In de afgelopen maanden hebben studenten van de Hanze een impactmeting gedaan van het Koploperproject. Veel deelnemers hebben daartoe een uitgebreid enquêteformulier ingevuld. Daarnaast hebben de studenten bij een aantal bedrijven een diepte-interview afgenomen. De uitkomsten zijn heel positief en daar zijn we erg blij mee. In aanloop naar een uitgebreider artikel over de uitkomsten van het onderzoek, plaatsen we hier de komende weken alvast een aantal nieuwsitems naar aanleiding van de diepte-interviews. Dit keer Expert Meijer Groep: B.V. in Berlikum. Bauke-Tjeerd in de winkel in Franeker Als je bij Expert Meijer Groep binnenloopt, zie je wasmachines, drogers en televisies. Maar wie goed kijkt, ziet ook iets anders: een bedrijf dat nadenkt over hoe elk apparaat na de verkoop nog jaren mee kan gaan. Want bij Expert Meijer Groep repareren ze wat ze verkopen. "We zeggen eigenlijk heel simpel tegen onze leveranciers: je mag bij ons in de winkel staan als we alles ook mogen repareren," vertelt Bauke-Tjeerd Kikstra, algemeen directeur van de Friese elektronica ondernemer met vijf Expert vestigingen. "Geen lange wachttijden. Onze eigen monteurs die bij de klant komen. Dat werkt gewoon top." Die visie op producten, repareren in plaats van vervangen, past precies bij wat het Koploperproject bij Expert Meijer Groep in gang heeft gezet. Samen met nog 12 andere Friese bedrijven, deed Bauke-Tjeerd in 2020-2021 mee en kijkt er buitengewoon positief op terug. In de enquête gaf hij het project een 10. De verwachtingen werden volledig waargemaakt. Naast alle verkregen kennis en inzicht en de uitwisseling met andere deelnemers, benoemt hij nadrukkelijk ook de persoonlijke aandacht voor de deelnemers en de passie van de adviseurs. Zijn boodschap aan twijfelende ondernemers laat niets aan duidelijkheid te wensen over: "Gewoon doen! Je leert er hele goeie dingen van, gaat met een andere bril op naar je bedrijf kijken en je leert van elkaar door erover in gesprek te gaan!" Expert Meijer Groep zorgt ervoor dat alle verkochte apparaten aan huis kunnen worden gerepareerd Wat het project concreet opleverde, was niet zozeer een omslag in het beleid, maar een opening van het gesprek. "We zijn met alle vestigingen apart in gesprek gegaan. Jongens, hier zijn we mee bezig. Hoe kijken jullie ernaar? Wat mis je? En dat gesprek is eigenlijk nooit meer gestopt." Sindsdien is er het nodige veranderd. Het fietsplan is nieuw leven ingeblazen. De bedrijfspanden zijn verduurzaamd. De eerste elektrische bestelbussen zijn aangeschaft. Voor de installateurs en monteurs die dagelijks tillen en sjouwen met o.a. wasmachines is er gekeken naar het verlagen van de dagelijkse fysieke belasting in de vorm van nieuwe hulpmiddelen en secundaire afspraken. "Duurzame inzet van je personeel", noemt Bauke-Tjeerd het. Een groot deel van de bedrijfsbussen is inmiddels elektrisch Bovendien heeft het Koploperproject voor Expert Meijer Groep reikwijdte gehad tot ver buiten Friesland. Vanuit de landelijke Expert Formule werd hij gevraagd mee te denken over duurzaamheidsbeleid voor de hele formule. "Ik heb toen gezegd: ik wil in die werkgroep. Daarin heb ik vele dingen uit het Koploperproject meegenomen, zoals de Milieubarometer. De nulmeting heb ik aangepast, zodat deze past bij een Expertwinkel, en dit is inmiddels ook landelijk uitgerold." Zou hij het Koploperproject opnieuw doen? "In vijf jaar tijd verandert er zoveel. Ik denk het wel, ja."

In de afgelopen maanden hebben studenten van de Hanze een impactmeting gedaan van het Koploperproject. Veel deelnemers hebben daartoe een uitgebreid enquêteformulier ingevuld. Daarnaast hebben de studenten bij een aantal bedrijven een diepte-interview afgenomen. De uitkomsten zijn heel positief en daar zijn we erg blij mee. In aanloop naar een uitgebreider artikel over de uitkomsten van het onderzoek, plaatsen we hier de komende weken alvast een aantal nieuwsitems naar aanleiding van de diepte-interviews. Ditmaal de Rolf groep, totaalleverancier voor kinderopvang en onderwijs. De showroom van de Rolf groep in Ochten Voor Ad de Kleuver, Quality Manager bij de Rolf groep, kwam het Koploperproject precies op het juiste moment. Net gestart in zijn nieuwe functie was hij op zoek naar richting en structuur. “Mijn eerste vraag was eigenlijk heel simpel: waar begin je? Hoe pak je duurzaamheid goed aan binnen de Rolf groep?” Als leverancier voor kinderopvang en basisonderwijs, met zo’n 175 medewerkers, heeft de Rolf groep op veel fronten te maken met duurzaamheid. Van kantoren en magazijnen tot logistiek en wagenpark: juist daar wordt duurzame ambitie omgezet in concrete keuzes. De wil om stappen te zetten was er binnen de organisatie zeker, al vroeg dat soms om nieuwe prioriteiten. Het Koploperproject bracht iets waardevols: overzicht en focus. Het gaf de organisatie een helder kader om duurzaamheid concreet en meetbaar te maken. “Tijdens het traject ontdekten we dat we eigenlijk al veel meer deden dan we zelf beseften,” vertelt Ad. “We verkochten bijvoorbeeld al FSC-gecertificeerd papier, duurzaam hout en diverse producten met een duurzaamheidslabel. Alleen ontbrak een duidelijke beleidslijn die al die initiatieven met elkaar verbond.” Het project maakte die bestaande inspanningen zichtbaar én zorgde voor samenhang. Wat eerst losse duurzame keuzes leken, groeide uit tot een strategische aanpak. Een belangrijk resultaat was de koppeling van de Milieubarometer aan het ISO 14001-traject van de organisatie. Hierdoor kreeg de Rolf groep scherp inzicht in de CO2-uitstoot en werd duidelijk waar de grootste verbeterkansen lagen. Die eerste CO2-nulmeting vormt nog altijd de basis voor concrete doelstellingen en meetbare resultaten. Voor thema’s als milieumanagement, circulair ondernemen en klantbelang scoorde de organisatie maximaal in de evaluatie. Het Koploperproject overtrof de verwachtingen en kreeg van Ad een overtuigende 9 als overall score. Zijn advies aan organisaties die nog twijfelen is helder: “Gewoon doen. De investering in tijd en geld is het absoluut waard.” Ad de Kleuver (midden voor het scherm) samen met andere Koplopers tijdens een Koplopersymposium op 12 juni 2024 Die investering vertaalt zich inmiddels in tastbare resultaten. Elektrisch rijden is de nieuwe standaard voor zakelijke rijders binnen de Rolf groep. De organisatie is overgestapt van grijze naar groene stroom, bedrijfsafval wordt volledig gescheiden en LED-verlichting wordt organisatiebreed ingevoerd. Ad kijkt daar pragmatisch naar. “Je begint met het laaghangend fruit. Maar zodra mensen resultaat zien, groeit ook het draagvlak voor grotere en complexere veranderingen.” De volgende uitdaging ligt in de logistiek. Voor een organisatie die dagelijks materialen voor kinderopvang en basisonderwijs levert, spelen transport, verpakkingen en kilometers een grote rol in de totale impact. Daarom richt de Rolf groep zich nu op slimmer plannen, efficiënter verpakken en nauwere samenwerking met vervoerders om routes te optimaliseren. De komende jaren staan verdere CO2-reductie, nieuwe circulaire verdienmodellen en digitalisering hoog op de agenda. Het certificaat aan de muur is mooi, maar voor de Rolf groep gaat duurzaamheid om meer dan erkenning alleen. Het laat zien dat hier een organisatie werkt die duurzame ambities niet alleen uitspreekt, maar ze ook daadwerkelijk waarmaakt. Diverse onderwijsmaterialen uit de duurzame collectie van de Rolf groep

In de afgelopen maanden hebben studenten van de Hanze een impactmeting gedaan van het Koploperproject. Veel deelnemers hebben daartoe een uitgebreid enquêteformulier ingevuld. Daarnaast hebben de studenten bij een aantal bedrijven een diepte-interview afgenomen. De uitkomsten zijn heel positief en daar zijn we erg blij mee. In aanloop naar een uitgebreider artikel over de uitkomsten van het onderzoek, plaatsen we hier de komende weken alvast een aantal nieuwsitems naar aanleiding van de diepte-interviews. De aftrap is voor Koninklijke H.H. Martens en Zoon B.V. uit Oosterhout. Een groot deel van de elektriciteit wordt geproduceerd met eigen windmolens en zonnepanelen Wie Oosterhout zegt, zegt Martens. Het familiebedrijf bestaat al 145 jaar en produceert rioolbuizen van beton, kunststoffen voor de bouwmarkt en Kerloc gevelpanelen. Vijfhonderd medewerkers, drie productiedivisies en een directeur die al jaren overtuigd is van het belang van duurzaamheid. Voor Vincent Telgen, projectleider duurzaamheid bij Martens, was dat de context waarin hij vier jaar geleden aan de slag ging. Vincent Telgen op een energiebeurs "Wij denken op de lange termijn," zegt hij. "Als familiebedrijf doe je dat vanzelf. Duurzaamheid past daar helemaal bij." En toch: weten waar je staat en wat de volgende stap is, dat blijft een uitdaging. Dat was voor Martens de reden om mee te doen met het Koploperproject. Wat het project concreet opleverde, was in de eerste plaats een stok achter de deur. "Duurzaamheid vinden we belangrijk, maar prioriteit geven is soms lastig," geeft Vincent toe. "De deadlines van het project dwongen ons om echt aan de slag te gaan. Collega's die normaal gewoon hun productietarget halen, gaven opeens ook sneller informatie als ik uitlegde dat ik volgende week moest rapporteren." Het grootste tastbare resultaat was de Milieubarometer: voor het eerst werd inzichtelijk waar de cijfers vandaan kwamen en wie ze in huis had. Dat klinkt eenvoudig, maar voor een productiebedrijf van deze omvang is het een serieuze exercitie. De enquête laat zien dat Martens het project een 7 gaf en de verwachtingen als ruim voldoende beoordeelt. Gevraagd wat hij tegen een twijfelende ondernemer zou zeggen, was Vincent helder: "Ik zal vooral de bedrijfsbezoeken benadrukken, de interactie met andere ondernemers en het feit dat je door deelname een stok achter de deur hebt om nu echt eens aan de slag te gaan." Circulair ondernemen scoorde bij Martens het hoogst van alle thema's, met een vijf uit vijf. Logisch, want dat raakt direct de kern van het bedrijf. Als er één ding duidelijk wordt uit het gesprek, is het dat verduurzaming bij Martens al lang gaande is voor er een projectnaam aan werd gehangen. "In 1963 zijn wij als eerste in Nederland begonnen met vierkante rioolputten. Minder beton nodig, minder gewicht, minder transportkosten. Toen noemden we dat helemaal niet duurzaam. Het was gewoon een besparing." Nu achteraf is het precies dat verhaal dat Martens typeert: wat economisch slim is, blijkt ook duurzaam. Al in 1963 startte Martens als eerste met vierkante rioolputten Datzelfde geldt voor de gevelplaten die het bedrijf inmiddels produceert onder de naam Kerloc. Honderd procent circulair, een lage CO2 footprint, een hoge brandveiligheid, en met een natuurlijke uitstraling. Ze zijn volledig recyclebaar binnen het eigen productieproces en passen naadloos in een circulaire bouwketen. Duurzaam ondernemen is voor Martens meer dan milieu. Onder de noemer Mensen Maken Martens, is er veel aandacht voor het welzijn van de medewerkers. Daarvoor is er een uitgebreid vitaliteitsprogramma. Onderstaande video geeft een mooie impressie van duurzaamheid bij Martens.

In een hele positieve sfeer sloten de deelnemers van het tweede Koploperproject in Ede het project op 9 juli af met een inspirerend Koplopersymposium bij aaff in Ede. Allemaal waren ze zeer te spreken over wat het project voor hen heeft betekend. Coffee@Work won de Koploperprijs. "Wie kan mij vertellen dat wat jullie de afgelopen maanden hebben geleerd, straks ook echt wordt toegepast?" Met die vraag opende wethouder Arnold Versteeg het Koplopersymposium van de tweede editie van het Koploperproject Ede. Het antwoord hoefde niet lang op zich te laten wachten. De één vertelde hoe duurzaamheid eindelijk een vaste plek heeft gekregen in de organisatie. De ander liet zien hoe een duurzame ambitie inmiddels leidt tot nieuwe klanten, samenwerkingen of concrete besparingen. En misschien wel het mooiste: vrijwel iedere ondernemer vertelde hoeveel hij of zij had geleerd van de andere deelnemers. Wethouder Arnold Versteeg van de gemeente Ede Na zes maanden samenwerken, inspireren en vooral dóén, vierden tien ondernemers uit Ede en het buitengebied hun deelname aan het Koploperproject. Groot en klein mkb, actief in totaal verschillende sectoren: van een zwemschool en woningcorporatie tot een chemiebedrijf, een boerderij op de Veluwe en een internationale leverancier van voedingsingrediënten. Juist die diversiteit bleek opnieuw de kracht van de groep. Van losse ideeën naar een plan In een pitch van twee minuten vertelden de kersverse Koplopers over hun leerpunten en plannen. Voor veel van hen was het Koploperproject niet zozeer een startpunt, maar een manier om structuur aan te brengen. Ingenieursbureau Land verwoordde het treffend: "We deden eigenlijk al heel veel, maar niets stond op papier. Dankzij het Koploperproject hebben we ons verhaal nu helder. Dat helpt ons ook richting opdrachtgevers en aanbestedingen." Ook bij andere deelnemers leidde het traject tot concrete stappen. Zo gaat Zwemschool ZwemZeker nog meer met waterbesparing aan de slag, reinigt het zwembad nu met stoom en maakt zijn eigen chloor. Boerderij Mossel ging haar duurzame verhaal actiever delen met gasten. De Edese Zagerij ontdekte dat duurzaamheid niet altijd groot hoeft te zijn: ook kleine veranderingen zorgen voor beweging. Delinuts richt zich nu op de vijftien leveranciers waar de grootste klimaatimpact zit, terwijl Woonstede duurzaamheid nadrukkelijk verbindt aan leefbaarheid en sociale impact in de wijken. Doorpakken Gastspreker Fou-Khan Tsang (aaff) hield de deelnemers een spiegel voor. De aandacht voor duurzaamheid lijkt soms af te nemen, maar de uitdagingen verdwijnen niet. "Duurzaamheid gaat uiteindelijk over de continuïteit van je organisatie. Het actieplan is geen eindpunt. Nu begint het echte werk: doen, leren en bijsturen." Ook liet hij zien hoe AI ondernemers kan helpen om sneller en slimmer te werken, mits die technologie bewust wordt ingezet. Coffee@Work wint de Koploperprijs Een van de hoogtepunten van de middag was de uitreiking van de Koploperprijs 2026. De jury, bestaande uit vertegenwoordigers van Rabobank en aaff, koos Coffee@Work als winnaar. De communicatie-opdracht viel op door de combinatie van een whitepaper, duurzaamheidsdocument, persoonlijke brief en video. De jury prees de heldere doelstellingen, concrete acties en de aandacht voor de volledige keten. René Rijpkema van Coffee@Work neemt de Koploperprijs in ontvangst van de juryleden Maar makkelijk was de keuze niet: "Eigenlijk zijn jullie allemaal winnaars." Die woorden van de jury kregen veel instemmend geknik in de zaal. Alle tien de deelnemers hadden gedurende het Koploperproject zichtbaar stappen gezet en lieten zien dat duurzaam & toekomstbestendig ondernemen op heel verschillende manieren vorm krijgt. De grootste winst Na de uitreiking van de Koplopercertificaten en tijdens de netwerkmomenten was het gezellig. Daar werd misschien wel de grootste opbrengst van het project zichtbaar. Niet alleen mooie plannen, maar ook nieuwe verbindingen. Coffee@Work werkt inmiddels samen met HSV TMP aan het hergebruik van piepschuim. Boerderij Mossel wisselt ideeën uit met ondernemers uit heel andere sectoren. En verschillende deelnemers gaven aan dat ze elkaar ook na het project willen blijven opzoeken. Of zoals René Rijpkema van Coffee@Work het samenvatte: " Het Koploperproject heeft ons geholpen om van losse duurzame initiatieven een concreet en realistisch plan te maken. Minstens zo waardevol zijn de nieuwe samenwerkingen die zijn ontstaan. Die nemen we mee naar de toekomst." Met deze tweede editie telt Ede inmiddels 21 Koplopers. Een groeiend netwerk van ondernemers dat laat zien dat toekomstbestendig ondernemen niet iets is wat je alleen doet, maar vooral samen. De deelnemers, vertegenwoordigers van aaff en de gemeente Ede, samen met het Koploperteam Ede Over het Koploperproject Ede II De 10 deelnemende bedrijven zijn: Ingenieursbureau Land, Delinuts, Boerderij Mossel, BIT BV, Edese Zagerij, Coffee@Work, Tanatex Chemicals BV, Zwemschool ZwemZeker, Woonstede en HSV Technical Moulded Parts. Het project wordt mede mogelijk gemaakt door onze partners in Ede: de gemeente Ede, aaff, Edes Bedrijfs Contact (EBC) en Rabobank Vallei en Rijn. De Koplopers worden de komende maanden begeleid door de adviseurs van het Koploperteam: Elise Vonk en Monique Morée. Meer weten? Lees dan dit leuke artikel over een aantal Edese deelnemers in het magazine Rabo&Co van de Rabobank. Ook de gemeente Ede plaatste een nieuwsbericht. Lokale tv-zender XON maakte een video-impressie van de bijeenkomst. Bekijk 'm hieronder. Wil je ook meer structureel aan de slag met het toekomstbestendig maken van je bedrijf of organisatie, lees dan verder op onze website en of meld je direct aan. Bekijk hier een foto-impressie:

In de Koploperprojecten werken we vrijwel altijd samen met lokale partners, bijna altijd gemeenten, maar ook ondernemersverenigingen en andere organisaties. Bij veel projecten is ook de lokale Rabobank een partner. Naast inhoudelijke kennis, o.a. over financieringsmogelijkheden, draagt de Rabobank ook vaak financieel bij om de deelnemerskosten wat te verlagen. Regelmatig worden artikelen over het Koploperproject gedeeld via de eigen kanalen, zoals het magazine Rabo&Co. In de laatste editie van het magazine staat een leuk verhaal met twee deelnemers van het tweede Koploperproject in Ede, waarvan vorige week het afsluitende Koplopersymposium was, Naast Gijs Jansen van betonbedrijf Fydro en René Rijpkema van Coffee@Work, komen ook Monique Morée en Elise Vonk van het Koploperteam Ede aan het woord. De boodschap van het verhaal: Duurzaam ondernemen begint zelden met een grootse strategie. Vaak begint het met een vraag. Of met twijfel. Waar sta ik eigenlijk? En wat kan ik morgen al anders doen? In het Koploperproject krijgen ondernemers precies dát inzicht. Lees hier het hele verhaal. Van links naar rechts: Monique Morée, Elise Vonk, René Rijpkema en Gijs Jansen

Het gaat goed met ons alumninetwerk Het KANNN! Een exclusief netwerk voor bedrijven en organisaties die het Koploperproject hebben doorlopen. Sinds de oprichting eind 2023 sluiten steeds meer Koplopers zich aan om kennis en inspiratie te blijven uitwisselen, onder meer via bedrijfsbezoeken. Het netwerk is opgericht samen met de Hanze, om ook de verbinding met het onderwijs te versterken. Dit heeft al geleid tot meerdere interessante student-opdrachten voor Koplopers. In de laatste nieuwsbrief lees je over o.a.: Groei en ontwikkelingen binnen Het KANNN Nieuw: studentenbestuur binnen Het KANNN Agenda voor de komende tijd Koppel jouw organisatievraagstuk aan gemotiveerde studenten Blijf op de hoogte via het Koploperproject Actie: Gratis lidmaatschap van Het KANNN Word lid van Het KANNN Klik hier voor de online nieuwsbrief. Wil je ook lid worden, neem dan even contact op via de website van Het KANNN. Van harte welkom! De drukbezochte oprichtingsbijeenkomst van Het KANNN in 2023 in schouwburg De Lawei in Drachten

Op 4 juni kwamen de deelnemers van het Koploperproject Ede samen bij Tanatex voor Workshop II. Centraal stonden de DuOn-Agenda’s: praktische en persoonlijke actieplannen waarin ondernemers hun belangrijkste thema’s, doelen en acties hebben vastgelegd. Het doel van de ochtend was helder: aanscherpen, verdiepen en vooral… dóen. 10 pitches Na een korte aftrap gingen de deelnemers actief aan de slag in een inspirerende Dragon's Den-setting. Ondernemers pitchten hun DuOn-Agenda (duurzaam actieplan) aan een panel van experts van Andre Hek (aaff), Boudewijn Zuiderhoudt (Epiic) en Jos Goor (Rabobank), die daarop vragen stelden en scherpe en praktische feedback gaven. Ook financiering en subsidiemaatregelen kwamen aan bod. Wat opviel: ook deelnemers die normaal gesproken niet graag pitchen, waren enthousiast over deze werkvorm. Het hielp hen om hun duurzaamheidsambities te vertalen naar een helder en gestructureerd verhaal, inclusief de acties die de meeste impact maken. Zo vertelde Oscar van ZwemZeker dat hij wil focussen op minder verbruik van water en energie. Een van de maatregelen hiervoor is het aantal douches terug te brengen van 33 naar 3, de ringleiding die nu door het hele pand loopt, te verkorten en het dubbelglas te vervangen door driedubbelglas. Woonstede wil haar vakmensen nog beter meenemen in het duurzaamheidsbeleid, actief het gesprek aangaan met de vijf belangrijkste leveranciers om samen verdere stappen te zetten en hun jaarlijkse verantwoording inrichten met ESG-data. Bij HSV TMP is de ambitie zelfs om de duurzaamheidsfunctie binnen vijf jaar overbodig te maken. Niet omdat duurzaamheid minder belangrijk wordt, maar juist omdat het dan volledig onderdeel is van de dagelijkse bedrijfsvoering. Om dat mogelijk te maken wordt momenteel de benodigde structuur ingericht. Daarnaast werkt het bedrijf aan efficiënter energiegebruik en onderzoekt het de investering in een vermaler, die zowel efficiency als recycling verder verbetert. Boudewijn (Epiic) was verrast door de kwaliteit van de plannen: "Heel ambitieus. Kies drie acties waar je direct mee aan de slag gaat. Dan maak je het concreet en kun je je er ook niet achter verschuilen." Externe communicatie Terwijl de ene groep zich liet uitdagen op inhoud en haalbaarheid, dook de andere groep in een sessie over marketing en externe communicatie. Deze sessie sloot naadloos aan op een duidelijke behoefte vanuit de groep: hoe vertel je jouw duurzame verhaal op een manier die klanten, medewerkers en partners echt raakt? Het leverde waardevolle handvatten op om niet alleen duurzaam te dóen, maar ook om zichtbaar te maken. Nadine van de Edese Zagerij en René van Coffee@Work hebben samen gekeken hoe Nadine naar buiten toe kan communiceren over de overstap van papieren naar digitale handleidingen voor de medewerkers. Via tablets en visuele instructies geeft de Edese Zagerij haar medewerkers stap voor stap houvast in hun werk, zodat ze minder afhankelijk zijn van anderen en steeds meer zelf kunnen oppakken en uitvoeren. Voor mensen die moeite hebben met lezen of afhankelijk waren van anderen, is dit een grote verandering. Een kijkje in de praktijk bij Tanatex Tijdens de rondleiding bij Tanatex Chemicals gaf Operations Director Paul Oude Lenferink een inkijk in de wereld van textielchemie. De deelnemers zagen hoe chemische grondstoffen worden verwerkt tot toepassingen zoals optische witmakers, PFAS-vrije waterafstotende coatings en producten voor het behandelen van textiel. Ook werd duidelijk hoe Tanatex werkt aan verduurzaming, onder meer door onderzoek naar bio-based en PFAS-vrije alternatieven en het hergebruik van spoelwater. De rondleiding liet zien dat innovatie en duurzaamheid ook in een complexe industriële omgeving kunnen samengaan. Aan het einde van de workshop werd vooruitgekeken naar het vervolg van het Koploperproject, waaronder de communicatie-opdracht voor het Koplopersymposium van 9 juli waar iedere deelnemer mee aan de slag gaat. Om 12.00 uur werd de ochtend afgesloten; met energie voor de uitvoering van het aangescherpte actieplan. Over het Koploperproject Ede II De 10 deelnemende bedrijven zijn: Ingenieursbureau Land, Delinuts, Boerderij Mossel, BIT BV, Edese Zagerij, Coffee@Work, Tanatex Chemicals BV, Zwemschool ZwemZeker, Woonstede en HSV Technical Moulded Parts. Het project wordt mede mogelijk gemaakt door onze partners in Ede: de gemeente Ede, aaff, Edes Bedrijfs Contact (EBC) en Rabobank Vallei en Rijn. De Koplopers worden de komende maanden begeleid door de adviseurs van het Koploperteam: Elise Vonk en Monique Morée. Zie hier een video-impressie van deze inspirerende workshop, gemaakt door aaff.

De zon scheen, een prachtige dag. We reden door het bos terwijl het langzaam warmer werd. Langs de weg zagen we een grote kudde koeien die ontspannen in het bos graasden. Zo’n natuurlijke omgeving helpt om met duurzaamheid bezig te zijn – en er echt werk van te maken. Aankomst van de Koplopers bij Boerderij Mossel Op 14 april 2026 kwamen negen bedrijven uit het Koploperproject Duurzaam Ondernemen Ede II samen bij de 10 e  deelnemer Boerderij Mossel voor een inspirerende workshop. Niet zomaar een bijeenkomst, maar een dag vol inzicht, verbinding en concrete stappen richting duurzaam ondernemen. De nulmeting – bestaande uit het duurzaamheidsprofiel en de Milieubarometer – bleek een prettig, laagdrempelig maar ook strategisch instrument voor de deelnemers te zijn. Meer hierover in dit artikel.   Data als basis voor strategisch inzicht De sessie startte met een toelichting op de eerste inzichten uit de Milieubarometer. Geen ranglijst, geen goed of fout, maar met als doel om van elkaar te leren hoe je op bepaalde punten kunt verbeteren. Juist dat maakt de nulmeting waardevol: het legt bloot waar kansen liggen voor innovatie, efficiëntie en toekomstbestendigheid. De deelnemers – een diverse groep ondernemers uit Ede en omgeving – herkenden dit direct. Of je nu een productiebedrijf runt, actief bent in de detailhandel of een horecabedrijf vertegenwoordigt, iedereen kreeg scherper waar kansen liggen en waar keuzes nodig zijn op het gebied van b.v. energiereductie, de inzet van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt en het verduurzamen van het wagenpark en het woon-werkverkeer. Gericht op wendbaarheid, kansen en groei Duurzaamheid bleek deze ochtend geen los thema, maar een integraal onderdeel van toekomstbestendig ondernemen. Het draait om leiderschap, het maken van scherpe keuzes en het vermogen om mee te bewegen met een veranderende wereld. De nulmeting fungeert daarbij als spiegel én kompas: Waar sta je nu, en waar wil je naartoe? Tijdens de ‘Gallery Walk’ deelden deelnemers hun resultaten van de nulmeting. Op grote vellen presenteerden zij hun scores, inzichten en ambities. Wat opviel: Trots tonen: de deelnemers vinden het heel gewoon wat ze doen aan verduurzaming. Dit mogen ze met meer trots uitdragen. Samenwerken loont: het is goed om elkaar op te zoeken. Men kan elkaar vaak snel vooruithelpen. Ketenverantwoordelijkheid: het is belangrijk om in de keten meer navraag te doen over duurzame thema’s, zoals afval, mensenrechten, LCA’s * van producten etc. Lokale inkoop: een aantal bedrijven willen meer werk maken van lokale en duurzame inkoop; Hoe koop ik in? Wat koop ik in? Waar komt het vandaan en onder welke omstandigheden wordt het geproduceerd? Welke alternatieven zijn er? Missie en visie op papier: het op papier zetten van je missie, je visie, je verhaal is heel relevant. Maak werk van deze formalisering: het helpt om koers te houden, maar ook om mensen te betrekken bij jouw duurzame ambities. Sociale impact: heb en houd oog voor mensen met afstand tot de arbeidsmarkt. Wat deze werkvorm extra krachtig maakte: de ondernemers konden elkaar direct vooruithelpen met praktische tips, contacten en ideeën. “ Goed om te weten waar we staan als bedrijf en waar onze kansen liggen in duurzaam ondernemen. Het mooie van deze methode is dat er focus wordt aangebracht. Deze inzichten gaan we gebruiken in ons actieplan .” – Ruud Audenaerd, Ingenieursbureau Land Monique Morée in gesprek met Ruud Audenaerd over de uitkomsten van de nulmeting Leiderschap: hoe krijg je de organisatie mee? Een belangrijk thema was het activeren van medewerkers. Ambities zijn er vaak genoeg, maar hoe zorg je dat die landen op de werkvloer? Er werd open gesproken over: Hoe je stap voor stap betrokkenheid opbouwt De rol van de directeur/ het MT Praktijkvoorbeelden Hoe je omgaat met taalbarrières of laaggeletterdheid, maar ook over duurzaamheid en werkdruk De conclusie: leiderschap zit niet alleen in woorden, maar juist in communicatie, voorbeeldgedrag. Kleine, concrete stappen werken vaak beter dan grote plannen.   Rondleiding Boerderij Mossel: inspiratie in de praktijk Na de workshop volgde een rondleiding op Boerderij Mossel, een historische plek: grootouders Prangsma waren eigenaar van de boerderij. Na de oorlog begon oma een theetuin en dit is later overgenomen door de ouders van Danny. Nu zijn Chantal en Danny Prangsma de huidige bewoners en uitbaters van Boerderij Mossel. De workshop vond plaats op de vide van de relatief nieuwe Schaapskooi. De deelnemers namen een kijkje in de oude boerderij, die omgebouwd is als  groepsaccommodatie, de keuken en de pipowagen en zagen / hoorden hoe duurzaamheid hier concreet wordt toegepast: Zonnepanelen zorgen voor energieopwekking Een nieuwe, energiezuinige vriescel vervangt zeven losse vriezers Medewerkers worden actief betrokken bij duurzame acties (zoals bewust omgaan met verlichting en gasten attenderen op duurzame keuzes op het menu) Op de menukaart staan lokale en vegetarische/vegan opties Servies wordt grotendeels ingekocht bij de lokale kringloopwinkel Gasten worden gestimuleerd om te fietsen, wandelen of te carpoolen   Naast het harde werken, was er ook ruimte voor gezelligheid Op naar de volgende workshop Deze eerste workshop gaf richting, energie en verbinding. De basis is gelegd – nu gaan de ondernemers hun inzichten vertalen in een praktische Duurzaamheidsagenda (actieplan). Deze plannen zullen centraal staan in de volgende workshop. Wordt vervolgd…   Over het Koploperproject Ede II   De 10 deelnemende bedrijven zijn: Ingenieursbureau Land, Delinuts, Boerderij Mossel, BIT BV, Edese Zagerij, Coffee@Work, Tanatex Chemicals BV, Zwemschool ZwemZeker, Woonstede en HSV Technical Moulded Parts.   Het project wordt mede mogelijk gemaakt door onze partners in Ede: de gemeente Ede, aaff, Edes Bedrijfs Contact (EBC) en Rabobank Vallei en Rijn. De Koplopers worden de komende maanden begeleid door de adviseurs van het Koploperteam: Elise Vonk en Monique Morée. * LCA = Life Cycle Assessment: een methode om de totale milieubelasting van een product of dienst te meten over de hele levenscyclus, van grondstofwinning tot afvalverwerking.

Op 12 februari vond het Koplopersymposium plaats bij de Tielse organisatie CIRTEX. Tijdens deze bijeenkomst werd Etilex uit Boven-Leeuwen uitgeroepen tot winnaar van de Koploperprijs. De jury kende de prijs toe aan Etilex vanwege het meest overtuigende en toekomstgerichte duurzaamheidsplan. Juryleden Jabe Faber en Nathalie Uittenhout (links) en Jur Marringa (rechts) met Sander Cox en Bart van Hulst van Etilex Het symposium bracht regionale ondernemers samen die deelnemen aan het Koploperproject, een initiatief gericht op het versterken van duurzaam en toekomstbestendig ondernemerschap in de regio. In aanloop naar het symposium bezocht een deskundige jury alle deelnemende bedrijven om hun plannen, ambities en concrete acties op het gebied van duurzaamheid te beoordelen. De jury bestond uit Jabe Faber (thematrekker Industrie & Projectmanager), Nathalie Uittenhout (Duurzaamheidsadviseur bij gemeente West Maas en Waal) en Jur Marringa (Wethouder in Tiel met onder meer duurzaamheid en circulariteit in zijn portefeuille). Op basis van de bedrijfsbezoeken en de gepresenteerde plannen koos de jury unaniem voor Etilex. “Etilex onderscheidt zich door een helder en concreet duurzaamheidsplan, met meetbare doelstellingen en een sterke verankering in de bedrijfsstrategie,” aldus Jabe Faber. “Etilex laat zien hoe duurzaamheid niet alleen een ambitie is, maar daadwerkelijk wordt geïntegreerd in de dagelijkse bedrijfsvoering,” vult Jur Marringa aan. Sander en Bart van Etilex nemen de cheque in ontvangst. De prijs bestaat uit een appelboompje van een oud ras, dat symbool staat voor duurzaam ondernemen als continu groeiproces Naast de uitreiking van de Koploperprijs ontvingen ook de andere deelnemende bedrijven een deelnamecertificaat als erkenning voor hun inzet en behaalde resultaten binnen het Koploperproject. De certificaten benadrukken de gezamenlijke ambitie van de deelnemende organisaties om actief bij te dragen aan een duurzamere regio. “Alle deelnemers hebben laten zien dat zij duurzaamheid serieus nemen en concrete stappen zetten. Dat verdient waardering,” aldus Thomas Hollander, coördinator en adviseur van het Koploperproject in Rivierenland. Tijdens het symposium gaven Hans Hoppenbrouwer, bedrijfsleider bij CIRTEX, en Theo Niënhaus, Project- en innovatiemanager bij Werkzaak Rivierenland, een presentatie en daaropvolgend een rondleiding door het circulair textielcentrum Rivierenland. Zij gaven de aanwezigen een kijkje in de circulaire textielketen en alles wat daarbij komt kijken. Zie hieronder een impressie van deze inspirerende middag. Het Koploperproject stimuleert bedrijven om duurzaamheid structureel te verankeren in hun strategie en operatie. Door kennisdeling, begeleiding en onderlinge samenwerking worden ondernemers ondersteund in het realiseren van meetbare impact. Met de verkiezing van Etilex als winnaar wordt opnieuw zichtbaar dat de regio beschikt over bedrijven die vooroplopen in duurzame innovatie. Het Koploperproject ondersteunt ondernemers bij het ontwikkelen en implementeren van toekomstbestendige en duurzame bedrijfsstrategieën. Door begeleiding, intervisie en kennisuitwisseling worden bedrijven gestimuleerd om concrete en meetbare stappen te zetten richting een duurzame toekomst. De deelnemers aan het Koploperproject Rivierenland waren:  CMI Afbouw Materialen B.V.  HKV Ochten  Houthandel van Hulst – Etilex Mulders Autogroep  Appelpop (Stichting Muziekstad Tiel) Ze zijn tijdens het project begeleid door Thomas Hollander en Marco van Ackooij van Kreston Van Herwijnen in Tiel en Monique Morée van MVO Interim. Meer informatie over het Koploperproject vind je op www.koploperproject.nl . Voor Rivierenland kan je terecht bij Thomas Hollander van Kreston Van Herwijnen, telefoon 0645- 891814, e-mail: thomas.hollander@krestonvh.nl .

EDE, 22 januari 2026 – 10 vooruitstrevende ondernemers uit Ede zijn vandaag gestart met de tweede editie van het Koploperproject Duurzaam Ondernemen Ede. In dit traject werken zij (samen) aan toekomstbestendig, sociaal én verantwoord ondernemerschap. Het project in Ede is een initiatief van Gemeente Ede, in samenwerking met aaff, Rabobank en EBC. De aanpak van het Koploperproject heeft zich landelijk al bewezen met meer dan 550 deelnemers, vooral mkb-bedrijven. De kersverse Koplopers hebben er zin in! Duurzaam ondernemen als motor voor de regio De kick-off vond plaats bij de oude Kazerne, waar de deelnemers werden verwelkomd door het Koploperteam. Aansluitend benadrukte wethouder Arnold Versteeg het belang van het Koploperproject voor zowel ondernemers als de gemeente. “De eerste editie liet zien hoeveel energie ontstaat als ondernemers elkaar vinden, kennis delen en elkaar inspireren. Juist in een drukke en onrustige tijd maakten ze hier tijd voor,” aldus Versteeg. “Die energie, verbinding en ambitie wens ik ook deze nieuwe groep van harte toe.” De wethouder heeft toegezegd dat hij er tijdens de afsluiting (het Koplopersymposium) weer bij is. Voorstelrondje Daarna werd het tijd voor een enerverend voorstelrondje voor de personen achter de deelnemende bedrijven:   Delinuts, Ingenieursbureau Land, Zwembad ZwemZeker, Woonstede, Tanatex Chemicals, Boerderij Mossel, Edese Zagerij, HSV TMP, BIT en Coffee@Work. Wat opvalt is de sterke intrinsieke motivatie van de deelnemers. Een greep uit wat er gezegd is: “ We zijn al gecertificeerd voor de CO 2  Prestatieladder. Volgend jaar willen we een trede hoger scoren. Best uitdagend om daar te komen. Met de deelname aan het Koploperproject hopen we advies te krijgen en geïnspireerd te worden voor vervolgstappen .” – Ruud Audenaerd , Ingenieursbureau Land “ Ons bedrijf is verweven met de natuur. Dit willen we behouden. Al hebben we al zonnepanelen en energiezuinige apparaten, we willen meer .” Chantal Prangsma, Boerderij Mossel “ Duurzaamheid heeft verschillende aspecten zoals ‘ken je buren’. We doen weinig zaken in Ede, maar ik vind het belangrijk en leuk bedrijven tegen te komen en o.a. van elkaar te zien en leren hoe je duurzaamheid praktisch kunt maken en houden. ” – Paul Oude Lenferink, Tanatex Even voorstellen ... Goed doen en geld verdienen kan een prima combi zijn Impact ondernemer Carlijn Pluijmakers – Emmen (Skill School, Stadslab Stingerbol, Redrum, Reducations) wist ons allemaal te inspireren voor het sociale domein: “Skill School begon niet als een school in de klassieke zin, maar als een beweging. Een plek waar jonge mensen — maar ook volwassenen — die in het reguliere onderwijs- of werksysteem moeilijk hun plek vinden, wél gezien worden. We geloven dat iedereen talent heeft, wat je achtergrond ook is. Door te focussen op intrinsieke motivatie, levensechte projecten en rolmodellen uit de praktijk, leren deelnemers vaardigheden die écht van waarde zijn voor henzelf én voor de samenleving. Carlijn Pluijmakers – Emmen aan het woord Maar Skill School is meer dan alleen individuele ontwikkeling. Vanuit deze levendige leeromgeving ontstond het idee om samen met partners en de hele gemeenschap iets groters te creëren: Stadslab Stingerbol. In juni 2025 opende wethouder Bram van der Beek officieel deze plek waarin leren, werken, ontmoeten en impact maken één worden. Rondom de Stingerbol groeit een stadje dat de grenzen van onderwijs, werk en gemeenschap vervaagt. Jongeren, nieuwkomers, statushouders en gepensioneerden werken zij aan zij in ambachtelijke werkplaatsen, moestuinen, horeca-initiatieven en creatieve studio’s. Skill School en Stadslab Stingerbol laten zien dat verandering niet alleen mogelijk is — maar dat we die verandering zelf kunnen ontwerpen en realiseren. We zijn begonnen in Ede en ondertussen starten we initiatieven in het hele land.” De initiatieven van Carlijn zijn geen zorginstellingen of officiële scholen, maar het zijn sociale ondernemingen met nog veel grotere plannen. Deze plannen ziet Carlijn als een tros druiven, die druif voor druif gegeten wordt. Zo moedigt ze ook de ondernemers aan om met duurzaamheid om te gaan. Niet meteen te groot denken, maar stap voor stap voorwaarts gaan, kijken wat opportuun is en waar de energie zit, wendbaar zijn, openheid geven aan je plannen en dan is er heel veel mogelijk. Ook in commerciële zin. Carlijn en haar organisatie zijn het levende bewijs. Wat gaan we doen Het Koploperproject loopt tot juli 2026 en combineert kennisdeling, praktijkervaring en concrete actie. De deelnemende ondernemers werken onder meer aan: ·       Kennismaken én elkaars duurzaamheidsuitdagingen verkennen  ·       Data verzamelen via nulmetingen  ·       Een actieplan voor 1 – 3 jaar ontwikkelen  ·       Informatie delen over financieringen, subsidies en wet- en regelgeving  ·       Weten welke praktische tools je waarvoor kunt inzetten  ·       Samenwerken voor meer positieve impact in Ede en erbuiten  ·       Beter leren communiceren over duurzaamheidsprestaties  Netwerken en gezelligheid zijn ook belangrijk Over het Koploperproject Ede II De 10 deelnemende bedrijven zijn: Ingenieursbureau Land, Delinuts, Boerderij Mossel, BIT, Edese Zagerij, Coffee@Work, Tanatex en ZwemZeker, Woonstede en HSV Technical Moulded Parts Het project wordt mede mogelijk gemaakt door onze partners in Ede: de gemeente Ede, aaff, Edes Bedrijfs Contact (EBC) en Rabobank Vallei en Rijn. De Koplopers worden de komende maanden begeleid door de adviseurs van het Koploperteam: Elise Vonk en Monique Morée. Bekijk ook deze kort video-impressie, gemaakt door aaff.   Meer informatie: www.koploperproject.nl

De achtste nieuwsbrief van het Koploperproject is uit! Vol nieuws van en voor Koplopers duurzaam ondernemen. Met onder meer in deze editie: Actie: Gratis lidmaatschap van Het KANNN 💡 Winnaars van de Koploperprijs in Flevoland en Friesland 🎉 Interview met Koploperprijswinnaar Piet van der Wal van Waaijenberg Groep Veel inspiratie bij verschillende groepen Koplopers Lees 'm hier online . Wil je op de hoogte blijven, schrijf je dan even in op onze nieuwspagina . Veel leesplezier en alvast hele fijne feestdagen toegewenst! Jaap de Vries, namens het hele Koploperteam NL

Op 6 oktober werd een inspirerende masterclass gehouden in het Verspil me niet centrum in Lelystad, georganiseerd in samenwerking met Het KANNN en het Koploperproject . De deelnemers aan het derde Koploperproject in Flevoland, rondden het project hiermee formeel af. Tricover uit Lelystad won de Koploperprijs.   Duurzame bedrijventerreinen Karin Pals, coördinator van het Koploperproject in Flevoland, heette de aanwezigen welkom, waarna Ada Kruiter van CirculairActief en aanjager van PVB (Programma Verduurzaming Bedrijventerreinen) een presentatie gaf over verduurzaming van bedrijventerreinen. Ze ging in op thema's die veelal spelen op dergelijke terreinen en benadrukte vooral het belang van samenwerking. Door samen goede plannen te maken, komen ook vele subsidies beschikbaar. Verder gaf ze een paar inspirerende praktijkvoorbeelden, waaronder het Bedrijvenpark Edama in Uithuizen, waar vergaande stappen zijn (en nog worden) gezet om het industrieterrein te verduurzamen. Een ander inspirerend voorbeeld is het Koploperbos , een initiatief van een aantal deelnemers aan het Koploperproject Groningen Zuidoost. In maart 2023 zijn op bedrijventerrein Euvelgunne 2800 bomen geplant, met veel biodiversiteit en een educatieve functie. Een heus inspiratiebos, dat ook zorgt voor verbinding tussen bedrijven op het terrein. Een tweede bos is inmiddels aangeplant op de Zernike Campus in Groningen en derde bos volgt binnenkort. Breakouts De keynote ging over in breakoutsessies, waarin deelnemers m.b.v. de ambitietool van PVB vanuit zeven thema’s konden kiezen voor het minst en meest belangrijke thema voor het zetten van vervolgstappen om hun omgeving te verduurzamen. Het meest belangrijk vonden de deelnemers samenwerking & governance. Als tweede kwam mobiliteit en bereikbaarheid naar voren. Onderwijs Warner Sinnige van de Hanze en het Koplopers Alumninetwerk Het KANNN nodigde de nieuwe Koplopers uit om lid te worden van dit netwerk, waarmee ze ook na het Koploperproject kennis en inspiratie kunnen blijven opdoen. Naast inspirerende events en netwerken, is de de koppeling met het onderwijs een voordeel: Koplopers kunnen via Het KANNN toegang krijgen tot stagiairs, afstudeerders en onderzoek op HBO-niveau. Ook het CRE-LAB stimuleert de verbinding tussen onderwijs (vooral MBO) en bedrijfsleven door middel van challenges en hackatons. Joost van Blanken van CRE-LAB af hierover meer uitleg. Karin Senf , ook van CRE-LAB en projectleider circulaire regionale economie ROC van Flevoland , attendeerde de deelnemers op de training Maatschappelijk Verantwoord Inkopen door NEVI, die binnenkort op het ROC wordt gegeven.   Koplopers in beeld Na een korte pauze kregen de Koplopers het podium. Ze hadden allemaal een korte vlog gemaakt over wat ze aan duurzaam ondernemen doen en wat het Koploperproject voor hen heeft opgeleverd. Daarna ging Warner Sinnige in gesprek met de Koplopers over waar ze trots op zijn, wat het Koploperproject heeft opgeleverd en wat hun ambities zijn voor de toekomst. Arnoud Booij, algemeen directeur van A.S.F. Fischer: "de afgelopen jaren deden we best al veel op het gebied van duurzaamheid, maar dat deden we niet gestructureerd. Het Koploperproject heeft ons heel mooi laten zien hoe je dit kunt kaderen, bij elkaar te brengen, te meten, te rapporteren en daar over de communiceren. Dat heeft ons het inzicht geboden waar we naar op zoek waren". De andere Koplopers sloten zich daarbij aan. Chris Heijnen, directeur van Tricover voegde toe dat hij nooit zo was van het 'uitventen van groen', maar daarin wel is bijgedraaid. Zo heeft hij inmiddels op de website een pagina gemaakt over wat er bij het bedrijf allemaal op het gebied van duurzaamheid is gedaan. Wel geeft hij ook aan dat het uiteindelijk draait om 'zwarte cijfers'.   Koploperprijs Toen was het moment aangebroken voor de uitreiking van de Koploperprijs. Karin Senf las het juryrapport voor. Daaruit bleek dat alle Koplopers prachtige duurzame stappen hebben gezet tijdens dit Koploperproject. Toch was er voor de jury, bestaande uit Karin Senf, Dirk Minne Vis en Andries Greiner, één duidelijke winnaar: Tricover (Heynen Systems) uit Lelystad. Chris Heynen nam de prijs namens Tricover in ontvangst. Gefeliciteerd! De prijs is een appelboom van een oud ras, die symbool staat voor duurzaam ondernemen als continu groeiproces.   Update 14/10/2025: Het boompje heeft inmiddels een mooi plekje gekregen in de tuin van Tricover De cheque voor de Koploperprijs Alle Koplopers ontvingen het Koplopercertificaat uit handen van het Koploperteam.   Na afloop werd nog gezellig nagepraat, onder het genot van een drankje en duurzame hapjes.   De deelnemers aan Koploperproject Flevoland 3 waren:   Sportbedrijf Lelystad A.S.F. Fischer Tricover (Heynen Systems) Flevosap Uretek Benelux   Ze werden tijdens het Koploperproject beleid door het Koploperteam Flevoland, bestaande uit Karin Pals (regiocoördinator Flevoland), Wietse Venema (adviseur) en Jaap de Vries (landelijk coördinator).                                                                                                                                                       Meer informatie: Coordinator Koploperproject Flevoland: Karin Pals, info@awzw.nl , 06 34302861 Koploperproject landelijk: Jaap de Vries, DZyzzion, info@koploperproject.nl , 0655 837273