In het prachtige conferentieoord Nieuw Allardsoog in Bakkeveen kwamen de deelnemers van het Koploperproject duurzame gastvrijheid bij elkaar om hun duurzaamheidsagenda’s met elkaar te delen. De Koplopers kregen in de afgelopen maanden een uitgebreide nulmeting. Het integrale Duurzaamheidsprofiel en het Milieubarometerverslag lieten goed zien wat er allemaal al goed gaat en waar de verbetermogelijkheden liggen. De uitkomsten zijn in een eerdere workshop in de groep gedeeld. De vele aanbevelingen en praktische tips hieruit zijn vervolgens door de Koplopers vertaald in een praktische duurzaamheidsagenda (DuOn-Agenda), waarmee duurzaam ondernemen goed in de organisatie wordt verankerd. In de agenda worden acties gekoppeld aan meetbare ambities en indicatoren. Naast acties op inhoudelijke thema’s op het gebied van behoorlijk bestuur, people, planet en profit, zijn ook acties geformuleerd om te zorgen voor een permanent verbeterproces. Na een korte intro van Jaap de Vries van het Koploperteam, gingen de Koplopers gedurende twee keer een half uur in tweetallen aan de slag om elkaars agenda’s door te nemen en van elkaar te leren. Tussen beide rondes door nam Andele Zijlstra van Nieuw Allardsoog ons mee op een korte rondleiding door het bedrijf en een zonnige wandeling door de prachtige omgeving. Er kwam heel veel aan de orde. Teveel om hier te benoemen. Maar Marije Boersma en Marlies Ballemans namen deel aan de tweegesprekken en vatten een aantal gesprekspunten na afloop kort samen: Het betrekken van de medewerkers bij verduurzaming is voor alle Koplopers een belangrijk actiepunt. De meesten zijn direct al aan de slag gegaan met het formeren van een (green)team en hebben taken verdeeld op basis van interesse en enthousiasme in de DuOn-Agenda. Deze krijgt ook een vaste plek op de agenda van het werkoverleg. Ook vrijwilligers (zoals bij het Fries Museum) worden meegenomen. Door het goede voorbeeld te geven als gastvrijheidsondernemer, kan je bewustwording stimuleren bij je bezoekers. Dat heeft potentieel een veel grotere impact dan wat je zelf doet. Deze voorbeeldrol kan nog veel beter worden benut. Daarbij is het wel zaak om de juiste toon te vinden en niet te belerend over te komen. Het vervoer van de bezoekers is een fors deel van de impact. Je kunt hier als gastvrijheidsondernemer best invloed op uitoefenen, bijvoorbeeld door informatie te geven over alternatieve vervoersmogelijkheden, carpoolen, parkeren, laadpunten etc. Het is dan wel handig om te weten hoe die vervoersstromen in elkaar zitten. Sommige Koplopers gaan dan ook eerst aan de slag met een vervoersonderzoek. Bij acties gericht op je bezoekers, is het mooi om aan te sluiten bij landelijke initiatieven, zoals bijvoorbeeld de Week zonder Vlees of Earth Hour. Stagiaire Kirsten Westerhuis maakte voor De Harmonie een handige Duurzaamheidskalender met allerlei events die in 2022 plaatsvinden. Deze wordt ook met de groep gedeeld. Sommige Koplopers gaan duurzaamheid ook meenemen in hun klantonderzoeken, om te weten te komen wat klanten belangrijk vinden op dit gebied. Ook in de samenwerking met leveranciers valt veel te behalen. Het verschil zit soms in kleine dingen. Zo lukte het Hotel De Walvisvaarder om sinaasappels in zakken te laten aanleveren, in plaats van in kratten. Dat scheelt veel magazijnruimte en vervoer. Energie speelt bij alle Koplopers een belangrijke rol, niet in de laatste plaats vanwege de stijgende prijzen. De aanpak is per bedrijf wel verschillend. Zo is de duurzaamheidsagenda voor De Koornbeurs een goede aanleiding om met de gemeente in gesprek te gaan voor de benodigde investeringen voor besparingsmogelijkheden. Jachthaven Hindeloopen produceert al heel veel stroom met zonnepanelen, maar gaat juist kijken hoe ze hiervan meer zelf kunnen gebruiken, door slim laden van boten en auto’s. Ook over allerlei andere zaken, zoals lokaal inkopen, voedselverspilling, verpakkingen en dergelijke werden veel praktische tips uitgewisseld. De Koplopers willen vooral praktisch aan de slag en resultaten laten zien. Maar willen dit ook uitdragen en gaan dan ook in de komende tijd meer aandacht besteden aan communicatie, bijvoorbeeld via de website, social media, de menukaart etc. Jaap de Vries gaf vervolgens een korte uitleg over duurzaamheidscommunicatie. Waar let je op bij b.v. branding, marketing, interne communicatie en duurzaamheidsverslaglegging? Hoe zorg je voor een goed verhaal en hoe voorkom je greenwashing? Met deze tips in de achterzak gaan de Koplopers nu aan de slag met uitwerken van een communicatieopdracht. Ter afsluiting gaf Arjen Schol van Ynbusiness een introductie over allerlei mogelijkheden om investeringen in duurzame maatregelen te kunnen financieren, zoals subsidies, leningen, fiscale maatregelen en crowdfunding. De inspirerende bijeenkomst werd passend afgesloten met een drankje en overheerlijke vegetarische hapjes van Nieuw Allardsoog. Op 21 april 2022 zal in De Harmonie in Leeuwarden een inspirerend Koplopersymposium worden gehouden, waarin deze Koplopers hun ervaringen zullen delen met een breder publiek. We nodigen alle gastvrijheidsondernemers in Friesland hier van harte voor uit. Klik hier voor de aankondiging. Het Koploperproject duurzame gastvrijheid in Friesland wordt mogelijk gemaakt door de Toerisme Alliantie Friesland (TAF), Circulair Friesland, Ynbusiness en de provincie Friesland. De Koplopers worden begeleid door het Koploperteam Friesland: Marije Boersma, Marlies Ballemans en Jaap de Vries.

Donderdag 21 april vanaf 14:00 u zijn ondernemers uit de gastvrijheidssector van harte welkom om het Koplopersymposium bij te wonen in De Harmonie te Leeuwarden. De afgelopen maanden gingen 10 Koplopers uit de Friese gastvrijheidssector samen enthousiast aan de slag om kansen voor verduurzaming op te pakken en zo toekomstbestendiger te gaan ondernemen. Op dit symposium delen ze graag hun ervaringen met jou. Wat kan je verwachten van deze middag? Een introductie over het Koploperproject Twee rondes inspirerende tafelgesprekken met elk 5 Koplopers waarin je veel mogelijkheden hebt om vragen te stellen Pitches* van een aantal leveranciers van circulaire producten en diensten voor de gastvrijheidssector Een inspirerende lezing van Elisah Pals van Zero Waste Nederland ** Uitreiking van de Koploperprijs en certificaten Na 17:00 u een afsluitende borrel met duurzame hapjes * Ontdek wat er allemaal mogelijk is om jouw bedrijf te verduurzamen, door in gesprek te gaan met onderstaande innovatieve bedrijven: Fryslan Fungies: van koffiedik naar oesterzwammen op je eigen menu. De Stille Boot: elektrisch varen in jouw bedrijf. Circ: biodigester reststromen omzetten in biogas. Ekwadraat: mogelijkheden met aquathermie. Pottle: van wijnfles naar nieuwe producten Hydraloop: duurzaam water besparen. Loofy’s: hippe plasticvrije hotelzeep en meer. ** Elisah Pals is een 38 jarige Brabantse met een passie voor natuur en avontuur. Ze heeft een fascinatie voor menselijk gedrag en hoe je dat op een positieve manier kunt beïnvloeden. In 2018 startte ze het burgerinitiatief Zero Waste Nederland, nadat ze zelf al 2,5 jaar afvalvrij leefde. Op een met plastic bezaaid strand realiseerde ze dat afval symbool staat voor hoe wij als mensheid met onze planeet omgaan. Ter plekke besloot ze haar slagkracht te gaan vergroten en haar tips en inzichten te gaan delen, gebruikmakend van positieve psychologie. Zo ontstond de afvalvrije burgerbeweging die inmiddels duizenden mensen telt. Elisah focust zich op afvalpreventie en verspilling in de brede zin van het woord, en sinds kort begeeft ze zich met succes ook op lobby-pad in Den Haag. De deelnemers aan dit speciale Koploperproject voor de gastvrijheidssector zijn: Aquacamping en Jachthaven De Rakken Camping en jachthaven De Domp Fries Museum Hotel de Walvisvaarder Jachthaven Hindeloopen BV Natuurlijk De Veenhoop Nieuw Allardsoog Stadsschouwburg De Harmonie Theater De Koornbeurs Zeilschool Pean Laat je inspireren over de kansen en mogelijkheden van duurzaam ondernemen voor jouw bedrijf en neem kosteloos deel aan dit Koplopersymposium! Aanmelden is mogelijk tot 18 april via de website van de Toerisme Alliantie Friesland. Het Koploperproject is een initiatief van Jaap de Vries van DZyzzion. In de afgelopen jaren deden al meer dan 450 bedrijven en andere organisaties mee aan een Koploperproject. Dit project voor de Friese gastvrijheidssector is een samenwerking tussen Toerisme Alliantie Friesland, Circulair Friesland, Ynbusiness, de Provincie Fryslân en DZyzzion. De Koplopers zijn begeleid door het Koploperteam Friesland bestaande uit Marije Boersma, Marlies Ballemans en Jaap de Vries.

Op weg naar duurzaam ondernemen als continu verbeterproces Afgelopen woensdag kwamen de deelnemers aan het Koploperproject gastvrijheidssector Friesland samen in Theater De Koornbeurs in Franeker om de resultaten van de nulmeting met elkaar uit te wisselen. Die liet zien dat ze op veel fronten al goed op weg zijn met duurzaam ondernemen, maar er waren ook nog genoeg eyeopeners dat er nog veel kansen liggen voor verbetering. Deze enthousiaste groep met tien Koplopers ging in oktober vorig jaar van start. Daarna is elke deelnemer eerst grondig doorgelicht met een nulmeting. Na een korte samenvatting van de uitkomsten van de groep als geheel door Jaap de Vries van DZyzzion, gingen de Koplopers uiteen in twee groepen om de eigen resultaten met de anderen te delen. Een van de conclusies uit de presentaties en discussies was dat de grootste impact van deze bedrijven niet zozeer in de duurzaamheid van de eigen bedrijfsvoering ligt, maar vooral in de bewustwording die ze bij de bezoekers kunnen stimuleren. En de mooiste manier om dat te doen is door zelf het goede voorbeeld te geven en daarmee je bezoekers enthousiast te maken. Een aantal highlights uit de bijeenkomst: De uitkomsten van de nulmeting geven veel houvast om duurzaam ondernemen meer structureel op te pakken. Voor partijen als Fries Museum, De Harmonie en De Koornbeurs helpt het hebben van duurzaamheidsbeleid ook in de gesprekken met de overheid, om investeringen in verduurzaming meer integraal te beoordelen. Zeker als daarbij ook hun voorbeeldfunctie en de impact daarvan op de bewustwording van de bezoekers als opbrengst wordt meegewogen. Maar natuurlijk zijn er ook genoeg stappen die de bedrijven zelf kunnen zetten en dat gebeurt ook al. Zo gebruikt De Harmonie al 4 jaar groene stroom uit Nederlandse windkracht en wordt koffiedik via Fryslân Fungies verwerkt via oesterzwammen tot vega-bitterballen. De meeste deelnemers hebben conventionele verlichting al vervangen door ledverlichting. Aan podiumverlichting worden hele hoge eisen gesteld. Daarin kunnen De Koornbeurs en De Harmonie elkaars expertise goed gebruiken. Het Fries Museum heeft al een paar keer tentoonstellingen gehouden over duurzame thema’s. Nu staat een nieuwe tentoonstelling op de planning over duurzame keramiek. Hotel De Walvisvaarder op Terschelling koopt groene stroom en gas via EnergieVanons. Dat is lokale groene stroom van energiecoöperaties, waarbij de winst weer terugvloeit naar de gemeenschap. Naar aanleiding van de actualiteit rondom The Voice, is ook het thema ethisch gedrag nog eens extra onder de loep genomen. Het duurzame imago van het conferentie- en recreatieoord Nieuw Allardsoog is nu al een belangrijke reden voor veel bedrijven om hiervoor te kiezen. Zo is er veel aandacht voor biodiversiteit op het terrein, de inkoop van Fair Trade en biologische producten, water- en energiebesparing en het voorkomen van voedselverspilling. Ze willen vooral voorop blijven lopen, ook door deelname aan het Koploperproject. Zeilschool Pean scoort op bijna alle sociale thema’s hoog, aldus Natasja van den Bos, in de eerste plaats door de onvergetelijke ervaring die elke zomer weer aan gemiddeld 160 kinderen wordt gegeven. Ook is er veel aandacht voor de gezondheid en vitaliteit van de medewerkers. De maaltijden zijn steeds vaker vegetarisch. Momenteel worden de mogelijkheden verkend om met aquathermie de recreatiewoningen te verduurzamen. Voor Zeilschool de Veenhoop is de nulmeting een waardevol overzicht, waarin mooi bij elkaar staat wat er al goed gaat en wat de verbeterpunten zijn. Meer bewustwording bij de medewerkers, waaronder veel zeilinstructeurs, is hier een aandachtspunt. Daar zit ook veel kennis en kunde. De chalets van Aquacamping en jachthaven De Rakken worden al elektrisch verwarmd, maar er zijn nog voldoende besparingsmogelijkheden. Producten en diensten worden zoveel mogelijk uit het eigen dorp gehaald. Duurzaamheid kan nog wel veel zichtbaarder gemaakt worden naar de buitenwereld. Camping en jachthaven De Domp was eerder al deelnemer aan een CIRCO Track en ging daardoor kritisch kijken wat er nog mogelijk was met gebruikte materialen. Zo heeft al het hout van een vervangen steiger een nieuwe bestemming gevonden, zoals voor de palen voor de rugbyvereniging. Daarmee is bovendien veel geld bespaard. Jachthaven Hindeloopen scoort als familiebedrijf hoog op de sociale thema’s, maar kan op milieugebied zaken nog wel structureler oppakken. Zo wordt nu onderzocht hoe de stroom van de eigen zonnepanelen zoveel mogelijk zelf verbruikt kan worden, bijvoorbeeld door deze te bufferen in het zwembad. Iedereen ziet overigens nog genoeg mogelijkheden om te verbeteren. Vaak genoemd zijn het opstellen van beleid en het nog meer betrekken van medewerkers en gasten. Ook het verminderen van plasticgebruik, het beter scheiden van afval en het gebruik van circulaire producten kan nog veel meer gebeuren. Een van de uitkomsten van de nulmeting is dat het bezoekersverkeer een groot deel uitmaakt van de footprint van deze bedrijven. Uiteraard wil je als gastvrijheidsbedrijf graag veel bezoekers en heb je minder invloed op de vervoerskeuze van je gasten dan bij je eigen vervoer. Toch komen er interessante oplossingen voorbij, zoals het stimuleren van deelmobiliteit, carpooling of het organiseren van een haal- en brengservice. Natuurlijk kan je ook je gasten informeren over bereikbaarheid per openbaar vervoer en fiets. Dit is zeker een onderwerp waarmee de Koplopers in de komende tijd aan de slag gaan. Om uiteindelijk CO2-neutraal te kunnen ondernemen is er ook nog veel aandacht nodig voor meer energiebesparing, inkoop van groene stroom, zonnepanelen en duurzamer vervoer. Bij de zeilscholen en jachthavens is elektrisch varen een belangrijk thema. Meerdere deelnemers vinden ook de optie om tot die tijd de resterende uitstoot te compenseren het overwegen waard. Zo kunnen wellicht ook CO2-neutrale diensten worden aangeboden. Denk aan CO2-neutraal theaterbezoek of een CO2-neutrale overnachting. Bijna iedereen vindt ook dat de communicatie, bijvoorbeeld via de website, nog veel beter kan. Opvallend is dat veel deelnemers al over een Green Key certificaat beschikken. Daarmee zijn al veel goede stappen gezet, maar de nulmeting van het Koploperproject liet zien dat er nog veel meer te halen valt. Vooral wordt dit als een kans zien om duurzaamheid nog veel integraler op te pakken en ook de hele organisatie hierin mee te nemen. Ook opvallend is dat kostenbesparing wel een belangrijk item is maar niet als hoogste prioriteit gezien wordt. Voor een goede bedrijfsvoering is duurzaamheid een must en het geeft ook een goed gevoel om met je bedrijf een bijdrage te leveren aan betere wereld, aldus de Koplopers. Meerdere deelnemers zien de selectie van een aantal SDG’s (Global Goals) als mooie doelen om een extra bijdrage aan te leveren, bovenop een solide basis van duurzaam ondernemen. Welke SDG’s worden gekozen verschilt nogal per deelnemer. In de praktijk is het soms ook lastig om de vertaalslag van de SDG’s naar het bedrijf te maken. Dat is nog een leuk thema voor een volgende bijeenkomst. Hanneke Schmeink van Circulair Friesland sloot tenslotte af met een presentatie over de ervaringen van de CIRCO Tracks, waaraan eerder een tiental bedrijven uit de gastvrijheidssector meededen, waaronder ook Hans Hofstede van De Domp. In zo’n traject gaan bedrijven samen met ketenpartners aan de slag om een product of dienst circulair te maken en daarbij een passend businessmodel te ontwikkelen. Op basis van de uitkomsten gaan alle deelnemers nu aan de slag met het opstellen van een praktische Duurzaamheidsagenda (actieplan), waarmee duurzaam ondernemen ook echt in de organisatie wordt geborgd als een permanent verbeterproces (PDCA-cyclus). Op de volgende bijeenkomst zullen deze actieplannen onderling worden gedeeld, om van elkaar te leren en wellicht ook acties gezamenlijk op te pakken. Het project zal in het voorjaar worden afgesloten met een passend event. Daarover later meer. Het Koploperproject gastvrijheidssector in Friesland wordt mogelijk gemaakt door de Toerisme Alliantie Friesland (TAF), Circulair Friesland, Ynbusiness en de provincie Friesland. Wil je weten wat het Koploperproject precies inhoudt en of het ook voor jouw bedrijf interessant is? Kijk dan hier.

Acht enthousiaste bedrijven en organisaties in Het Hogeland, trapten online en onder het genot van een thuisbezorgd duurzaam ontbijtje, het ‘Koploperproject toekomstbestendig ondernemen’ af. Wat onmiddellijk opvalt is de bezieling van de deelnemers. Die spat van het scherm af! De Koplopers zijn: De Wilde Appel, Aannemersbedrijf Sietsema, Eemshout Prefab, Museum Het Hoogeland, Landjuweel BV, De Menkemaborg, Groepsaccommodatie De Energiek en Univé Noord Nederland. Deze organisaties doen mee omdat ze het verschil willen maken voor de toekomst! Aaltje Bolhuis van Hoveniersbedrijf De Wilde Appel kwam tijdens de Promotiedagen in aanraking met het Koploperproject. ‘De integrale aanpak sprak ons gelijk aan en bovendien voel ik me verplicht aan de nieuwe generatie om alle duurzame kansen te benutten’. Dochter Rianne vult aan: ‘bijvoorbeeld de verduurzaming van ons materieel, daar is nog wat te doen’. Reitze ten Cate van Groepsaccommodatie de Energiek woont sinds een jaar op Het Hogeland en ziet een mooie kans om een duurzame keten van verbindingen te leggen. ‘Zo kunnen we ook een voorbeeld zijn voor de regio en wie weet voor heel Nederland!’. Univé Noord-Nederland heeft in Het Hogeland winkels in Bedum, Winsum en Uithuizen. HR-Manager Piet Schudde: ‘We gaan de geleerde lessen van het Koploperproject zeker ook meenemen naar onze andere 12 locaties in Noord Nederland’. Koploper Landjuweel wast, sorteert en verpakt tafelaardappelen voor de retailmarkt, met de focus op Nederlands product. KAM manager Mariska Verkleij: 'We hebben het afgelopen jaar een groot deel van ons assortiment onder het eigen ‘PlanetProof’ keurmerk kunnen uitleveren. Onze telers die zich hiervoor hebben laten certificeren zorgen ervoor dat ze minder energie gebruiken; uitstoot van broeikasgassen verminderen; zo zuinig mogelijk omgaan met water en waar mogelijk water hergebruiken; meststoffen slim gebruiken en bodemerosie voorkomen’. Directeur Stijn van Genuchten van Openluchtmuseum Het Hoogeland wil graag van het hoge energieverbruik af. ‘We hebben 20 historische panden, waaronder 8 rijksmonumenten. Daarnaast mogen we weleens kritisch kijken naar onze bedrijfsprocessen. Ook daar valt duurzame winst te behalen’. Harrie Hoek beaamt dit. Hij is voorzitter van de Stichting Menkemaborg. ‘Het zou mooi zijn als we onze pachter van restaurant ’Het Schathoes’ ook in deze verduurzamingsslag mee kunnen nemen.’ Pieter de Boer van Eemshout Prefab levert houtskelet woningen in heel Nederland. ‘Naast verduurzaming van inkoop van grondstoffen, is duurzaam transport voor mij een belangrijk thema’. De volgende keer sluit ook Bertil Sietsema van het gelijknamige aannemersbedrijf aan. Na de kennismaking vulde iedereen individueel de DuOn-quickscan in en deelde de resultaten. De komende 9 maanden gaan de Koplopers ieder met een persoonlijke adviseur aan de slag met een uitgebreide nulmeting met de DuOn-Scan, de Milieubarometer, de DuOn-Agenda en een communicatieopdracht. Ze krijgen een uitgebreid Duurzaamheidsprofiel, inzicht in wat er goed gaat en wat er beter kan en een schat aan tools aangereikt. De kick-off moest vanwege de coronamaatregelen helaas nog online plaatsvinden. Maar volgende maand is er een speciaal ingelaste coffee-to-go wandeling voor deze groep, een kans om te investeren in duurzame relaties. Tijdens het Koplopersymposium in oktober worden de resultaten gedeeld met een breder publiek. Het Koploperteam bestaat uit Reina Boels van ReinAdvies, Jaap de Vries van DZyzzion en Ada Kruiter van CirculairActief.

Op 25 november vond bij VEPA in Emmen het startontbijt plaats van een nieuw Koploperproject met bedrijven uit de regio Zuid- en Oost-Drenthe. Zij gaan de komende maanden samen aan de slag met het op een structurele manier verduurzamen van hun bedrijf. Daarbij wordt niet alleen gekeken naar hun bedrijfsvoering, maar ook naar de product- en dienstverlening. De kick-off werd verricht door wethouder Guido Rink van de gemeente Emmen, die aangaf trots te zijn op de vele mooie en innovatieve bedrijven in Emmen. Maar ook ziet hij dat er nog veel werk verzet moet worden om te komen tot een duurzame, circulaire en inclusieve economie. Samenwerking en leren van elkaar is daarin cruciaal. Het Koploperproject is daar een mooi voorbeeld van. Dat er bedrijven uit meerdere gemeenten aan meedoen is ook mooi, want “duurzaamheid stopt niet bij de gemeentegrens”. Vervolgens stelden de deelnemers zich voor aan de groep. Daaruit bleek dat alle deelnemers al goed op weg zijn met duurzaam ondernemen, maar tegelijkertijd ook nog veel uitdagingen zien. Zomaar een paar quotes: Ton Bosch van Kraats Kaas in Hoogeveen; “eigenlijk is ons bedrijf 1 grote koelkast en gebruiken we dus heel veel energie. Ik vind duurzaamheid heel belangrijk en hoop dat als ik straks met pensioen ga, ik al wat duurzame paaltjes heb geslagen voor de toekomst van het bedrijf.” Judith Lefèvre van Ferr-Tech, een jong en innovatief bedrijf op het gebied van waterzuivering: “Als start-up willen we een belangrijke bijdrage aan de SDG’s leveren op gebied van waterkwaliteit en schaarste en we willen vanaf de start een groen DNA tot in de haarvaten. Het Koploperproject komt dan ook voor ons precies op het goede moment”. Emile Suringar van de Natuur- en Milieufederatie Drenthe, die eerder meedeed met een Koploperproject in Assen: “Uit eigen ervaring, gun ik iedereen dat ze met de neus op de feiten worden gedrukt in dit project. Het was voor ons wel een eye-opener wat we allemaal nog meer konden doen”. Wilco Krieger van Harwig Installatietechniek vertelde dat klanten steeds vaker vragen naar wat het bedrijf zelf aan duurzaamheid doet. Dat herkennen ook Marc Emmens van Mulder Schilders en Johan Bakker van Schoonmaakbedrijf Hazenberg. Bij DNN gaat het al lang niet meer alleen over dakbedekking, vertelde Martijn Kerkdijk. Zonnepanelen, groene daken, witte dakbedekking en zelfs chips om lekkages te meten, behoren inmiddels ook tot onze werkzaamheden. Ook Flory Asbestverwijdering doet veel meer dan het verwijderen van asbest, zoals circulair slopen en het zoeken van afzetmarkten voor producten en materialen die daarbij vrijkomen, tot en met zonnepanelen en warmtepompen. “Daarbij werken we samen met diverse netwerkpartners, want je kunt dit niet alleen”, aldus Martin Flory. Ook Bouwbedrijf Bekman doet mee, maar kon helaas niet aanwezig zijn. Het Koploperproject is een initiatief van Jaap de Vries van Dzyzzion en wordt in meerdere provincies uitgevoerd, samen met partners uit de regio. In de afgelopen jaren deden al ruim 430 bedrijven mee in meer dan 45 Koploperprojecten. Jaap gaf een presentatie over ontwikkelingen op het gebied van duurzaam ondernemen en legde uit hoe het project precies in z’n werk gaat. De deelnemers worden begeleid door het Koploperteam Drenthe, bestaande uit Margo Verhagen van In Circulaire Kringen, Jolanda Howell van Met Groene Ogen en Jaap. Ze gaan tot aan de zomer van 2022 intensief met elkaar aan de slag. Het project wordt ondersteund door meerdere partijen: de gemeenten Emmen, De Wolden en Hoogeveen, provincie Drenthe, Ik Ben Drents Ondernemer, GreenDrinks Emmen, Ondernemend Emmen, Energiefonds Drenthe, Rabobank, MVO Platform Noord, Natuur- en Milieufederatie Drenthe, Ondernemend Hoogeveen en de Hoogeveense Uitdaging. “We hebben VEPA uitgekozen als plek voor de kick-off, omdat dit bedrijf een echte Koploper is als het gaat om circulair ondernemen”, aldus Jaap. Erik Luisman van VEPA leidde de groep rond in de Fair Furniture Academy, een inspirerende plek waarin veel van de mooie innovaties van VEPA staan uitgestald, inclusief projecten die minder goed geslaagd zijn. Ook dat hoort bij circulair ondernemen. Het is veel experimenteren. Soms mislukt dat, maar daar leer je ook weer van. Belangrijk motto van VEPA is “zeg wat je doet en doe wat je zegt”. Wellicht een van de meest spraakmakende projecten van VEPA is Plastic Whale by Vepa, circulair kantoormeubilair gemaakt van Amsterdams grachtenplastic. Daar waren de deelnemers wel van onder de indruk. Er zijn nog een paar plekken vrij voor andere bedrijven, maar vol=vol, dus wees er snel bij! Aanmelden kan via info@DZyzzion.nl. "Het was een leerzame en inspirerende ochtend, al diverse eyeopeners gehad en ik heb veel zin in dit project". Wilco Krieger Manager Utiliteit, Harwig Installatietechniek

Op vrijdagochtend 19 november jl. was er een 2e kick-off bijeenkomst van het Koploperproject toekomstbestendig ondernemen in de gastvrijheidssector, voor deelnemers die zich later aansloten. Het eerste deel van de groep ging al op 28 oktober van start. Zie hier het eerdere bericht. Gelukkig konden we, met wat aanpassingen, elkaar fysiek ontmoeten in de Kanselarij in Leeuwarden. Na een korte kick-off over de aanleiding van het project door Hanneke Schmeink van Circulair Friesland, stelden alle deelnemers en adviseurs (Jaap, Marlies en Marije) zich voor. De deelnemers mochten daarna de DuOn (duurzaam ondernemen) quickscan invullen. Hieruit bleek dat er veel gemeenschappelijke en herkenbare thema’s zijn die bij iedereen spelen, zoals het meekrijgen van medewerkers (creëren van een duurzaam DNA), de behoefte aan inzicht en de wens om meer structureel aan toekomstbestendig ondernemen te werken en hierover meer en beter te communiceren. Na een korte pauze en fotomoment, ging Jaap verder met de introductie over duurzaam ondernemen en het Koplopertraject. Hij vertelde o.a. over de kanteling die we moeten maken met zijn allen en stelde dat ‘hoe langer we wachten, hoe moeilijker het wordt’. In de groep was veel herkenning qua zorgen over het klimaat en de toekomst. Uitspraken als: ‘komt het allemaal wel goed’? en ‘onze jongere medewerkers zijn heel intrinsiek gemotiveerd en willen actie’ kwamen voorbij. ‘Gelukkig’, vertelde Jaap ‘is er ook al heel veel mogelijk, als we maar bewuste keuzes maken’. Zo ging hij in op de trends in duurzaam ondernemen, waarbij onderwerpen als streekproducten, korte ketens en de transitie van dier naar plant met name relevant zijn voor de deelnemers in de gastvrijheidssector. Tot slot werd de opbouw van het project toegelicht. De deelnemers zijn enthousiast en hebben er zin in om samen aan de slag te gaan!. Met deze 2e bijeenkomst is de groep compleet en staat de teller op 11 mooie bedrijven. Aquacamping en jachthaven De Rakken, Woudsend Camping en jachthaven De Domp, Sneek De Jongens van Outdoor, Appelscha Fries Museum, Leeuwarden Hotel de Walvisvaarder, Lies - Terschelling Jachthaven Hindeloopen, Hindeloopen Natuurlijk De Veenhoop, De Veenhoop Nieuw Allardsoog, Bakkeveen Stadsschouwburg De Harmonie, Leeuwarden Theater De Koornbeurs, Franeker Zeilschool Pean, Nes Meer weten over het Koploperproject? Klik dan hier.

Op donderdag 28 oktober 2021 is het ‘Koploperproject voor Friese bedrijven in de gastvrijheidssector’, dat tot halverwege mei 2022 loopt, van start gegaan. Het project is een initiatief van Toerisme Alliantie Friesland (TAF), Ynbusiness, Circulair Friesland, Provincie Fryslân en DZyzzion. Onder leiding van het projectteam, bestaande uit Jaap de Vries, Marije Boersma en Marlies Ballemans, gaan de deelnemende ondernemers uit de gastvrijheidssector op een structurele manier aan de slag met toekomstbestendig ondernemen. De deelnemers krijgen een uitgebreide nulmeting, ontwikkelen een praktische duurzaamheidsagenda en gaan aan de slag met MVO-communicatie waarbij ze ook van elkaar leren. De kick-off vond plaats in De Fabriek in Leeuwarden. Hanneke Schmeink van Circulair Friesland ging in op het belang van het project voor een circulaire toekomst en de samenhang met andere initiatieven, zoals Green Key en de Blauwe Vlag. Jaap de Vries van DZyzzion nam de deelnemers mee in de ontwikkelingen rondom duurzaamheid en duurzaam ondernemen. Door het invullen van een quickscan, kregen ze alvast een eerste indruk waar ze staan op het gebied van duurzaam ondernemen. De enthousiaste deelnemers aan dit project zijn: Zeilschool Pean, Jachthaven Hindeloopen, Stadsschouwburg De Harmonie, Camping en Jachthaven De Rakken, de Jongens van Outdoor, Hotel de Walvisvaarder, Camping & Jachthaven de Domp, Theater De Koornbeurs, Nieuw Allardsoog, Zeilschool De Veenhoop en het Fries Museum. Niet alle deelnemers konden op 28 oktober aanwezig zijn. Daarom wordt voor hen nog een extra kick-off georganiseerd op 19 november. Het Koploperproject toekomstbestendig ondernemen heeft zich in de afgelopen jaren ontwikkeld tot succesformule. Er zijn inmiddels meer dan 45 Koploperprojecten uitgevoerd in meerdere provincies, met in totaal al zo'n 425 deelnemers. Lees hier meer.

Op 25 november 2021 gaat een nieuwe Koploperproject toekomstbestendig ondernemen van start in Zuid- en Oost-Drenthe. Er zijn al 10 enthousiaste ondernemers die zich hebben aangemeld. * De eerdere aankondigingen over Koploperprojecten in Emmen en Hoogeveen komen hier mee te vervallen. Toekomstbestendig ondernemen Overheden, marktpartijen en consumenten verlangen steeds vaker van bedrijven dat ze duurzaam en maatschappelijk verantwoord ondernemen. Dat vertaalt zich bijvoorbeeld in eisen in aanbestedingen en inkooptrajecten en in veranderd koopgedrag van consumenten. Wil je als bedrijf niet achter het net vissen dan is het zaak om een helder verhaal te hebben, dat verder gaat dan alleen ledlampen en zonnepanelen. Tegelijkertijd is het zaak om tijdig te anticiperen op de huidige transitie naar een klimaatneutrale en circulaire economie. De coronacrisis zal deze transitie nog versnellen. Zowel in Nederland als vanuit de Europese Unie zal hierin fors worden geïnvesteerd. Er komt dan ook veel op bedrijven af in de komende jaren. Daarin liggen veel kansen voor bedrijven die tijdig innoveren, maar ook risico’s voor bedrijven die zich niet tijdig weten aan te passen. Het is dus zaak om zo snel mogelijk werk te maken van toekomstbestendig ondernemen. Het Koploperproject Het Koploperproject helpt bedrijven andere organisaties om toekomstbestendig ondernemen op een praktische en structurele manier op te pakken. Het geeft helder inzicht in je sterke punten en verbeterpunten en maakt duurzaamheid meetbaar. Het resultaat is een handige integrale duurzaamheidsagenda en een overtuigend verhaal naar de stakeholders toe. Je krijgt een schat aan praktische tips mee en je leert al doende van andere Koplopers. Je wordt wegwijs in het oerwoud van ontwikkelingen en initiatieven op het gebied van duurzaamheid en ontdekt wat voor jouw bedrijf wel en niet relevant is. Waar nodig brengen we je in contact met geschikte initiatieven, financieringspartners etc. Bovendien breid je je netwerk uit met inmiddels meer dan 400 eerdere deelnemende bedrijven en organisaties! Door ook Koploper te worden, kom je gemakkelijk bij anderen op de koffie. Misschien wel nieuwe klanten of partners. Tenslotte zorgen we voor positieve publiciteit voor de Koplopers. Voor wie? Het Koploperproject richt zich in de eerste plaats op vooruitstrevende mkb-bedrijven met een omvang van minimaal 10 medewerkers. Maar ook andere organisaties, zoals zorg- of onderwijsinstellingen of gemeenten doen regelmatig mee. Uitvoering De uitvoering van het Koploperproject is in handen van ir. Jaap de Vries van DZyzzion, die het eerste project in 2010 is gestart. Sindsdien zijn er al meer dan 45 Koploperprojecten uitgevoerd in meerdere provincies, met meer dan 400 deelnemers. DZyzzion werkt hierbij samen met adviseurs uit de regio. In Zuid- en Oost-Drenthe zijn dat Margo Verhagen (In Circulaire Kringen) en Jolanda Howell (Met Groene Ogen). Het traject duurt ongeveer 9 maanden en bestaat uit een individueel adviestraject, gecombineerd met diverse inspirerende uitwisselingsmomenten tussen deelnemers. Extra voordelig De deelnamekosten bedragen €3.000 excl. btw *. Bedrijven kunnen (onder voorwaarden) gebruik maken van een voucher ter waarde van €2.000 van het programma ‘Ik Ben Drents Ondernemer’ (IBDO) van de provincie Drenthe. Daarmee is deelname nu extra voordelig. Zie het bovendien als een investering in de toekomstbestendigheid van je bedrijf. Volgens eerdere deelnemers verdien je het dubbel en dwars terug! * excl. een startlicentie voor de Milieubarometer (€133,-) Tijdsbesteding Van de Koplopers wordt een actieve deelname verwacht. Dat betekent dat je er wel wat tijd in moet steken. Gemiddeld is dit tussen de 30 en 60 uur gedurende de looptijd van het project. Maar je hebt dat grotendeels zelf in de hand. De ervaring leert wel dat de deelnemers die actiever deelnemen er ook meer voordeel uithalen. Ook dit is een investering in toekomstbestendigheid. Uiteindelijk bespaar je juist veel tijd, want als je alles zelf zou moeten uitvinden, zou je veel meer tijd kwijt zijn! Aanmelden Er is ruimte voor maximaal 15 deelnemers. Er zijn nog een paar plekken over, dus meld je snel aan via deze link. De kick-off is op 25 november a.s. van 08:00 - 10:30 uur in de vorm van een startontbijt (locatie volgt). Partners Het project wordt van harte ondersteund door de gemeente Emmen, Gemeente Hoogeveen, Gemeente De Wolden, provincie Drenthe, GreenDrinks Zuidoost Drenthe, Ondernemend Emmen, IBDO, Energiefonds Drenthe, Rabobank, MVO-Platform Noord, Natuur- en Milieufederatie Drenthe en de Hoogeveense Uitdaging. "Als gemeente ondersteunen we het Koploperproject. Er is al een groot aantal bedrijven in Emmen dat investeert in duurzaam ondernemen. En dan heb ik het niet alleen over zonnepanelen en afval scheiden. Ik denk dan ook aan productinnovatie, duurzame inzetbaarheid en het samenwerken in de keten. Het Koploperproject geeft u inzicht in kansen en mogelijkheden samen met andere ondernemers en het helpt u om beter in te kunnen spelen op de transitie naar een circulaire en inclusieve economie. Als wethouder economie heb ik inmiddels ervaren dat duurzaam en circulair ondernemen begint bij verbreden van je kennis en samenwerken met andere partijen. Dus ik zeg, doe mee!" Guido Rink, wethouder economie gemeente Emmen Meer informatie Dit informatiefilmpje van 7 minuten laat zien wat het project inhoudt en wat het eerdere deelnemers heeft opgeleverd. Uitgebreidere informatie vind je op koploperproject.nl. Heb je nog vragen? Neem dan gerust contact op met Jaap de Vries van DZyzzion: info@DZyzzion.nl of telefonisch: 0655 837273. Quotes van eerdere Koplopers “Wij deden al veel aan duurzaamheid, maar door het Koploperproject vielen alle puzzelstukjes op hun plek” Henk Slik PMF Industry Group, Uithuizen "Ik raad andere bedrijven aan om ook mee te doen met een Koploperproject. Het is een enorme stimulans om op een goede en structurele manier bezig te gaan met verduurzaming. Je wordt met je neus op de feiten gedrukt voor wat betreft het verduurzamen van je eigen bedrijf en je leert van anderen." ​ Ron Koelma De Nieuwe Kolk (DNK) Assen "Een mooi project, precies op het goede moment voor Inducon BV. Mede hierdoor komen wij erachter hoeveel mogelijkheden er al zijn om de gehele bedrijfsvoering te verduurzamen en te optimaliseren. Een must voor iedere organisatie!" Trea de Vries Inducon BV, Beilen “In onze Koplopergroep zijn we allemaal klant van elkaar geworden. De bijeenkomsten zijn hartstikke leuk, je leert van elkaars hobbels en uitdagingen en dat schept een band. MVO heeft bezit van ons bedrijf genomen. Ik ben ervan overtuigd dat er zonder maatschappelijk verantwoord ondernemen geen toekomst is voor je bedrijf”. Michiel van der Stel Van Ginkel Groep, Hoogezand “Dankzij het Koploperproject kreeg duurzaamheid een enorme boost binnen ons bedrijf. Inmiddels is het al niet meer weg te denken en zetten we maandelijks nieuwe stappen”. André Buwalda Sijperda Verhuur, Sneek “Het Koploperproject gaf ons goede handvatten om duurzaamheid in het bedrijfsjaarplan te integreren. Die bewustwording begon met ‘waar ben je nu weer mee bezig’, maar resulteerde in een flow aan spontane ideeën vanuit onze hele organisatie’’. Luit Huisman VIB Netwerken, Zuidbroek

Samen met Toerisme Alliantie Friesland (TAF), Ynbusiness, Provincie Fryslân en Circulair Friesland starten we binnenkort met een nieuw Koploperproject gericht op bedrijven in de gastvrijheidseconomie. Bedrijven uit heel Friesland kunnen zich hiervoor aanmelden. Meer informatie lees je op de website van TAF.

Op maandag 20 september 2021 kwamen de deelnemers aan het Koploperproject Noordwest Friesland bijeen in het kleurrijke kerkje LOFT in Boksum. Vanaf 14 uur druppelden de deelnemers van de Koploperbedrijven en de gemeente binnen. Mooi om te zien hoe iedereen blij was dat men elkaar (eindelijk) ‘live’ kon zien en spreken. Opening Jan Dijkstra en online lezing ‘Energiesysteem van de toekomst’ door Maarten Steinbuch Na een welkomstwoord door Jaap de Vries van DZyzzion, vervolgde wethouder Jan Dijkstra over het belang en de impact van het Koploperproject tot nu toe. We laten volgens hem zien dat het anders kan en dat er geen weg terug is. Vervolgens hield prof. dr. Maarten Steinbuch, hoogleraar bij de Technische Universiteit Eindhoven, een boeiend (online) betoog over het energiesysteem van de toekomst. Interessante weetjes die hij noemde: in 2020 had 23% van de nieuw verkochte auto’s een stekker, over niet al te lange tijd is 500 km elektrisch vliegen met 20 passagiers mogelijk, in 2025 zijn de prijzen voor benzine- en elektrische auto’s gelijk en de accu’s ontwikkelen zich zo snel dat je binnenkort na 10 minuten laden weer 300 km kan rijden. Volgens Maarten zal ook het vrachtvervoer grotendeels batterij-elektrisch worden. Ook het verschil tussen vermogen en energie kwam aan bod en de behoefte aan stationair laden (bijvoorbeeld in combinatie met zon- en windenergie). Over waterstof was prof. Steinbuch ook helder: dit is alleen geschikt voor toepassingen waar accu’s niet ingezet kunnen worden. Er is namelijk heel veel groene stroom nodig om waterstof te produceren, zodat directe toepassing van elektriciteit veruit de voorkeur verdient. Het rendement van waterstof voor gebruik in auto’s is namelijk slechts 22%, van elektrische accu’s 73%. Voor andere toepassingen, zoals de staalproductie, zal waterstof wel belangrijk worden. Groene waterstof zal de komende jaren nog heel schaars blijven. De industrie zal alles nodig hebben dat we de komende jaren kunnen produceren. Als we het dan ook nog in auto’s of huizen willen gebruiken, zal de CO2-uitstoot sterk toenemen. De ‘waterstofladder’ laat zien waar waterstof wel en niet voor geschikt is. Het webinar en de presentatie van Maarten zijn nog terug te zien via het YouTube-kanaal van het Koploperproject. De Koplopers op het podium Hierna was de beurt aan de Koplopers. In elf korte pitches vertelden de deelnemers enthousiast wat het Koploperproject hen heeft opgeleverd, wat er al is gedaan en welke plannen er nog zijn om verder te verduurzamen. Veel genoemde opbrengsten van het project waren: verkrijgen van inzicht, een goede nulmeting, het aangaan van waardevolle en soms verrassende gesprekken met medewerkers en leveranciers en het gebruik van de DuOn-agenda om de doelen en acties concreet te maken en te monitoren. Veel koplopers hebben gedurende het traject stappen gezet om energie, brandstoffen en water te besparen en het gebruik van plastic te reduceren. Veel deelnemers hebben al Ledverlichting en zonnepanelen geplaatst of zijn dit van plan. Elektrisch vervoer staat ook bij de Koplopers hoog op de agenda: de eerste elektrische voertuigen zijn aangeschaft. Een aantal bedrijven heeft al besloten in welk jaar zij volledig klimaatneutraal willen ondernemen. Bij alle bedrijven zijn er plannen voor verdere verduurzaming van het wagenpark, meer aandacht voor circulair ondernemen en het verder betrekken en motiveren van medewerkers en leveranciers. Jaap sloot deze ronde pitches af met de uitkomsten van de evaluatie. Die leverde veel interessante informatie op. Ook super om te lezen dat alle Koplopers aan andere ondernemers zouden aanraden om ook mee te doen aan een Koploperproject. Koploperprijs Ramon Hoiting, winnaar Koploperprijs Groningen en jurylid Koploperprijs, vertelde over het belang van groen voor welzijn, biodiversiteit en klimaatadaptatie. Vervolgens reikte hij de Koploperprijs uit aan de deelnemer die de communicatie-opdracht het beste had volbracht. De winnaar was Gerrald de Vries van Lamb Weston/Meijer uit Oosterbierum. Trots nam hij de appelboomprijs in ontvangst. Alle deelnemers ontvingen het Koplopercertificaat. Vervolg De bijeenkomst werd afgesloten met een smakelijk en duurzaam saladebuffet. Voor de Koplopers zijn er de volgende vervolgacties: Wekelijks een Koploper in het zonnetje in de lokale bladen Mogelijkheid voor ondersteuning bij branding door NHL 50% korting op aanvullend duurzaamheidsadvies in het project ‘Zakelijk verduurzamen’ Op 27 november Open Dag bij Rinsma Scania Berlikum Uitnodiging door winnaar Koploperprijs LambWeston voor rondleiding (datum volgt) Meer weten over het Koploperproject? Klik dan hier. In deze fotogalerij vind je nog meer foto's van deze inspirerende bijeenkomst

Tijdens de afsluitende bijeenkomst van het Koploperproject Aa en Hunze, Borger-Odoorn en Tynaarlo op 1 juli kregen de deelnemers het filmpje te zien waaraan ze zelf in de afgelopen hebben meegewerkt. Zij ontvangen ieder ook een eigen filmpje, dat mooi laat zien hoe er bij het bedrijf aan duurzaam ondernemen wordt gewerkt. Alle filmpjes zijn gemaakt door WeShootit, onder regie van Dizain en worden in de komende maanden één voor één gepubliceerd op het platform Drenthe In Transitie (DIT). Naast de provincie Drenthe, droegen ook de drie gemeenten bij in de kosten. Bekijk hier het compilatiefilmpje. Meer filmpjes vind je op het Youtube-kanaal van het Koploperproject.

Daags na de afsluiting van het Koploperproject Noordenveld-Westerkwartier, hadden we alweer een mooie afsluiting van een Koploperproject. Ditmaal waren het de Koplopers uit Aa en Hunze, Borger-Odoorn en Tynaarlo. Een hele mond vol. Maar het waren dan ook 8 bedrijven uit deze drie gemeenten die samen meededen in een Koploperproject. Daarnaast deden ook de drie gemeenten zelf mee om zo het goede voorbeeld te geven. Aan het slot van de bijeenkomst werd de Koploperprijs uitgereikt aan Quercus Boomexperts uit Eelde! Deze groep ging al in september 2019 van start. Vlak na een eerste inspirerende workshop op 28 januari 2020 bij Het Land van Bartje in Ees, waarin de Koplopers de uitkomsten van de nulmeting met elkaar bespraken, brak de corona-pandemie uit. Daardoor moest de volgende bijeenkomst in mei online worden gehouden en liep het project de nodige vertraging op. Voor de onderlinge uitwisseling en inspiratie - een belangrijke factor in het project - was dat wel een beperking. Maar toch zijn de deelnemers allemaal enthousiast aan de slag gegaan met de uitkomsten en stelden ze een concrete en vaak ambitieuze duurzaamheidsagenda op. Ook maakten ze een communicatieopdracht, een brief van een fictieve opdrachtgever uit de eigen branche, die vraagt naar het MVO-beleid van de Koploper. Met behulp van de input uit het project stelden ze zo hun eigen verhaal op. Jaap de Vries van DZyzzion heette de Koplopers welkom en liet een prachtig compilatiefilmpje zien, dat het resultaat was van opnames die in de weken daarvoor bij elk bedrijf waren gemaakt. Jessica Doornkamp van Dizain, die de regie deed, was ook aanwezig en ging kort in op 'The Making Of'. Ook schrijft zij nog een blog over de bijeenkomst voor het platform Drenthe In Transitie (DIT). Serge de Mul van Ultraware, winnaar van de Koploperprijs Assen in 2019 inspireerde de Koplopers met een boeiend verhaal over alle stappen die hij inmiddels op het gebied van duurzaamheid heeft gezet. Van het energieneutraal maken van een 25 jaar oud kantoorgebouw, het zelf uitvinden van slimme domotica wat inmiddels heeft geleid tot een nieuw bedrijf, de verregaande focus op vitaliteit en werkgeluk van de medewerkers tot en met het vrijwel volledig elektrificeren van het wagenpark in een paar jaar tijd. Ultraware heeft hiervoor inmiddels meerdere prijzen gewonnen, maar het Koplopercertificaat is volgens Serge wel het meest waardevolle beloning. Dit project leverde veel nieuwe inzichten op, net als waardevolle samenwerkingen met eerdere Koplopers, zoals UMCG Ambulancezorg, die al eerder de Koploperprijs in Assen in de wacht sleepte. Na een korte update van alle Koplopers over onder meer de impact van corona en de duurzame stappen die ze al hebben gezet, besprak Jaap de Vries de resultaten van de uitgevoerde evaluatie. Al met al een hele positieve uitkomst met een gemiddelde waardering door de Koplopers van een 7,9. Daar zijn we uiteraard heel blij mee. Toch zijn er nog de nodige verbeterpuntjes, waar we in de nieuwe projecten ons voordeel mee kunnen doen. Tenslotte was daar het moment van uitreiking van de Koploperprijs. De jury bestond uit Serge de Mul en Jaap de Vries. Zij beoordeelden alle communicatieopdrachten vanuit de ogen van de fictieve opdrachtgever. Allemaal goede inzendingen, maar het oordeel van de jury was wel unaniem. De felbegeerde Koploperprijs ging dit keer naar Quercus Boomexperts uit Eelde! Quercus heeft volgens het juryrapport een overtuigend verhaal aangeleverd, met een gestructureerde aanpak van duurzaamheid, waarbij een duidelijke focus ligt op het reduceren van de CO2-uitstoot volgens de trias energetica. Een trotse Rob Gulmans ontving de prijs uit handen van Serge de Mul. Alle Koplopers ontvingen tenslotte het Koplopercertificaat uit handen van Margo Verhagen (In Circulaire Kringen), mede-adviseur in dit Koploperproject. De middag werd in afgesloten met een gezellig en heerlijk diner in het restaurant Het Land van Bartje. De deelnemers in deze groep waren: Afier, Coop Schippers Odoorn, Gemeente Aa en Hunze, Gemeente Borger-Odoorn, Gemeente Tynaarlo, Kompas Zuidlaren, Landal Het Land van Bartje, Quercus Boomexperts, Royal Flora Holand Eelde, Sight Landscaping en Yorneo. De Koploperprojecten zijn een initiatief van Jaap de Vries van DZyzzion en wordt in verschillende provincies uitgevoerd met lokale partners en adviseurs. Dit project werd mede mogelijk gemaakt door de drie gemeenten, provincie Drenthe, Ik Ben Drents Ondernemer, Natuur en Milieufederatie Drenthe, en de Rabobank. Zie hieronder een fotoimpressie van de bijeenkomst: