 bruggen en steunpunt voor de Provinciale Waterstaat is grotendeels circulair gebouwd. Tijdens de middag werden rondleidingen gehouden. Lees meer.

Op 29 november ging het eerste Koploperproject in Brabant van start met een groep bevlogen ondernemers uit de gemeente Oosterhout. Na de inspirerende kickoff in Theater De Bussel, ging ons Koploperteam met alle Koplopers individueel aan de slag om de nulmeting te doen. Op 13 april kwamen alle Koplopers weer bij elkaar in een workshop bij Martens en van Oord (MvO Groep) om de uitkomsten met elkaar te delen. Roel Weijers van MvO Groep startte de bijeenkomst met een inkijkje in dit mooie familiebedrijf met 200 werknemers, dat vooral actief is in grondverzet, baggeren, transport en logistiek, offshore en zelfs het opsporen van ontplofbare oorlogsresten. Duurzaamheid (what's in a name ...) speelt een belangrijke rol bij MvO Groep en is zelfs belangrijker dan winst of groei. Zo wordt onder meer gestreefd naar het toepassen van een bedrijfsbrede gesloten grondbalans. Vrijkomende materialen uit het ene project zijn ingaande materialen op het andere project. En er wordt hard gewerkt om de CO2-uitstoot te reduceren. Daarom zijn recent de eerste volledig elektrische vrachtwagens besteld. Na een korte update van Jaap de Vries van het Koploperteam met een overzicht van een aantal interessante cijfers en kengetallen uit de nulmeting, gingen de Koplopers in twee groepen uiteen om hun resultaten met elkaar te delen. De nulmeting, die bestaat uit de DuOn-Scan en de Milieubarometer, bleek voor alle Koplopers veel inzicht te hebben gegeven over wat ze al goed doen ten aanzien van duurzaamheid en wat er nog beter kan. Ook waren er veel regelrechte eyeopeners, zoals bijvoorbeeld dat 'groene stroom' niet altijd echt groen blijkt te zijn. Een (onvolledige) greep uit de bevindingen: Brabant Staal wekt al heel veel stroom op met eigen zonnepanelen en kijkt nu naar mogelijkheden om het overschot op te slaan in batterijen. Ook wordt gekeken naar inkoop van groene stroom en groen gas. Er valt nog veel te winnen om de hoeveelheid straalgrit-afval te verminderen door (nog) meer te recyclen. Een uitdaging is ook om de rest van de organisatie ook mee te krijgen. Martens en van Oord is al goed op weg met duurzaamheid (zie hiervoor), maar wil nog meer structuur aanbrengen en er ook meer over communiceren naar alle stakeholders toe. De grootste uitdaging is het (verder) reduceren van de CO2-uitstoot van de mobiele werktuigen. De Koninklijke Martens Groep is een grote energieverbruiker met de fabricage van beton-, kunststof- en keramiekproducten, zwaar transport en bouwmaterialen. Net als bij MvO Groep ligt hier een grote uitdaging. Maar ook Martens heeft al veel duurzame stappen gezet, zoals het in kaart brengen de milieuprestaties van allerlei producten met behulp van levenscyclusanalyses. Ook is een nieuw 100% circulair materiaal (Kerloc) ontwikkeld, dat onder meer voor gevelbekleding kan worden gebruikt. Een vijftal SDG's zijn leidend voor het duurzaamheidsbeleid van Martens. Secapp zorgt ervoor dat staalproducten uit bijvoorbeeld gebouwen zodanig aangepast worden dat ze opnieuw gebruikt kunnen worden, in plaats van dat ze omgesmolten worden. Daarmee voorkomen ze dat het staal onnodig zakt op de 'R-ladder'. 'De staalredders', zoals de groep ze inmiddels noemt. Op dit moment wordt er over duurzaamheid nog nauwelijks gecommuniceerd. Dat is een kans. Momenteel is de krappe arbeidsmarkt een grote uitdaging. Dat geldt overigens ook voor veel andere deelnemers. Tricorp Businesscenter is binnen de groep misschien wel het meest ver met duurzaamheid. Het bedrijf beheert het grootste bedrijfsverzamelgebouw van Oosterhout. Een groot zonnedak zorgt voor het grootste deel van het elektriciteitsverbruik. Maar uniek is dat het hele terrein momenteel wordt ontwikkeld als een duurzaam bedrijventerrein, waarop ook woningen gerealiseerd worden: het Voltkwartier. Op alle fronten wordt gezocht naar duurzame innovaties: energie, bouwmaterialen, installaties, afval, mobiliteit, biodiversiteit etc. Om die reden is de nulmeting ook voor het hele gebied uitgevoerd. De communicatie naar buiten toe is een van de prioriteiten voor de komende tijd. Theater De Bussel heeft een belangrijke sociale en culturele functie in Oosterhout en legt hier de focus op. Vanuit die functie kan ze de bewustwording bij burgers en bedrijven over duurzaamheid stimuleren. In de eigen bedrijfsvoering zijn er nog wel de nodige uitdagingen, zoals het hoge energieverbruik. Vooral de theaterverlichting verbruikt veel stroom en de technici vinden ledverlichting nog niet voor alle situaties voldoende geschikt. Wel wordt 100% groene stroom ingekocht, waardoor de CO2-footprint in vergelijking met veel andere Koplopers vrij klein is. Andere prioriteiten voor de komende tijd zijn o.a. betrekken van de medewerkers, duurzaam inkopen, en meer vegetarisch aanbod in de catering. Ook wil De Bussel een rol spelen bij het verbeteren van de afvalinzameling in het centrum. Vermeulen Catering was al wel met allerlei zaken bezig, zoals voorkomen van voedselverspilling, ledverlichting en de aanschaf van een zuinige vaatwasser, maar plaatste dit nog niet in het kader van duurzaam ondernemen. In die zin was de nulmeting een echte eyeopener. Eigenaar William Vermeulen ziet veel kansen en gaat aan de slag met een nieuwe visie en missie, waarin duurzaamheid een belangrijk onderdeel wordt. Ook gaat hij onder meer aan de slag met het ontwikkelen van een plant-based assortiment. Net als bij de meeste andere Koplopers, kan ook de communicatie over duurzaamheid nog worden verbeterd. Broeders Gezondheidswinkel draagt met het assortiment bij aan gezondheid en is dan ook al goed bezig met duurzaamheid. Veel producten zijn biologisch en dierproef-vrij. Het pand is gasloos en alle verlichting is led. Verpakkingsmaterialen worden zoveel mogelijk hergebruikt. Toch wordt er nog niet of nauwelijks over duurzaamheid gecommuniceerd. Daar ziet eigenaar Wim Melis veel kansen. Ook zijn er nog genoeg uitdagingen. De koelingen verbruiken veel stroom. Maar zonnepanelen zijn in aantocht. Ondanks het hergebruik, is er veel karton-afval dat van de leveranciers komt. Geerts financiële dienstverlening steunt veel maatschappelijke initiatieven. Er wordt veel lokaal ingekocht, ingezet op vitaliteit van medewerkers en het pand is verduurzaamd van label C naar A. Maar tot nu toe zijn het nog losstaande acties. Daarom gaat Geerts de komende tijd beleid ontwikkelen en hierover verantwoording afleggen. Daarvoor is al een werkgroep opgezet die voor meer bewustwording in de organisatie gaat zorgen. Geerts wil ook de eigen zakelijke klanten nog meer inspireren om met verduurzaming aan de slag te gaan. Interessant voor andere bedrijven is dat Geerts als een van de weinige aanbieders in Nederland een speciale verzekering aanbiedt voor elektrisch werkmaterieel. In de komende tijd gaan alle Koplopers aan de slag met het vertalen van alle aanbevelingen uit de nulmeting in een praktische Duurzaamheidsagenda (actieplan), zodat duurzaam ondernemen een continu verbeterproces wordt. In een volgende workshop in juni worden die plannen weer met elkaar gedeeld, zodat er veel van elkaar kan worden geleerd. Het Koploperproject in Oosterhout is gestart op initiatief van de Stichting Oosterhout SDG Lokaal, die graag de lokale ondernemers een concreet traject wilde aanbieden. Na contact met Jaap de Vries van DZyzzion en de gemeente Oosterhout is besloten om dit project gezamenlijk op te pakken. Jaap heeft vervolgens Dominique Aarts gevraagd om ook als adviseur mee te draaien in het project. Dominique deed eerder mee aan het Koploperproject voor accountants met SRA en is duurzaamheidsadviseur bij Van Oers Accountancy, dat ook een kantoor heeft in Oosterhout. Zo werkt het Koploperproject in alle regio's samen met lokale partners en adviseurs. Meer weten over het Koploperproject? Kijk op www.koploperproject.nl.

Hoe kan ik mijn mobiliteit slim verduurzamen? Tijdens de Het KANNN Beter Sessie op 9 mei staat deze vraag van Koploper Rob Gulmans van Quercus Boomexperts centraal. Daarbij gaat het niet alleen over personenauto’s, maar ook om zwaarder vervoer als bestelwagens met aanhangers en lichte vrachtwagens. Welke keuzes moet je maken bij deze investering? Ga je voor elektrisch, hybride, waterstof, HVO of iets anders? Wat is het meest duurzaam? Mag ik straks de milieuzones in allerlei steden nog wel in? Wat betekent het voor de aankomende rapportageplicht over zakelijk- en woon-werkverkeer? Wat zijn de praktische en financiële voors en tegens? Samen met experts en andere Koplopers gaan we deze middag op zoek naar antwoorden. Datum: 9 mei 2023 Tijd: 13 - 17 uur Plaats: Nieuw Allardsoog, Bakkeveen Voor meer informatie en aanmelden kijk op onze agenda, NB: De sessie is alleen toegankelijk voor deelnemers aan een van de Koploperprojecten. Ben jij erbij? Meld je dan snel aan want vol is vol!

In de rubriek Uitgelicht laten we regelmatig een Koploper, partner of lid van ons Koploperteam aan het woord. Wie zijn ze, wat beweegt ze en wat hebben ze met het Koploperproject? Bauke Feenstra van de Hanzehogeschool en lid van het projectteam van Het Koploper Alumni Netwerk Noord-Nederland (Het KANNN) ging in gesprek met Lisa Klompe, duurzaamheidscoördinator van het Fries Museum. Samen met Stadsschouwburg De Harmonie en een aantal andere gastvrijheidsbedrijven deed ze mee aan het eerste Koploperproject voor de gastvrijheidssector in Friesland. Dit project wordt uitgevoerd in partnership met Circulair Friesland, Toerisme Alliantie Friesland, Ynbusiness en de provincie Fryslân. Op dit moment is een tweede groep actief. Wat doe je bij het Fries Museum? Ik werk al 9 jaar bij het museum, maar sinds een jaar ben ik naast projectleider tentoonstellingen ook duurzaamheidscoördinator. Vorig jaar hebben we een Green Team opgezet. Daarin zitten 14 enthousiaste collega’s uit alle verschillende afdelingen. Afgelopen jaar zijn er meerdere sessies geweest met het Green Team en ook dit jaar komen we weer een aantal keren samen. Dit najaar gaan we een afspraak maken met andere musea in het land om ervaringen uit te wisselen en van elkaar te leren. Als duurzaamheidscoördinator ben ik aanjager van het Green Team en aanspreekpunt van de organisatie over alles met betrekking tot duurzaamheid. Ik adviseer het managementteam en zorg dat het beleid rondom duurzaamheid zich verder ontwikkelt. Hoe hebben jullie duurzaamheid ingebed in de organisatie? Vanuit de medewerkers en de ondernemingsraad werd al heel lang aangedrongen om meer aan duurzaamheid te gaan doen. Het belang van duurzaamheid werd altijd erkend, maar het kost tijd om echt aan de slag te gaan met zo’n divers en specialistisch onderwerp, als je daar niet specifiek iemand voor hebt. Door corona zijn er in eerste instantie andere prioriteiten gesteld aan de besteding van de middelen. Zo is er eerst voor gezorgd dat het personeel op een prettige en efficiënte manier kon thuiswerken. Sinds 2022 is er weer meer aandacht voor duurzaamheidsacties. Ook het feit dat landelijk in de cultuursector (onderzoeks-)trajecten op het gebied van duurzaamheid in een stroomversnelling zijn gekomen, heeft hierbij een rol gespeeld. Thema’s als diversiteit, inclusie en circulariteit staan centraal en het Fries Museum is hier actief bij betrokken via verschillende gremia en congressen. De directie ziet het belang in van noordelijke vertegenwoordiging door het Fries Museum en daarom is mijn trekkersrol als coördinator van belang. Welke concrete stappen hebben jullie ondernomen m.b.t. duurzaamheid? Ons gebouw is vrij nieuw en gebruikt geen aardgas. We hebben een warmte-koude installatie en kopen Nederlandse stroom in uit wind- en zonne-energie. Ondanks dat het pand heel duurzaam is, hebben we wel hoge kosten vanwege de hoge stroomprijzen. Net als veel andere organisaties voorzien we wel een zorgelijke situatie, omdat het niet duidelijk is wat de energierekening volgend jaar gaat doen. Ook hebben we hoge exploitatiekosten door het beheer van onze grote collectie. Daar komt bij dat het gebouw veel onderhoud- en beheerskosten met zich meebrengt, waaraan de structurele, terugkerende exploitatiegelden besteed worden. Hierdoor houden we niet genoeg geld over om tentoonstellingen ter grootte van Alma-Tadema en Escher te kunnen maken, zoals we dat konden doen toen er extra geld was voor cultuur tijdens Leeuwarden-Fryslân Culturele Hoofdstad van Europa 2018. Ook op andere vlakken werken we aan verduurzaming, zoals onze inkoop. Een voorbeeld is dat het kantoormeubilair nu is afgeschreven. Hiervoor zoeken we met een extern adviesbureau naar duurzame oplossingen. Daarnaast onderzoeken we hoe we de tentoonstellingsopbouw meer circulair kunnen maken. Een ander actiepunt betreft het opleveren van een communicatieplan dat we in de loop van komend jaar steeds verder gaan uitrollen. Tegen welke uitdagingen loop je aan bij verduurzaming? Musea zijn bereid om over te gaan naar een duurzame bedrijfsvoering, maar daar moeten dan middelen voor vrij gemaakt worden door overheden en fondsen. Het is voor musea al moeilijk genoeg om aan het einde van elke beleidsperiode weer in onzekerheid te zitten over hoe je verder kan. Duurzaamheid is mijns inziens een thema dat de hoogste prioriteit zou moeten hebben en waar voor de langere termijn geld voor vrij gemaakt zou moeten worden, óver regeringsperiodes heen. Ik pleit ervoor om meer geld structureel toe te wijzen aan de cultuursector en hierbij te kiezen voor een methode waarbij de sector zelf de middelen rechtstreeks kan aanwenden in plaats van inzet via advies-, en accountantsbureaus e.d. Hierbij zou je kunnen denken aan een constructie waarbij grotere musea een ‘zorgplicht’ hebben t.a.v. de kleinere musea. Bovendien zouden organisaties (in welke sector dan ook), daar verantwoording voor moeten afleggen, zodat de doelen ook daadwerkelijk worden nageleefd. Net als voor iedereen en elke organisatie, geldt ook voor een museum: duurzame keuzes maken is helaas toch vaak duurder. Denk bijvoorbeeld aan inkoop van materialen voor tentoonstellingsbouw. Er wordt van ons verwacht om bij grote tentoonstellingen met een innovatief en duurzaam ontwerp te komen. Met de beperkte personele capaciteit en de onzekerheid over de subsidieverlening kan niet goed vooruit gepland worden. Vaak wordt laat begonnen, waardoor de mogelijkheden om te zoeken naar duurzame initiatieven niet of onvoldoende benut worden en niet zorgvuldig genoeg een afweging kan worden gemaakt over kosten en duurzame alternatieven. Hierin bestaan eveneens mogelijkheden als de sector meer kan samenwerken. Er is genoeg creativiteit om duurzamere tentoonstellingen te ontwerpen. Overigens zijn we wel erg geoefend in hergebruik, maar er kunnen zeker nog stappen gemaakt worden. Wat we al heel goed doen is dat we zoveel mogelijk lokaal inkopen, zodat het (belasting)geld dat wij uitgeven zoveel mogelijk terugvloeit in de lokale economie. Bij het transport (met name van kunstobjecten in bruikleen) zal in de nabije toekomst een duurzamere werkwijze moeten ontstaan in de kunstwereld. Wij gaan duurzaamheid in onze bruikleencontracten nu nog nadrukkelijker opnemen, zodat het gesprek hierover vaker gevoerd zal worden dan nu soms het geval is in de waan van de werkdag. En zo zijn er veel meer vlakken waarop duurzamer gewerkt kan worden. Verduurzaming in de culturele sector zit (eindelijk) echt in een snelkookpan. Terecht ook natuurlijk, klimaatverandering is het meest urgente probleem van deze tijd: op een verschroeide aarde bestaat immers geen kunst. Het debat en de kennisdeling is nu losgebarsten, bottle necks worden steeds inzichtelijker en de bereidheid om duurzame keuzes te maken is groot in de sector, en dat stemt mij hoopvol! Wat zijn jullie ambities met betrekking tot duurzaamheid? Dit jaar willen we onze ambities op het gebied van duurzaamheid concreter gaan formuleren. Friesland is de meest circulaire regio van Nederland en heeft ambities om in 2025 de meest circulaire regio van Europa te zijn. Daarbij willen we graag samen optrekken met de provincie. Dat is een logische keuze. We streven immers naar dezelfde SDG’s en worden bekostigd door gemeenschapsgeld, dus we willen hier als Fries Museum graag een voorbeeldfunctie in vervullen. Het is hoognodig dat (culturele) organisaties duurzaamheid beter gaan inbedden in hun beleid. Bij het Fries Museum en Keramiekmuseum Princessehof werken we hier nu hard aan, met de leden van het Green Team uit de verschillende afdelingen als kartrekkers. Steeds stellen we daarbij de vraag: kunnen we milieuvriendelijkere keuzes maken?, wat betekent dat voor de kosten?, zijn dit de juiste partijen om mee samen te werken? etc. Een belangrijke pijler op de korte termijn is dat we beter gaan uitdragen wat we allemaal al wel goed doen, want dat is behoorlijk wat. Op beleidsniveau zullen we ambities moeten uitspreken, concrete doelen moeten stellen en zorgen dat de middelen beschikbaar zijn om ze na te streven. Het is niet altijd even makkelijk, maar ik merk aan iedereen - van directie tot de medewerkers, de sector én de regio - dat we hier met energie en enthousiasme actief aan kunnen gaan werken. Wat heeft het Koploperproject jullie gebracht? Het Koploperproject heeft ertoe geleid dat duurzaamheid veel meer prioriteit heeft gekregen binnen de organisatie. We hebben nu een praktische duurzaamheidsagenda, waarmee we de komende tijd uit de voeten kunnen. Interessant was dat uit de nulmeting van het project naar voren kwam dat het bezoekersverkeer een groot aandeel in onze CO2-footprint heeft. We stimuleren bezoekers nu nog actiever om milieuvriendelijke keuzes te maken. Het is wel een interessante vraag waar je verantwoordelijkheid als museum begint en eindigt. Je wilt wel stimuleren, maar niet te belerend zijn. Wat verwacht je van Het KANNN? Het contact houden met andere Koplopers houdt je scherp en door kennis en ervaringen te delen krijg je weer nieuwe inzichten. Gelet op onze beperkte middelen is het wel zaak dat de deelnamekosten niet te hoog zijn. Het moet niet zo zijn dat we daardoor minder geld hebben voor het maken van een nieuwe tentoonstelling. Zo konden wij door een financiële bijdrage van de provincie deelnemen aan het Koploperproject. Dat was fantastisch. Het KANNN Wil je meer weten over het alumninetwerk voor Koplopers, kijk dan hier.

Kan je een kantoorpand van 25 jaar oud gasloos maken en zelfs energie positief? Koploper Ultraware in Assen heeft dat gedaan met hun eigen pand. Daarvoor hebben ze het hoogst haalbare energielabel A+++++ gekregen. Serge de Mul van Ultraware deelde afgelopen dinsdag 21 februari zijn kennis en ervaring in een kleine kennissessie van Het Koploper Alumni Netwerk Noord Nederland (KANNN) met 14 andere alumni Koplopers. De energierekening van Ultraware was afgelopen jaar 1100,- euro. Niet per maand, maar voor het hele jaar. Allereerst nam Serge maatregelen om het energieverbruik drastisch te verlagen. Het pand werd volledig luchtdicht gemaakt. De afvoer van de mechanische ventilatie werd voor de warmtepompen geplaatst, zodat de aangevoerde lucht minder verwarmd hoeft te worden. Radiatoren werden vervangen door luchtwarmte. Met sensoren en kunstmatige intelligentie leert het klimaatbeheersingssysteem wat voor iedere medewerker een aangename temperatuur is. Medewerkers kunnen die feedback via een app geven. Nergens in het kantoorgebouw hangt meer een thermostaat. De feedback leidt niet direct tot aanpassingen, maar zorgt ervoor dat het systeem al lerende zelf tot een optimaal binnenklimaat leidt. Het systeem anticipeert zelfs op de weersverwachting. Sensoren zorgen ervoor dat alle apparaten in een ruimte uit gaan. Wist je overigens dat een kantoorpand 70% van de tijd leeg staat? Bij Ultraware staat dan ook bijna alles echt uit, alleen de alarminstallatie en de koelkast doen nog hun werk. Door al deze aanpassingen daalde het energieverbruik met 75%. Met 280 zonnepanelen wekt hij meer stroom op, dan dat hij verbruikt. De aanwezige Koplopers werden blij van dit verhaal! Zie je wel, het kan gewoon. Met wat boerenverstand, zoals Serge zelf zei, een flinke dosis gedrevenheid (onze kinderen moeten ook op een leefbare planeet kunnen leven) en een agile aanpak (stapje voor stapje, van fouten leer je) is het pand van Ultraware nu energiepositief. En zijn ambitie is om ook andere kantoorgebouwen energiepositief te maken met het Smart Indoor Climate systeem. Daarvoor heeft hij een start-up opgezet: Comforest. Wil je ook zo’n lage energierekening? Je kan Serge via de website benaderen voor meer informatie. Doen! Met dank aan Margreet Boersma voor het schrijven van dit artikel. Margreet is lid van het projectteam van Het KANNN en lector Duurzaam Financieren en Ondernemen bij het Instituut voor Business, Marketing & Finance van de Hanzehogeschool Groningen. Meer over Het KANNN lees je hier. Wil je meer van dit soort nieuws? Check dan onze nieuwspagina en meld je aan voor onze nieuwsbrief. Tip: Op woensdag 19 april vindt een inspiratiebijeenkomst plaats over duurzame technieken in de installatiewereld in samenwerking met de Freonen fan Fossylfrij Fryslân en ROC Friese Poort Centrum Duurzaam.

Ondernemers in Groningen kunnen sinds kort een eigen stukje bos kopen. Het gaat om een deel van het Koploperbos op bedrijventerrein Zuidoost dat in november van dit jaar wordt aangeplant. Het bos is een primeur in meerdere opzichten. “Sowieso is een bos op een bedrijventerrein al een unicum, maar dat bedrijven ook zélf een stukje bos kunnen kopen, is al helemaal bijzonder”, stelt Ada Kruiter van het Koploperproject Groningen. Het Koploperbos Het idee voor het Koploperbos komt, zoals de naam al doet vermoeden, uit de koker van het Koploperproject. Dit project helpt bedrijven en organisaties om duurzamer te werken en daarmee toekomstbestendig te worden. Het bos, bestaande uit 2.800 bomen, wordt 7.000 vierkante meter groot en krijgt een plekje op een kavel achter vakgarage Evenhuis aan de Euvelgunnerweg. Er komen verschillende soorten bomen en struiken: fruit- en notenbomen, kruiden, maar ook bloeiende planten en bloemen. “De bedoeling is dat het een ‘inspiratiebos’ wordt, waar ondernemers en hun werknemers inspiratie op kunnen doen om zo duurzaam mogelijk te leven”, zo vertelt Bart Joling van Ten Stripes, een van de deelnemers aan het Koploperproject. Hij wijst op bordjes met daarop informatie en QR-codes die straks een route vormen door het bos. “Die codes leiden je naar tips, adviezen en weetjes over duurzaamheid en duurzaam leven.” Gouden bos Ondernemers die een stuk bos willen kopen, hebben de keuze uit drie verschillende pakketten: brons, zilver of goud. Bij een bronzen pakket koop je voor 425 euro 10 vierkante meter aan bos, met daarop zo’n 4 à 5 bomen. Het zilveren pakket kost 1.250 euro en levert je 100 vierkante meter aan bos en zo’n 40 bomen op. Ga je voor het exclusieve gouden pakket dan betaal je 5.500 euro voor 500 vierkanter meter aan bos en 200 bomen. “Extra leuk: de kopers kunnen via hun persoonlijke EcoMatcher-account onder andere zien wat de impact van hun stukje bos is en hoe hard hun bomen groeien”, vertelt Kruiter. Met het bos snijdt het mes aan meerdere kanten. Niet alleen wordt de CO2-uitstoot gecompenseerd, het zorgt ook voor een toename van biodiversiteit, minder hitte- en waterstress en een gezonde leefomgeving. Joling: “En niet te vergeten biedt het bos werknemers ook de mogelijkheid om een gezonde wandeling te maken. Niet voor niets is de slogan: ‘Je moet minimaal 20 minuten in de natuur doorbrengen. Tenzij je heel druk bent, dan een uur.’” Al met al zijn er 128 grotere en kleinere stukjes bos te koop. Er zijn al vergevorderde plannen voor een tweede bos op Zuidoost, dus als de animo groot is, kunnen ondernemers eventueel ook hiervan een gedeelte kopen. Partners in het project zijn de twintig Koplopers (participanten), Koploperproject (initiator), Bedrijvenvereniging Zuidoost (partner), Gemeente (grondeigenaar), Landschapsbeheer Groningen (natuurbeheer) en NMF (organisator). Meer weten of ook een stukje bos kopen? Kijk dan op www.koploperbos.nl of neem contact op via info@koploperbos.nl. Komend najaar gaat er in de gemeente Groningen weer een nieuw Koploperproject van start. Er zijn nog een paar plekken vrij. Aanmelden kan via www.koploperproject.nl/agenda.

Begin maart worden maar liefst 2800 bomen geplant in het unieke Koploperbos op het bedrijventerrein Zuidoost in Groningen. Voor Koplopers door Koplopers, dat is het idee! Dit inspiratiebos is tot stand gekomen op initiatief van Groningse Koplopers. Op www.koploperbos.nl kan je je nu inschrijven voor deelname en zien wat je daarvoor precies terugkrijgt. Er zijn 3 verschillende pakketten: brons, zilver en goud. Het is ook mogelijk om bomen aan bijvoorbeeld relaties cadeau te doen, zolang de voorraad strekt. Er zijn op dit moment nog 17 brons, 3 zilver en 2 goudpakketten beschikbaar. Doe je mee? In het Koploperbos komen inheemse loof-, fruit- en notenbomen, struiken, kruiden, bloemen, een bijenhotel, een wandelpad etc. En je hebt er 24/7 vrije toegang. Vanaf 40 bomen krijg je vermelding van je bedrijfslogo op het circulaire informatiebord bij de ingang van het Koploperbos. Daarnaast ontvang je van ons een informatie toolkit zodat je het Koploperbos kunt presenteren aan medewerkers, klanten of op je website kunt delen wat jouw deelname aan het Koploperbos oplevert voor nu en voor de komende generaties. Heb je nog vragen? Neem dan even contact op met: Stichting Koploperbos Groningen, Koplopers Onno Smid, Ramon Hoiting, Bart Joling en Inspirator Ada Kruiter www.koploperbos.nl m. 06 37 23 63 37 info@koploperbos.nl Zoals je hieronder kunt zien is het bos nu nog maar een bosje, maar met 2800 bomen erbij wordt het binnenkort een echt bos!

In de rubriek Uitgelicht laten we regelmatig een Koploper, partner of lid van ons Koploperteam aan het woord. Wie zijn ze, wat beweegt ze en wat hebben ze met het Koploperproject? Dit keer spreken we met Sanne Marissen. Zij deed een paar jaar geleden zelf mee aan een Koploperproject in Groningen met Harrier Accountancy en won zelfs de Koploperprijs. Naar aanleiding daarvan zette ze het platform Zero CO2 op, een nieuw initiatief om bedrijven te helpen bij het concretiseren van hun verduurzamingsplannen. Binnenkort neemt zij bovendien de rol van Ada Kruiter over als coördinator en adviseur van het Koploperproject in Groningen. Een mooie aanleiding om haar voor te stellen. Veel leesplezier! Wie is Sanne Marissen? Ik ben eigenaar van het platform Zero CO2. Daarmee helpen we bedrijven om hun duurzame ambities waar te maken door middel van een realistisch financieel overzicht. Sinds kort heb ik de stad Groningen verruild voor het mooie Winsum. Op het moment ben ik druk bezig met de verbouwing van ons huis. Volleyballen doe ik nog steeds in het dorp waar ik ben opgegroeid, namelijk in Leens bij A.V.V. Merna Dames 1. Eropuit gaan samen met mijn vrouw, Lotte, vind ik het leukste wat er is: Citytrips maken, musea bezoeken, proeverijen bijwonen, voorstellingen bezoeken of uit eten gaan. In mijn werk kan ik mijn creativiteit kwijt en ben ik erg gemotiveerd de wereld een stukje mooier te maken. Wat heb je met duurzaam ondernemen? Duurzaamheid vind ik persoonlijk erg belangrijk. Toen ik vanuit accountantskantoor Harrier meedeed met het Koploperproject in Groningen raakte ik steeds enthousiaster, zeker nadat we ook nog de Koploperprijs wonnen. Dat was ook de aanleiding om me hiermee full-time mee bezig te gaan houden. Zo is ook Zero CO2 ontstaan. Wat is je persoonlijke missie? Ik wil zoveel mogelijk ondernemers ondersteunen met concrete handvatten met een realistisch financieel overzicht, zodat de duurzame stappen daadwerkelijk worden gezet naar een toekomstigbestendige wereld. Ik wil de chaos die de transitie met zich meebrengt, bij de lurven pakken en het omzetten naar iets positiefs en meegaan met de ontwikkelingen en innovaties. Dit lukt alleen door samen te werken en daar is platform Zero CO2 een mooi voorbeeld van. Wat inspireert je aan het Koploperproject? Wat ik het leuke vond aan het Koploperproject, is dat je enorm geïnspireerd wordt door gelijkgestemden, omdat je als groep het traject doorloopt. Daarnaast geven de Milieubarometer, het Duurzaamheidsprofiel, de DuOn-Agenda en de workshops veel handvatten om concreet aan de slag te gaan met verduurzaming. Daarnaast merk je dat de Koplopers ook Koplopers blijven omdat het in hun DNA is gekomen. Al met al heeft het me zo geïnspireerd, dat ik nu zelf verder ga als coördinator en adviseur in de Koploperprojecten. Zero CO2 sluit daar als partner dan weer prima op aan door de Koplopers verder te helpen met het concretiseren van hun verduurzamingsplannen. Bijvoorbeeld door het verzorgen van de (groen)financiering, het geven van een energielabel, het monitoren van energieverbruik en het terrein rondom het pand klimaat adaptief maken. Wat doe je zelf aan duurzaamheid? We zijn bezig met een verbouwing in huis, we maken nu keuzes zodat we in de toekomst energieneutraal zijn. Dit begint met isolerende maatregelen en vervolgens wordt ons energieverbruik vanuit de zon opgewekt. Ik eet nauwelijks vlees en let er bijvoorbeeld op dat ik producten gebruik/eet zonder palmolie. Daarnaast probeer ik zoveel mogelijk de fiets te pakken.

In de rubriek Uitgelicht laten we de komende tijd regelmatig een Koploper, partner of lid van ons Koploperteam aan het woord. Wie zijn ze, wat beweegt ze en wat hebben ze met het Koploperproject? We beginnen met een nieuwe loot aan de stam van het Koploperteam: Elise Vonk, coördinator en adviseur in de regio Gelderland. Ook trekt zij samen op met Monique Morée om in Zuid-Nederland het Koploperproject meer bekendheid te geven. Veel leesplezier! Wie is Elise Vonk? Naast duurzaam ondernemer, technisch bedrijfskundige en MVO-communicatie expert, ben ik moeder van twee prachtige zonen en vrouw van Frank. We wonen in Dreumel, een groen en sociaal dorp. Het woord ‘vooruitgang’ past bij mij. Afkomstig uit een ondernemersfamilie, beschik ik over een sterke intuïtie voor kansen en ben ik goed in het enthousiasmeren van mensen. Verder bruis ik altijd van ideeën en ben ik heel erg van het DOEN! Wat heb je met duurzaam ondernemen? Enerverende ervaringen in het buitenland, maar ook het doorstaan van een ernstige ziekte hebben me gevormd. Dat is de reden dat ik me inzet voor een betere wereld. Sinds 2004 ben ik al bezig met Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO). Dat was in een tijd dat het nog vrij onbekend was. Vanaf 2010 heb ik mijn eigen bedrijf Vonk, sprankelend MVO en help ik bedrijven – groot of klein, lokaal of internationaal, in allerlei sectoren - bij de implementatie, communicatie en rapportage rondom duurzaamheid. Wat is je persoonlijke missie? Samen – met zoveel mogelijk mensen en bedrijven - maatschappelijke uitdagingen omzetten in toekomst­bestendig ondernemer­schap, vernieuwing en duurzame oplossingen. Om zoveel mogelijk ondernemers handvatten te geven voor hun duurzame ontwikkeling, heb ik samen met anderen het boek Impactvol ondernemen in de praktijk gepubliceerd en ben ik initiatiefnemer van de podcast Elise in MVO-land voor en door ondernemers met duurzame ambities. Wat inspireert je aan het Koploperproject? De uitwisseling, de ideeën en de energie die ontstaan als je ondernemers samenbrengt. Het Koploperproject is daar heel sterk in. Daar raak ik geïnspireerd en gemotiveerd van Wat doe je zelf aan duurzaamheid? Ik probeer op allerlei vlakken zelf het goede voorbeeld te geven. Zo hebben we 30 zonnepanelen, rijd ik elektrisch, koop zoveel mogelijk duurzaam in en eet ik geen vlees en vis. Op mijn website vind je nog meer acties en ook wat mijn intenties nog zijn. En natuurlijk proberen we onze jongens bewust op te voeden!