Yes, het is zover! Onze nieuwe website is klaar! 😀 In 2010 zijn we in Friesland gestart met het allereerste Koploperproject om bedrijven en andere organisaties op een praktische manier te helpen verduurzamen. Door samen met andere bedrijven in een groep op een gestructureerde manier aan de slag te gaan, leer je veel van elkaar. De Koplopers geven het goede voorbeeld, trekken het peloton mee en werken zo samen aan een duurzame regionale economie. Inmiddels zijn er, samen met vele lokale partners en een groeiend aantal adviseurs, al zo’n 50 Koploperprojecten uitgevoerd met meer dan 450 enthousiaste deelnemers door heel Nederland. En er komen steeds meer bij, want de formule blijkt goed aan te slaan. Daarom werd het echt tijd voor een onafhankelijke website waar we landelijk mee voor de dag kunnen komen. En het resultaat mag er zijn. Op koploperproject.nl vind je alle ins- en outs van het project: hoe werkt het, wat levert het op, welke Koplopers zijn er al, nieuws, inspirerende events en veel meer. Ook een aanrader voor gemeenten en ondernemersverenigingen die hun bedrijven willen helpen om te verduurzamen. Check it out! Wil je regelmatig op de hoogte blijven van nieuwe Koploperprojecten, ervaringen van Koplopers en andere ontwikkelingen? Dan kan je je ook aanmelden voor onze nieuwsbrief, die naar verwachting 3 keer per jaar zal verschijnen.

Staat verduurzaming van jouw bedrijf bovenaan de agenda? En ben je klaar voor de volgende stap? Tijdens deze leerzame en boeiende show tonen de 7 Koplopers van het 2e Koploperproject in Het Hogeland de resultaten van integraal toekomstbestendig ondernemen. Met duurzame producten, diensten, processen en ketenpartners zetten ze samen duurzame versnelling van hun bedrijf in gang. Tijdens het Koploperproject toekomstbestendig ondernemen leggen bedrijven en organisaties 9 maanden de loep op verduurzaming. De Koplopers krijgen een grondige doorlichting, meten hun impact en pitchen de resultaten onderling. Ze maken ze een praktische duurzaamheidsagenda en tijdens unieke bedrijfsbezoeken delen ze onderling duurzame innovaties en praktische tips. Tenslotte leren ze helder en productief communiceren over duurzame doelen en ambities, naar de klanten, ketenpartners en op de werkvloer. Op dit Koplopersymposium presenteren de deelnemers hun resultaten en reiken we de Koploperprijs uit aan de winnaar van het 2e Koploperproject in het Hogeland! Als gastspreker opent Rentmeester2050, Maurice Beijk een nieuw venster op de toekomst van jouw bedrijf. En....als uitsmijter hebben we een verrassing in petto! Donderdag 13 oktober van 15.30 - 18.00 uur Koplopersymposium Het Hogeland, Warffum Duurzaam Ontwerp door toeval 'Rentmeester van de toekomst' Welkom in 't Wieshoes Warffum Verleden en heden vloeien in het museumdorp Warffum moeiteloos in elkaar over. In 't Wieshoes klopt het praktijk- leer en ontwikkelhart van Vakland Hogeland, het E-lab Hogeland College en Biblionet. In dit open centrum van ontwikkeling en innovatie voor jong en oud kun jij je laten inspireren door zeven eigenzinnige Koplopers van het Hogeland en een kijkje nemen in de keuken van: Univé Noord Nederland, Hoveniersbedrijf De Wilde Appel, De Menkemaborg Uithuizen, Aardappelgroothandel Landjuweel Oosternieland, Groepsaccomodatie De Energiek Wehe-den-Hoorn, Eemshout Prefab Eemshaven en 'Openluchtmuseum Het Hoogeland' in Warffum. Rentmeester van de toekomst Als architect spant Maurice Beijk zich al decennia in voor een duurzame manier van leven en werken. Sinds 2018 is hij actief bij de ReintenInfra Bouw en Infra Groep als Rentmeester2050. Maurice is door de wol geverfd. Hij ademt duurzaamheid, hij noemt het zelf overigens liever volhoudbaarheid. Maurice inspireert elke dag mensen in bedrijven en organisaties om samen het circulaire raderwerk aan te zetten en uit te bouwen. Toeval en hergebruik spelen een belangrijke rol in de ontwerpfase. Elke actie die bijdraagt aan een schone wereld in 2050 is er één die aanzet tot de volgende. Maurice deelt graag de verrassingen die hij tijdens zijn 'graastocht' naar afval tegenkomt en 'als nieuwe' opgewaardeerde toepassingen in de keten toepast. Luister, leer en kopieer! Gastvrouw Jetta Post Als dagvoorzitter presenteert de ervaren RTV Noord verslaggever Jetta Post alweer voor de derde keer een wervelende en afwisselende talk-show met de Koplopers in de hoofdrol. Je maakt kennis met de Koploperpraktijken live aan tafel en op film. Op authentieke wijze ontdek je wat het Koploperproject heeft opgeleverd. Een paar inspirerende uren met ontspanning en humor zijn gegarandeerd met de leukste dagvoorzitter van Groningen! Programma 15:30 Ontvangst met koffie en thee 16:00 Talkshow met 7 Koplopers 17:00 Pauze met hapje en drankje 17:15 Lezing Rentmeester 2050 17:45 Uitreiking Koploperprijs Wethouder 18:00 Uitsmijter en afsluiting Live bijwonen Je kunt dit symposium gratis live bijwonen en zelf Koplopers spreken. Wil jij erbij zijn? Meld je dan nu aan via onderstaande aanmeldknop. Dan is je plek gegarandeerd! Inschrijving nieuwe Koplopers De Koplopergroep bestaat inmiddels uit meer dan 450 bedrijven en organisaties in heel Nederland die elkaar versterken. Dit najaar start er een nieuwe groep in Groningen Stad. De dynamiek die ontstaat tussen de gelijkgestemde partners werkt verrijkend. Wil jij ook Koploper worden? Meld je dan aan via deze link! Kijk op de website www.koploperproject-groningen.nl of neem telefonisch contact met dit nummer: 06 37 23 63 37. Buiten provincie Groningen: www.dzyzzion.nl/koploperproject Het Koploperteam Groningen, Ada Kruiter, Reina Boels en Jaap de Vries

In april rondden de deelnemers aan het eerste Koploperproject duurzame gastvrijheid Friesland het project af in een bijzonder inspirerend Koplopersymposium. Lees hier het verslag. De deelnemers aan de eerste groep waren: Aquacamping en jachthaven De Rakken, Woudsend Camping en jachthaven De Domp, Sneek Fries Museum, Leeuwarden Hotel de Walvisvaarder, Lies - Terschelling Jachthaven Hindeloopen, Hindeloopen Natuurlijk De Veenhoop, De Veenhoop Nieuw Allardsoog, Bakkeveen Stadsschouwburg De Harmonie, Leeuwarden Theater De Koornbeurs, Franeker Zeilschool Pean, Nes Alle deelnemers zijn erg enthousiast over hun deelname en in de afsluitende evaluatie werd het project beoordeeld met een gemiddeld rapportcijfer van 8,2. Daar zijn we erg trots op! Ook gaven alle deelnemers aan dat ze het project zeker aanraden aan andere gastvrijheidsbedrijven. Daarom starten we in het najaar met een tweede groep Friese bedrijven, wederom samen met de Toerisme Alliantie Friesland (TAF), Ynbusiness, Circulair Friesland en de provincie Fryslân. Ook meedoen met jouw bedrijf? Meld je dan alvast aan via de website van TAF. Eerst meer lezen? Download hier de factsheet.

Eemshaven, 4 Juli 2022 In de uiterst noordelijke punt van Groningen ontwikkelt zich het hart van de windmolen-recycling en de waterstofindustrie. De ondernemers van de 2e Koplopergroep in de gemeente Het Hogeland zijn vandaag te gast bij Koploper Eemshout Prefab. Tussen tientallen torenhoge windmolens in Eemshaven delen zij hun duurzame actieplannen. De Koplopers zijn: het Openluchtmuseum het Hoogeland in Warffum, Landjuweel in Oosternieland, Univé Noord Nederland, Groepsaccommodatie De Energiek in Wehe den Hoorn, Eemshout Prefab Eemshaven, Hoveniersbedrijf de Wilde Appel, Menkemaborg en Sietsema Bouw in Uithuizen. Na de aftrap van het Koploperproject in maart heeft de groep ondernemers de versnelling in toekomstbestendig ondernemen ingezet. De doorlichting en de Milieubarometer brachten inzicht in duurzame kansen en risico’s. Tijdens een verdiepingssessie over de duurzame ontwikkelingsdoelen (SDG’s) werden ambities vertaald naar duurzame impact van het bedrijf. Vandaag wisselen de Koplopers de opgestelde DuOn-agenda’s met concrete actieplannen uit. Jongeren op de arbeidsmarkt kiezen steeds vaker voor een duurzame werkgever. Dat geldt ook voor IT-student Tim Bunk van de Hanzehogeschool. Hij neemt vandaag een kijkje in de duurzame Koploperpraktijk en wordt plezierig verrast. In volle vaart passeren de plannen de revue. Koploper Stijn van het museum: ‘Ik vind het belangrijk dat we maatschappelijke verantwoordelijkheid tonen door transparant te zijn over onze MVO-prestaties. Daarom formuleren we onze missie en visie op een A4tje en publiceren we vanaf nu een duurzaam jaarverslag. Bovendien laten we thema’s zoals verpakkingen en energie terug komen in onze verhaallijn. Een mooi voorbeeld is de koppeling tussen onze historische molen en de moderne windmolen.’ Koploper Mariska van Landjuweel wil het digitaal informatiescherm in de kantine gaan gebruiken om ook de MVO-voortgang te communiceren ‘want dan neem je alle collega’s mee.’ Daarnaast gaan we alle bedrijfsprocessen onder de loep nemen en waar mogelijk besparen en logistiek efficiënter maken. We streven in de toekomst naar zelf opgewekte duurzame energie.’ Koploper Reitze van De Energiek gaat als kersverse Waddenerfgoed Ambassadeur reviews over duurzaam gedrag onder zijn gasten houden. ‘Met de feedback kan ik weer inspelen met duurzame activiteiten.’ Tim biedt gelijk aan om via de Hanze te helpen met de ontwikkeling komend najaar. ‘Duurzaamheid gaat bij De Energiek ook over gedrag stimuleren, zoals gasten bewust maken gebruik van gerecycled toiletpapier en een euro te laten betalen voor een goed doel. Mijn droom is om energieneutraal te worden. Het eerste doel op de agenda is 50% energiereductie. De verbouwing en isolatie van het pand uit 1831 staat in november 2023 op de planning.’ Koploper Pieter van Eemshout gaat investeren in communicatie zowel intern als extern. Daar is nog veel winst te behalen, net als met het inzichtelijk maken van de afvalstromen met de Milieubarometer. ‘Ik ben ook geïnteresseerd in het fietsplan dat Koploper Piet van Univé uitrolt, daar willen we graag aan meedoen’ Daarnaast is er nog veel circulair te maken. Ons categorie A afvalhout kan niet schoner en een geschikte grondstof voor een hoogwaardiger product in de keten. Koploper Aaltje van De Wilde Appel gaat in gesprek met leveranciers. ‘Over hoe duurzaam onze bedrijfskleding geproduceerd is en ik heb al een kweker gevonden die naast gerecyclede plantenpotten ook zelf compost maakt. ‘Dit scheelt behoorlijk aan afval en plastic in onze branche’ Daarnaast in onze ambitie om het pand gasneutraal te maken. De overstap naar persoonlijke koffiemokken ‘Henk, zwart met 1 klontje suiker’ was direct raak. Het levert bewuster gedrag van personeel op.’ Na de koffie opent Koploper Sanne Marissen van ZeroCO2 met een nieuw ‘venster naar duurzame financiering’. De Koplopers richten hierop de volle aandacht, want het is een goed momentum om te investeren in duurzame innovatie van pand, proces, mobiliteit of groenfinanciering. Pieter sluit af met een boeiende rondleiding door de fabriek. Elke order van een houten prefab gebouw wordt getekend, gezaagd, samengesteld, voorzien van isolatie en als afbouwpakket per onderdeel gecodeerd en verpakt voor verzending. In het Koploperproject weten Koplopers elkaar steeds opnieuw te vinden in de versnelling naar de circulaire economie. Wil jij ook 9 maanden deel uitmaken van zo’n gemotiveerde groep? Meld je dan aan voor het nieuwe Koploperproject in Groningen Stad! Het event waar Koplopers elkaar de hand reiken in circulair ondernemen start in september. Aan het Koploperproject namen inmiddels meer dan 450 bedrijven deel en het wordt uitgevoerd door het deskundige Koploperteam van Jaap de Vries DZyzzion, Reina Boels Rein Advies en Ada Kruiter Circulair Actief. Zij versnellen en faciliteren de transitie naar de circulaire economie in Noord Nederland. Info en aanmelden via: www.koploperproject-groningen.nl Het Koploperproject wordt mede mogelijk gemaakt door de gemeente Het Hogeland en de Provincie Groningen.

Op 1 december wordt het eerste Koplopersymposium in Groningen georganiseerd. 13 Groninger Koploperbedrijven namen dit jaar deel aan het Koploperproject. Zij gaan voor drievoudige duurzame winst. Meer dan 250 enthousiaste MKB-Koplopers in Friesland gingen hen al voor. De Groninger bedrijven presenteren hun resultaten tijdens het Koplopersymposium op 1 december in het Geert Teis Theater in Stadskanaal. Reserveer deze datum in uw agenda want het belooft een inspirerende, leerzame en verrijkende middag te worden. Uitnodiging en aanmelden Website Koploperproject Groningen #OostGroningen #Koplopersymposium #Koploperproject #Koploperprijs #Duurzaamondernemen #MKB #Groningen

Een primeur in Nederland: thee van het blad van de ‘hennepvezel’ plant. Een lekkere, gezonde thee van een super duurzaam gewas. En dat gewoon van onze Nederlandse bodem. Ze staat al te groeien en in augustus willen we oogsten. Hennep is een super duurzaam gewas om te verbouwen. De plant wordt geteeld zonder bestrijdingsmiddelen, en heeft genoeg aan af en toe een regenbuitje. Bovendien heeft zij diepe wortels waardoor zij de bodemstructuur verbetert. Én, de plant neemt ontzettend veel CO2 op. We verbouwen de plant dus vanzelfsprekend biologisch. Het mooie is dat er uit de hennepplant vier delen te gebruiken zijn: de vezel, de houtkern, het zaad en het blad. Door deze hennep thee op de markt te brengen stimuleren we het gebruik en de bekendheid van dit gewas. Hennep thee (officieel: hennep ‘infusie’), heeft een milde, frisse en licht zoete smaak, gevolgd door een prikkelende nasmaak. Onze proefpersonen noemden ook vaak ‘zuiver’ en ‘puur’ als ze de thee dronken.

Koploperproject Bezoekadres Stichting Noordbaak Hereweg 85 C III 9725 AC Groningen Telefoon 06 37 23 63 37 www.koploperproject-groningen.nl contactpersoon: Ada Kruiter Telefoon: 06 - 37 23 63 37

Noorderpoort Automotive & Logistiek werkt intensief aan de realisatie van een eigentijds curriculum waarin de student al tijdens de opleiding aan de slag gaat met de laatste innovaties en trends in de mobiliteitssector. De samenwerking tussen vakopleidingen en regionale bedrijven is hierbij cruciaal. Het project Autolab is zo’n voorbeeld van samenwerking. Het gaat hierbij om het inpassen van methoden voor de levenscyclusanalyse van de auto. Duurzame mobiliteit staat hierbij centraal. Autoborg/Noordlease, Bosch Car Service, Reclycar en Stiba stellen materiaal en werkruimte beschikbaar. Aan de hand van de door studenten gemaakte uitvoeringsplannen wordt er in de Autoborg in Groningen een hybride auto volledig gedemonteerd en de onderdelen uitgestald. Alle onderdelen worden onderworpen aan een onderzoek van herkomst/productie en cradle-to-cradle/recycling. Belangrijk is inzicht te krijgen hoeveel procent voor hergebruik in aanmerking kan komen en serieuze marktwaarde heeft. Bij alle stappen in het project worden de studenten ondersteund vanuit de school en de samenwerkende partijen. Noorden Duurzaam onderschrijft het belang van het project. Nevendoel van dit project is het zichtbaar maken van de turbulente omstandigheden waarin de Automotive-branche verkeert. Volledig nieuwe concepten zoals de elektrische auto, maar ook innovaties op het terrein van de distributie en demontage alsmede het snel toenemende belang van hergebruik van grondstoffen en de roep om milieuvriendelijk produceren spelen een cruciale rol. Noorderpoort Automotive & Logistiek bouwt een nieuwe vestiging tussen de autodealers aan de Bornholmstraat 31 in Groningen. Een eigentijds gebouw waarbij intensief met de autodealers en garagebedrijven uit de regio zal worden samengewerkt. Met ingang van het komende studiejaar zal het gebouw in bedrijf zijn. Bron: HetStreekblad.nl

De drie vestigingen van VIB Netwerken in Zuidbroek, Drachten en Apeldoorn zijn nu voorzien van een E-laadstation. VIB Netwerken levert en installeert laadpalen voor elektrische auto's. Het installeren van deze laadpalen sluit goed aan bij onze andere diensten en ervaring als installateur van (civiele)netwerken. >>> bekijk de folder

Duurzaam is de nieuwe werkelijkheid MVO-Nederland voorspelde begin dit jaar 7 nieuwe trends van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO). Het MVO-trendrapport 2015 verscheen in januari. Grasduin vooral op http://www.mvonederland.nl Er gebeuren mooie dingen in Noord Nederland. Wij hebben het voorrecht om met buitengewone ondernemers te mogen werken in de regio Oost Groningen. Deze Koplopers laten net als in Friesland de MVO-trends echt zien met een succesvolle bedrijfsvoering. Dit inspireerde mij om deze trends speciaal voor jullie, te vertalen naar 14 aansprekende praktijkvoorbeelden. Trend 1: Winst = Waarde Het bedrijf voegt waarde toe aan mens, bedrijf en milieu. Zo wordt er driedubbele winst gemaakt. Koploper OldenburgerFritom Veendam brengt als transport-, overslag- en storagebedrijf de drievoudige waarde in de praktijk. Het bedrijf behaalt door energiebesparingen, een gezond werkklimaat en efficiënte logistieke processen behalve economische bedrijfswinst ook een lagere CO2-uitstoot en een zeer laag (ca. 1 – 2 %) ziekteverzuim. De geboekte resultaten maakt het bedrijf straks zichtbaar met de Milieubarometer en de Milieuprestatieladder. Het gemeentelijk bedrijf ‘De Kompanjie’van Veendam en Pekela ziet precies hier de uitdaging. Er gebeurt al veel op het gebied van afvalstromen, energie en transport. Duurzame winst zit vooral in het op elkaar afstemmen en verbinden van de veelheid aan schijnbaar losse elementen in de organisatie. Vele kleintjes maken samen grote waarde! Trend 2: Fossiel = Uit ‘Ik heb goed nieuws, de deelnemersbijdrage hebben we er nu al weer uit’aldus Diny Fluttert van Camping Wedderbergen in Wedde. Na de startbijeenkomst kwam Geert van der Veen heel snel bij ons langs. Met als resultaat dat we bij Raedthuys nu met groene energie goedkoper uit zijn! De drie bedrijven van mijn man zijn ook al geswitcht.’ OBS de Driesprong in Vriescheloo is al goed op weg met energiebesparing. Klassewijzer verrijkt hun Energy-challenge programma door de duurzame winst voor leerlingen en leerkrachten op een leuke manier zichtbaar en meetbaar te maken en zo de transitie met energiebewuste wereldburgers te versnellen! Raedthuys energie in Stadskanaal is voor de derde keer in 3 jaar Koploper in duurzame energie opwekking en levering geworden. Met pure hernieuwbare energie richten zij zich op bedrijven die willen vergroenen. Een aanrader dus! Trend 3: Duurzaam wordt Smart Het geitewollensokken imago van duurzaamheid is er af. Slimme bedrijven richten zich op kostenreductie, milieubesparing, investeren in hernieuwbare energie en in betrokken stakeholders. Het Bewegingscentrum Ter Apel is al bijna energieneutraal en onafhankelijk van gas. Dankzij een warmtepomp, zonnepanelen, warmtewisselaars en slimme sensortechnologie besparen de sporters zelf 30-40% op energie en water tijdens het douchen en sporten. VIB in Zuidbroek legt zich naast o.a. glasvezel ook steeds meer toe op intelligente netwerken in huis of op kantoor, waarmee de gebruiker door eenvoudige en gebruikersvriendelijke bediening tot slim en energiezuinig gedrag wordt verleid. Trend 4: Ketenrevolutie De Boer Auto-onderdelen in Stadskanaal verduurzaamt de eigen keten via de branche-organisatie STIBA. Als bestuurslid staat Koploper Albert de Boer aan de wieg van groeneonderdelen.nl de Marktplaats voor auto-eigenaren. Hergebruikte auto-onderdelen uit (schade) voertuigen zijn voor iedereen voordelig en eenvoudig verkrijgbaar. Aardse Orchideeën in Zuidbroek regisseert de verduurzaming van de complete productieketen vanuit Thailand tot de bekende Orchidee in de supermarkt bij jou om de hoek. Alle processen worden daarbij onder de loep genomen. Verpakking, opkweken, ver- en ompakken, transport, logistiek, drukwerk en uitlevering kunnen continu verbeterd en beproefd. Trend 5: Afval = Voedsel Afval is kostbare grondstof als je de waarde er van herkent en ontdekt. Hennepvezelfabrikant DunAgro in Pekela produceert van een bijproduct een gezond en vitaminerijk superfood, Sanahempjuice. Dit wordt geperst uit het groene blad van de plant en in pure vorm aangeboden. Steenhuis Recycling in Winschoten is Koploper in hergebruik van metaal-afval. Overgebleven metaaldraad van installatiebedrijven bijvoorbeeld scheidt het bedrijf zorgvuldig. De zuivere bestanddelen zoals lood, koper en aluminium worden opnieuw ingezet als kostbare grondstof in bijvoorbeeld de luchtvaart. Zo kan uit afval een nieuwe schuifdeur worden gemaakt. Trend 6: Energiek en gezond jong blijven Margriet Nieuwenhuis runt vol passie en enthousiasme Gasterij Natuurlijk Smeerling. De betrokken ondernemer onderhoudt dagelijks 1:1 contact met de medewerkers. Het vertrouwen onderling groeit, gedragscodes en arbeidscontracten staan in de praktijk voor mensgerichte medewerkers die betekenisvol omgaan met de gasten. Dit Gastvrouwschap vertaalt zich in een zinvolle belevingservaring van de klant. Gezond eten, drinken en bewegen midden in de Natuur terwijl medewerkers actief informatie delen over de herkomst en totstandkoming van lokale en natuurlijke producten. Zo’n energieke, natuurlijke bedrijfsdynamiek voelt als thuiskomen. Een energie die gasten onthouden en aanstekelijk werkt. Jong en oud weten zo de weg naar de Gasterij regelmatig terug te vinden. Trend 7 MVO = a,a,b,b (authentiek, ambachtelijk, bron, betrokken) Jan Loots van Hightech Onderneming Geoplus in Scheemda is het van nature allemaal. Zijn nieuwste investering was de Geo Focus, het diesel-hybride meetschip met de laagste emissie ter wereld, dat in 2012 werd gedoopt door Joos en Wubbo Ockels. Authentiek, ambachtelijk, waar mogelijk onderdelen en productiematerialen betrekken van de bron en betrokken relaties onderhouden met je vestigingsplaats/omgeving, met leveranciers, klanten en andere belanghebbenden en door een reële prijs te vragen. Deze marketingmix is de trend die doorzet in 2015 en waarvan Maatschappelijk Verantwoorde Ondernemers gebruik maken. Nuchtere Groningers ‘doun ’t eerst zulf , proatn is veur loater’. Als je er op die manier naar kijkt, herken je de 7 trends in Groningen overal.

De wijze waarop Oost Groningen met het Koploper-project duurzaamheid bij bedrijven en andere organisaties stimuleert, is beslist vernieuwend. Als partners volgen de provincie Groningen, de gemeenten Bellingwedde, Pekela, Veendam, Stadskanaal, Menterwolde, Vlagtwedde en Oldambt en de Stichting Ondernemers Begeleiding de ontwikkelingen op de voet. Vooral de integrale en praktische aanpak van onderop, de multi- stakeholderbenadering en het enthousiasme van alle betrokken partijen heeft inmiddels ook buiten de regio enthousiasme opgewekt. Bent u de volgende Koploper? Bron: Kijk op het Noorden >>> lees het gehele artikel ​>>> lees de aanvulling op het artikel hierboven