Tijdens de afsluitende bijeenkomst van het Koploperproject Noordenveld-Westerkwartier op 30 juni kregen de deelnemers het filmpje te zien waaraan ze zelf in de afgelopen hebben meegewerkt. Het geeft een mooie impressie van de praktische manier waarop ze invulling geven aan duurzaam ondernemen en ook van de uitdagingen die er nog zijn. Bekijk hier het filmpje dat gemaakt is door VideoSpot in Roden. Financieel mogelijk gemaakt door de gemeenten Noordenveld en Westerkwartier en de Rabobank. Meer filmpjes vind je op het Youtube-kanaal van het Koploperproject.

Op 30 juni vond in Health Hub Roden de afsluitende bijeenkomst plaats van het Koploperproject toekomstbestendig ondernemen in de gemeenten Noordenveld en Westerkwartier. Dusseldorp Infra, Sloop en Milieutechniek sleepte de Koploperprijs in de wacht. In december 2019 ging dit Koploperproject van start met 8 deelnemers uit deze twee gemeenten, waaronder de gemeente Noordenveld zelf, die daarmee zelf het goede voorbeeld wilde geven. De gemeente Westerkwartier deed eerder al eens mee aan een Koploperproject. Helaas dook kort na de start van het project het coronavirus op, waardoor een paar deelnemers moesten afhaken en het project ook vertraging opliep. Een belangrijk element in het project, het leren van elkaar, werd daardoor wel lastiger, omdat fysieke bijeenkomsten niet of beperkt mogelijk waren. Toch is het 6 deelnemers gelukt om het project op een geslaagde manier af te ronden. Tijdens het traject werden alle deelnemers uitvoerig doorgelicht op duurzaamheid en gingen ze aan de slag met een concrete duurzaamheidsagenda. Ter afronding van het project kregen de deelnemers een communicatieopdracht mee, in de vorm van een brief van een fictieve opdrachtgever uit de eigen branche, die vraagt naar het MVO-beleid van de Koploper. Dat is iets dat we in ook in de dagelijkse realiteit steeds meer zien gebeuren, omdat bedrijven niet alleen hun eigen bedrijfsvoering, maar ook hun waardenketens willen verduurzamen. Het is dus zaak om als bedrijf hierover een helder verhaal te kunnen presenteren. Voordat de prijsuitreiking plaatsvond, kregen de deelnemers een boeiende rondleiding van Egbert Wiltens in de Health Hub in Roden. Een prachtig en duurzaam ingerichte creatieve broedplaats op het gebied van innovatieve gezondheidstechnologie (health tech). Daarna kregen de Koplopers de premiére te zien van een filmpje, waarvoor in de weken daarvoor de opnamen waren gemaakt. Dat geeft een mooie indruk van hoe de Koplopers al met duurzaamheid aan de slag zijn gegaan. Na een korte update van alle Koplopers over onder meer de impact van corona op hun bedrijf, besprak Jaap de Vries van DZyzzion de resultaten van de uitgevoerde evaluatie. Al met al een hele positieve uitkomst met een gemiddelde waardering door de Koplopers van een 7,5. Tenslotte was daar het moment van uitreiking van de Koploperprijs. Een jury bestaande uit Meike Emmelkamp van SKSG Kinderopvang (winnaar van de Koploperprijs Groningen Stad) en Jaap de Vries beoordeelde de communicatieopdrachten. De keuze was lastig en alle inzendingen kregen complimenten. Maar er kan maar één de winnaar zijn en dat werd Dusseldorp! Volgens het juryrapport pakt Dusseldorp duurzaam ondernemen op een structurele manier aan, door de SDG's als uitgangspunt te gebruiken voor het beleid, de aanstelling van een rentmeester, het actief betrekken van alle medewerkers en het consequent doorvoeren van duurzaamheid in alle bedrijfsonderdelen. Dennis van der Wolde kreeg de prijs uitgereikt door Ada Kruiter (CirculairActief) en Margo Verhagen (In Circulaire Kringen), mede-adviseurs in dit Koploperproject. Tenslotte ontvingen alle deelnemers het Koplopercertificaat. De middag werd in stijl afgesloten met een heerlijk, duurzaam, vegetarisch buffet, verzorgd door Beijk Catering. De deelnemers in deze groep waren: De Zijlen, Dusseldorp, Elton, Gemeente Noordenveld, Harkboot en Mebatherm, De Koploperprojecten zijn een initiatief van Jaap de Vries van DZyzzion en wordt in verschillende provincies uitgevoerd met lokale partners en adviseurs. Dit project werd mede mogelijk gemaakt door de gemeenten Noordenveld en Westerkwartier, provincie Drenthe, provincie Groningen, Ik Ben Drents Ondernemer, Natuur en Milieufederatie Drenthe, OCN Noordenveld en de Rabobank. Zie hieronder een fotoimpressie van de bijeenkomst:

De deelnemers aan het Koploperproject op bedrijventerrein Zuidoost in Groningen, kwamen op 17 november virtueel bij elkaar voor de tweede terugkoppelingsbijeenkomst. Tijdens een eerste ronde zit de energie er al goed bij deze enthousiaste groep. Digitaal werken en coronatijd is voor elke ondernemer een andere uitdaging. Bij het Waterbedrijf is het werk een stuk zakelijker geworden, terwijl intern minder soepel kan worden geschakeld. ‘Die sociale efficiency mis je wel’ stelt Arie Meerman. In het andere geval kan de aandacht plotseling opgeëist worden door afschaling of zelfs het sluiten van een vestiging. Ook dan blijkt telkens weer de veerkracht van de bedrijven merkt Peter van der Velde van Roossien Hoogwerken op. Volgens Onno Smid van de Kwintgroep laat dit juist nu zien dat duurzaam ondernemen topprioriteit is. Koplopers nemen ook proactief maatregelen en dat wierp zijn vruchten af voor Harrier Accountancy, vertelt Sanne Vogel. Met een wisselende bezetting in kleine groepjes op kantoor kon het virus in de kiem worden gesmoord en een uitbraak voorkomen. Dan trappen we af met een inspirerend filmpje van gastheer Ramon Hoiting van Donkergroep. We wandelen door een circulair ontworpen bedrijfstuin. De ’Circl’ biotoop is de groene hotspot aan de Amsterdamse Zuidas en er is geen duurzame kans onbenut gelaten. Je ziet tuinbankjes van fietsframes, groenten en kruiden(thee) rechtstreeks vanuit de tuin op je bord, compost van plantenafval, een circulair hemelwater en zuiveringssysteem, stijlvolle eyecatchers van gerecycled materiaal o.a. wandelpaden van oude straatkeien, plantenbakken van gebruikt staal en hergebruikt aluminium lichtmasten. Er is een oplaadpaal met zonnecellen voor mobieltjes, biologische, inheemse lease-planten zijn compleet geleverd met materialen-paspoort. De takken van de taxushaag worden geoogst voor het medicijn ’taxol’ tegen kanker. De groene oase functioneert niet alleen als voorraadkamer voor de keuken maar ook als relax- en gezonde vergaderomgeving voor medewerkers en bezoekers. De Koplopers omarmen, geïnspireerd door het filmpje, de circulaire gedachte en passen die ook hardop denkend toe in de eigen bedrijfsvoering. Er ontstaat een spontane brainstorm aan ideeën en toepassingen. Als hoofdonderdeel nemen Bart Joling van Ten Stripes en Sanne ons mee voor een volgend ‘uitstapje’. Ze wisselen tijdens een vlog hun DuOn-Agenda’s met ons uit. Dit zijn concrete actieplannen van de Koplopers, waarin duurzame plannen van het bedrijf voor: Proces, Behoorlijk Bestuur, People, Planet en Profit gedetailleerd zijn uitgewerkt. In een flitsende vlog neemt Bart ons mee door het kantoor. We zien de ‘Wall of impact’ waarin de collega’s persoonlijke en bedrijfsdoelen plaatsen en vieren! We staan stil bij de circulaire Fryslân Fungi oesterzwamkas. Ten Stripes kweekt daarin op eigen koffiedik paddenstoelen. Kortom Afval wordt voedsel! Binnenkort staat er een Vega-smuldiner in de planning. Het interieur is ingericht met gerecycled meubilair en de zogenaamde ‘foute bank’. Tenslotte gaan we de trap af en lopen om het gebouw heen door de nu nog kale tuin ‘voor’ de aanstaande metamorfose. Sanne neemt het vlogstokje over en we belanden aan de andere kant van de stad in een groen weiland. Het energie neutrale pand van Harrier staat aan een wilde bloemenrand. We zien een bijenhotel, compostbak, kruidentuin en een laadpaal met daaraan de elektrische bedrijfsdeelauto. Binnen ontdekken we hoe afval wordt gescheiden en waar de kruiden in de keuken voor duurzame kookworkshops met klanten en bedrijfslunches worden verwerkt. Na deze vlogs bespreken we de andere DuOn-agenda’s online. Onno ziet het bijenhotel helemaal zitten. Voedsel (bloemen) voor de hotelgasten is essentieel in de kringloop, tipt Marcel Smale van Donkergroep. Tijdens het groepsgesprek licht iedereen de acties uit de DuOn-agenda toe en komen de ideeën van alle kanten. Zoals plannen om van afval nieuwe producten te maken. Het aanbod varieert van hout uit de werkplaats van Hendrik van der Sluis van Leerbouwen, aluminium tredes uit de assemblage van Roossien Hoogwerken, en van haspels tot pvc-buis van de Kwint Groep. Van restmaterialen kan een tafelblad of poot worden gemaakt. De eerste verbindingen tussen de Koplopers zijn al gelegd. We zijn benieuwd naar het vervolg. Jaap de Vries pakt het volgende onderdeel communicatie op. Daarin komen o.a. ‘the 7 sins’ van greenwashing aan de orde. Dat dit een belangrijk onderdeel is van goede Marketing herkent ook Bart. Als je helder kunt overbrengen wat je doet aan duurzaamheid in plaats van hoe goed je bent kun je greenwashing voorkomen. Alle Koplopers gaan de komende maand aan de slag met de communicatie-opdracht. Daarin buigen ze zich over de vraag van een fictieve opdrachtgever: Wat doet jouw bedrijf aan Duurzaamheid en MVO? Ramon geeft de laatste presentatie over de ‘duurzame bedrijventerreinenscan’ die is ontwikkeld door Donkergroep. Dit is een handige tool waarmee o.a. klimaatrisico’s voor bedrijven in kaart worden gebracht. Ramon gaat in op diverse ‘groene’ functies zoals biodiversiteit, CO2-opname, bodemkwaliteit, gezondheid, hittestress en klimaatadaptatie. In de scan krijgen alle onderdelen een score. Bovendien worden oplossingen aangereikt. De scan laat zien waar de kansen en bedreigingen voor jouw bedrijf liggen. Bedrijven kunnen zich aanmelden voor een gratis scan via Donkergroep. Deze actie loopt nog dit jaar. De eerste Koplopers hebben zich al aangemeld. Als voorproef geeft Bart nog een intrigerende vraag mee voor de volgende keer. Hiermee kun je ontdekken wat de kernwaarden van jouw bedrijf zijn. Wat mist de wereld als je als je bedrijf niet meer bestaat? Het was een interessante, leerzame en inspirerende bijeenkomst en ondanks de afstand overheerste het gevoel dat we bij elkaar op bezoek waren. De volgende keer gaan de Koplopers aan de slag met de workshop ‘Sustainable Development Goals’ en de kringloop van kernwaarden in je bedrijf. Alexander Impact & Ten Stripes zullen deze workshop gaan verzorgen.

Donderdag 29 oktober is een nieuw Koploperproject gestart, met 13 vooruitstrevende bedrijven, voornamelijk uit Waadhoeke. Deze 13 bedrijven gaan in de komende maanden samen aan de slag om duurzaam ondernemen nog meer in de haarvaten van hun organisatie te verankeren. Een aantal enthousiaste ondernemers nam hierin het initiatief en kreeg de groep van 13 bij elkaar. Afgelopen donderdag was de kickoff. Wat is het Koploperproject? Via het project krijgen de deelnemers kennis, tools en een netwerk om duurzamer te gaan ondernemen. Zo wordt er een nulmeting uitgevoerd in elk bedrijf, zodat de deelnemer precies weet wat er al goed gaat en wat er nog verbeterd kan worden. Daarna gaan de bedrijven aan de gang met een actieplan op maat. In een aantal bijeenkomsten delen de deelnemers hun ervaringen. Zo leren de bedrijven van elkaar, breiden ze hun netwerk uit en ontstaan nieuwe samenwerkingen. Deze deelnemers doen mee aan dit Koploperproject: Buwalda Multiservice, Franeker Expert Meijer Groep, Sint Annaparochie Foox Groothandel, Franeker Gemeente Waadhoeke, Franeker LambWeston Oosterbierum Levo, Franeker Lont, Sint Annaparochie Rinsma, Berlikum Rondaan, Berlikum Royal Steensma, Franeker Westra, Franeker WMR, Rinsumageast Zijlstra Beroepskleding, Franeker Kickoff Vanwege de coronamaatregelen vond de bijeenkomst digitaal plaats via Microsoft Teams. Jaap de Vries van DZyzzion, de initiatiefnemer en uitvoerder van de Koploperprojecten, heette de deelnemers welkom. Wethouder Jan Dijkstra van de gemeente Waadhoeke verrichtte de officiële kick-of. “Dit is in yndrukwekkende list fan bedriuwen dy’t mei docht. Mei inoar kin je safolle dingen better en oars dwaan. Ik hoopje dat we mei mekoar wat yn gong sette wat net mear te kearen is. Dat we sizze kinne dat oer 10 jier de wrâld der wat better út sjocht”. Tijdens de kickoff stelden alle deelnemende bedrijven zich voor. Ze vertelden wat ze al aan duurzaam ondernemen doen, wat ze denken dat er nog beter kan en waarom ze aan het project meedoen. Duidelijk werd dat alle deelnemers al best ver zijn; met recht Koplopers dus. Slechts een paar voorbeelden van de vele mooie acties die voorbijkwamen: Foox heeft diverse producten met het cradle to cradle keurmerk; LambWeston hanteert een zero-waste policy; Rinsma levert onder meer een elektrische vrachtwagen van Scania met een range van 250 km; Westra heeft zonnepanelen en een windmolen, plus het hoogste niveau op de CO2-prestatieladder; WMR is bezig met circulair slopen; en Zijlstra beroepskleding levert steeds meer duurzame bedrijfskleding. Toch valt er volgens iedereen nog veel te verbeteren en doen ze daarom ook mee aan het project. Gemeente ook deelnemer De gemeente Waadhoeke doet zelf ook mee aan het Koploperproject. Duurzaamheid staat bij de gemeente hoog in het vaandel. Daarom is onder andere een duurzaamheidsagenda gemaakt en een coördinator duurzaamheid aangenomen die duurzame initiatieven met elkaar verbindt. Maar er valt ook nog veel te verbeteren. Jan Dijkstra: “No dûke wy mei dit projekt hiel djip in ús eigen organisaasje. En wat is der no moaier as oanslute by in inisjatyf fan ús eigen ûndernimmers. Dat fyn ik no sa super yn dit ferhaal.” Milieubarometer voor alle bedrijven in Waadhoeke De gemeente heeft een collectief contract afgesloten voor de Milieubarometer, waardoor de Koplopers een gratis startlicentie krijgen voor de Milieubarometer. Dat is een van de middelen die in het Koploperproject gebruikt worden. Je kunt hiermee de milieuprestaties – waaronder de CO2-footprint – op een gebruikersvriendelijke manier meten en bijhouden. En het mooie hiervan is dat dit aanbod voor alle bedrijven in de gemeente geldt! Over het Koploperproject Het Koploperproject richt zich op vooruitstrevende bedrijven en andere organisaties met een omvang van minimaal 10 medewerkers. Via het project krijgen de deelnemers kennis, tools en een netwerk om duurzamer te gaan ondernemen. Onderdelen van het project zijn een degelijke nulmeting, zodat de deelnemer precies weet wat er al goed gaat en wat er nog verbeterd kan worden, evenals een praktisch actieplan, waarmee duurzaam ondernemen een structureel verbeterproces wordt. De uitkomsten en plannen worden gedeeld in een aantal bijeenkomsten. Zo leren de bedrijven van elkaar, breiden ze hun netwerk uit en ontstaan nieuwe samenwerkingen. In de afgelopen jaren deden al zo’n 400 bedrijven mee aan een Koploperproject, vooral in Noord-Nederland. Meer informatie vind je hier. De deelnemers worden begeleid door drie ervaren adviseurs, Marije Boersma van Ekwadraat, Marlies Ballemans van Ballemans Advies en Jaap de Vries van DZyzzion. Meer informatie: DZyzzion: Jaap de Vries, tel. 0655 837273, mail: info@dzyzzion.nl Gemeente Waadhoeke: Marijke Hesseling, tel. 0682 608703, mail: m.hesseling@waadhoeke.nl

In de afgelopen 10 jaar deden al bijna 400 bedrijven en andere organisaties mee aan een Koploperproject. Daarin gaan ze samen aan de slag om duurzaam ondernemen op een leuke en praktische manier te borgen in hun organisatie. Hoog tijd voor een update van onze promoclip! In ons nieuwe filmpje zie je wat het Koploperproject inhoudt en wat enkele deelnemers ervan vonden. Vier eerdere enthousiaste deelnemers uit verschillende provincies vertellen wat het project voor hen heeft opgeleverd. Ben je geïnspireerd door het filmpje en wil je met jouw bedrijf of organisatie ook meedoen met een Koploperproject, neem dan gerust even contact op.

In 2017 deed Interzorg uit Drenthe mee met het Koploperproject in Assen. De zorginstelling was al goed op weg met duurzaam ondernemen, maar het kon zeker nog systematischer worden opgepakt. Daarom is naar aanleiding van de uitkomsten een duurzaamheidscoördinator aangesteld. Uniek is het recent geopende servicecentrum van Interzorg, dat in grote mate circulair is opgezet. Momenteel doet De Zijlen, een zorginstelling voor mensen met een verstandelijke beperking in de provincie Groningen, mee met het Koploperproject Noordenveld-Westerkwartier. Ter inspiratie organiseerden we op 12 augustus een werkbezoek naar dit centrum, opdat deze Koplopers van elkaar kunnen leren. Hieronder een verslag van Margo Verhagen, adviseur voor het Koploperproject in de provincie Drenthe. Verslag Rondleiding INN Servicecentrum van Interzorg in Assen, 12 augustus 2020 Door: Margo Verhagen, adviseur circulair ondernemen Koploperproject Interzorg heb ik enkele jaren geleden al leren kennen als een bijzondere Koploper. Bijzonder in de zorgbranche, maar ook bijzonder in vergelijking tot andere bedrijven die zich duurzaam ontwikkelen. Het is een organisatie met bijvoorbeeld zeer vooruitstrevende ideeën over lekkere & gezond eten, met lokale ingrediënten, met zo mín mogelijk gebruik van additieven in de receptuur en met zo weinig mogelijk gebruik van plastic verpakkingsmateriaal. Toen Interzorg in 2017 meedeed aan het Koploperproject in Assen kwam al uit de Milieubarometer naar voren dat ze op veel indicatoren beter scoorden dan gemiddeld. Uit het duurzaamheidsprofiel bleek dat bestuur en management veel belang hechtten aan verduurzaming, en op nieuw gebouwde locaties was Interzorg toen al ver in bewustwording wat betreft nieuw en anders organiseren. Adviezen uit het Koploperproject werden voortvarend en systematisch opgepakt, inclusief de aanstelling van een dedicated duurzaamheidscoördinator. Inmiddels zijn we enkele jaren verder, en herinner ik mij ook de circulaire aspiraties van de organisatie – van Elly van der Woude, manager INNService, in het bijzonder. “Interzorg wil investeren in zorg en niet in stenen.” Kenmerkend voor circulaire economie is dat er een verschuiving optreedt van betalen voor bezit naar betalen voor gebruik. De producent blijft eigenaar en verantwoordelijk voor het product. Hij verdient niet in 1 verkoop zijn investering terug, maar beetje bij beetje over een lange termijn. Hoe langer het gebruik, hoe meer verdiend. Product-as-a-service geeft daarmee een andere impuls aan producenten, bijvoorbeeld als het gaat om kwaliteit, aanpasbaarheid, en duurzaamheid. Afgelopen maand mochten Jaap de Vries en ik de proef op de som nemen en zelf gaan kijken hoe Interzorg hiermee vorderde. We namen Anne Piek en Jan Jongstra van De Zijlen met ons mee, een nieuwe Koploper uit de groep Noordenveld – Westerkwartier en eveneens zorgaanbieder. We werden door Elly welkom geheten in het nieuwe Servicecentrum in Assen Noord, waar we in gesprek gingen over het ontstaan van dit idee – jaren geleden - de uitvoering en het functioneren ervan. Jaren geleden ontstond bij Elly het idee dat échte verduurzaming de enige weg vooruit was. Circulaire Economie en product-as-a-service waren nog heel nieuwe termen en eigenlijk onbekend bij het grote publiek. Maar bij Interzorg ontwikkelden ze een brede strategie voor het vastgoed (9 zorglocaties en een Servicecentrum) en facilitaire diensten zoals koken, schoonmaken en wassen en bijbehorende logistiek waarin juíst deze manier van denken centraal staat. Hierbij is enerzijds de ecologische voetafdruk van de organisatie verminderd en anderzijds de service aan cliënten juist verhoogd. Voor wat betreft vastgoed wordt er gestreefd naar het reduceren van het aantal m2 in eigendom en in gebruik, maar ook naar de hoogste duurzaamheidsprestaties (BREEAM) bij nieuwe gebouwen. Dit betekent dat een proces in gang is gezet waarbij oud vastgoed wordt gesloopt en nieuw efficiënt wordt gebouwd volgens de hoogste eisen, maar ook dat er deels wordt verkocht en wordt gehuurd tegen diezelfde hoge eisen. Het geeft meer flexibiliteit en achteraf geen schulden. Op de 9 zorglocaties zijn straks alle faciliteiten die direct noodzakelijk zijn (cliëntgebonden) aanwezig. Voor de ondersteunende dienstverlening zoals de wasserij , keuken en kantoren is een nieuw servicecentrum gerealiseerd in Assen. Vandaar de mogelijkheid m2 te kunnen reduceren. In de dienstverlening bij koken en wassen vertaalt het zich er in dat zorgmedewerkers zich nu volledig op zorgtaken kunnen richten, terwijl de facilitair medewerkers er voor zorgen dat schone was tot op de plank bij cliënten terug komt, en ook het eten -duurzaam korte keten, seizoensgebonden, zonder additieven en op porselein- bij cliënten op tafel staat. Voor de organisatie zelf was het nodig om anders naar de facilitaire processen te kijken. Deze staan centraal in de organisatie en zijn niet ondergeschikt aan andere processen, zoals traditioneel gebruikelijk is. Criteria en werkwijzen zijn gericht op duurzaamheid en door alle interne partijen omarmt. Deze uiteenzetting door Elly is opmerkelijk vooruitstrevend, anders, gedurfd. De Koplopers van De Zijlen laten merken dat deze gang van zaken niet gebruikelijk is in ‘zorgland’ en het zet ze aan het denken. We krijgen ook een rondleiding door het nieuwe servicecentrum. Het is dit voorjaar geopend en sinds enkele weken draait het volledig op snelheid. Per jaar zal hier 700.000 kilo was verwerkt worden en dagelijks worden er ongeveer 1000 maaltijden bereid. Maar daar is wel wat voor nodig geweest. Want wat is er nu zo bijzonder? Elly ging voor een ‘state-of-the-art’ en circulair gebouwd servicecentrum, waarbij Interzorg alle eisen zou stellen maar géén eigenaar zou worden. Niet van het pand, niet van de kook- en was-apparatuur, niet van het meubilair, niets. ‘Product-as-a-service’. Interzorg zou 10 + eventueel 5 jaar huren en mocht ze er weg gaan dan kan het pand voor willekeurige andere bestemming ingezet worden. Na heel veel overleg en uitleggen, zoeken naar de juiste partners, afspraken met de gemeente, is het daadwerkelijk gelukt: Duurzaam Wonen werd opdrachtgever, HTC werd vastgoed eigenaar, en Hercuton heeft het gebouwd. Bij de inrichting werd Distrivers eigenaar van de keuken (Distrivers levert eveneens de verse ingrediënten voor eten en drinken, maar er wordt gekookt door keukenmedewerkers van Interzorg), is de wasserij in eigendom van Laundry Expert, en (modulaire) stoffering en meubilering bijvoorbeeld in eigendom van !Pet, VEPA en Iedema Projectstoffeerders. Interzorg betaalt voor het gebruik van de kantoorinrichting een vast bedrag per werkplek, en betaalt voor het gebruik van de wasserij + een bedrag per gewassen kilo en voor iedere maaltijd. Wel heeft Interzorg zelf een bedrag geïnvesteerd in extra duurzaamheidstechnologie. Interzorg gaat ervan uit dat ze deze investering terugverdient door een lagere water- en energierekening. ‘Het is onbekend. Daarom moet je alles bevechten, en dat moet je dus leuk vinden’. Tijdens de wandeling door het gebouw zien we e.e.a. met eigen ogen: een spiksplinter nieuwe keuken met de nieuwste technologie - alles volledig elektrisch, een volautomatische wasserij voor gechipte kleding en ‘platgoed’, de logistieke ordening. Het circulaire gebouw met een betonnen skelet dat als lego op elkaar is gestapeld en niet ‘geschroefd’, op zonne-energie voorverwarmd grondwater ten behoeve van de wasserij, en waar warmte uit de wasserij vervolgens via compressors in de keuken wordt ingezet. Ook de kantoorruimte ziet er prettig uit. ICT zorgt ervoor dat de werkplekken efficiënt gebruikt worden, ook al is de bezettingsgraad hier de afgelopen maanden laag door het streven naar thuiswerken. Natuurlijk ben ik opgewekt te zien dat de ‘circulaire concepten’ hier in de praktijk prachtig werken. Maar wat nadien vooral op het netvlies blijft is ontzag voor de logistieke puzzel, de hoge mate van integratie van technologie en diensten, in combinatie met de aandacht voor de maaltijd en voor de persoonlijke eigendommen van cliënten. Werkelijk indrukwekkend. #Koploperproject #duurzaam #ondernemen #Drenthe #Groningen #Zorg #Interzorg #DeZijlen

Op uitnodiging van Zijlstra Beroepskleding in Franeker, kwam op 9 juli een aantal ondernemers uit Noardwest Fryslân bijeen voor een inspiratiebijeenkomst over het Koploperproject duurzaam ondernemen. Dit project heeft als doel om vooruitstrevende MKB-ondernemers en andere organisaties de kennis, de tools en het netwerk te bieden om duurzaam te innoveren en beter in te spelen op de transitie naar een klimaatneutrale, circulaire en inclusieve economie. Eerder deden al zo'n 400 bedrijven en organisaties mee aan een Koploperproject. Na de zomervakantie willen de aanwezige bedrijven zelf aan de slag met een nieuw Koploperproject in de regio Noardwest-Fryslân. Er is nog ruimte voor een aantal extra deelnemers! Jaap de Vries van DZyzzion, die in 2010 startte met het eerste Koploperproject, presenteerde een aantal actuele trends die steeds meer impact krijgen op de wijze waarop bedrijven en organisaties opereren. Het gaat dan uiteraard over de afbouw van fossiele brandstoffen en de ontwikkeling naar een circulaire economie, maar ook over zaken als de snelle ontwikkeling van technologie, ketenverantwoordelijkheid en sociaal ondernemen. Duurzaam ondernemen gaat volgens Jaap over veel meer dan een milieuvriendelijke bedrijfsvoering, maar gaat vooral over innovatie en de toekomst van je bedrijf. Toekomstbestendig ondernemen dus! Vervolgens vertelde Jaap over het doel en de opbouw van het Koploperproject, waarin de deelnemers samen heel concreet aan de slag gaan om (nog) duurzamer te ondernemen. Ze worden daarin deskundig begeleid, krijgen een uitgebreide nulmeting en stellen een praktische duurzaamheidsagenda op, waarmee duurzaam ondernemen echt een permanent verbeterproces wordt in plaats van losse acties. Ook leren ze beter communiceren over hun duurzaamheidsprestaties. Maar vooral ook leren de deelnemers veel van elkaar, wat vaak leidt tot aanstekelijk enthousiasme. En je ziet dat "de deelnemers vaak ook klant van elkaar worden, omdat er door deelname aan het project een vergelijkbare mindset en ook onderling vertrouwen ontstaat". Sinds 2010 deden er al bijna 400 bedrijven en organisaties mee aan een Koploperproject, vooral in Noord-Nederland. Als gevolg van de coronacrisis wordt duurzaam ondernemen volgens Jaap alleen nog maar belangrijker. Dit laatste werd vervolgens ook bevestigd voor Michiel van der Stel van de Van Ginkel Groep uit Hoogezand, die een aantal jaren geleden meedeed in een Koploperproject in Midden-Groningen. Hij vertelde enthousiast over zijn ervaringen: "Wij zijn in onze groep allemaal klant van elkaar geworden". Ook stelde hij: "onze deelname aan het Koploperproject was een van de beste investeringen die we tot nu toe hebben gedaan. Het levert niet alleen veel op, maar is ook hartstikke leuk". Michiel was al lang overtuigd dat duurzaam ondernemen belangrijk is. Maar door het Koploperproject is het binnen het bedrijf pas echt in een stroomversnelling gekomen. Vervolgens kwam er een hele lijst van mooie stappen die het bedrijf sindsdien heeft gezet. Van de inzet van mensen met een beperking tot het inrichten van een afvalstraat, elektrisch rijden, gasloos verwarmen, milieuvriendelijke schoonmaak en terreinonderhoud, het opzetten van een speciaal bedrijf met oplossingen voor fossielvrij verwarmen, andere vormen van aanbesteden en nog veel meer. "En er komen nog steeds weer nieuwe dingen bij". Volgens Michiel heb je de deelnemersbijdrage zo weer terugverdiend en levert het project juist heel veel op. "Maar je moet er wel wat voor doen. Zeker in het begin kost het wel tijd om gegevens te verzamelen". Maar het is goed om deze zaken op orde te hebben, want je klanten zullen er op een gegeven moment ook naar gaan vragen. "Belangrijk is om ook je medewerkers erbij te betrekken", aldus Michiel. "Die zijn bij ons ook erg enthousiast geworden en ik zou dit verhaal ook zo door een van mijn collega's kunnen laten houden". De aanwezige ondernemers reageerden heel positief op het verhaal en gaan vrijwel zeker meedoen aan het project. Zo ook gastheer Joop Zijlstra: "Ik ben onder de indruk. Het is nog completer en praktischer dan ik dacht". Ook de aanwezige medewerkers van de gemeente Waadhoeke zijn positief. Naast de eerste shortlist van een 7-tal bedrijven is er nog ruimte voor meer bedrijven uit de regio. De totale deelnemersbijdrage is €3.133. Daarvan kunnen MKB-bedrijven €1.500 terug krijgen via de Friese MKB Voucherregeling. Het Koploperproject wordt in Noardwest Fryslân uitgevoerd door DZyzzion uit Drachten, in samenwerking met Ekwadraat uit Leeuwarden. Ook meedoen? Meer informatie vind je op https://www.dzyzzion.nl/koploperproject. Of meld je aan bij Robert Veltman van Zijlstra Beroepskleding (06-83 90 26 80 / robert@zijlstraberoepskleding.nl) of Jaap de Vries van DZyzzion (0655 837273 / info@DZyzzion.nl).

Na maanden online contact en een uitgestelde bijeenkomst vanwege corona, konden we vandaag eindelijk weer met een groep Koplopers bij elkaar komen. De deelnemers aan het Koploperproject Noordenveld-Westerkwartier kwamen corona-proof bijeen in Hotel Restaurant Aduard om de resultaten van de MVO-nulmeting met elkaar te delen. Jenze Kingma van Hotel Restaurant Aduard deed een paar jaar geleden zelf mee met een Koploperproject en heeft daar veel van opgestoken. Hij heet ons welkom op zijn locatie en vertelt ons over het bedrijf, ondernemen tijdens de corona-periode en wat het heeft opgestoken van deelname aan het Koploperproject. Het hotel-restaurant heeft in het verleden ook als locatie voor een Koplopersymposium gediend en de herinneringen daaraan zijn wederzijds nog zeer positief. Jaap de Vries van DZyzzion geeft een kort overzicht van de stand van zaken en presenteert een kort overzicht van de belangrijkste uitkomsten van de Milieubarometer, zoals de totale CO2-uitstoot van de groep en een vergelijking van een aantal kengetallen. Daarna wordt gestart met de presentaties van en door de deelnemers. Twee deelnemers waren vanwege drukte helaas afwezig. Elton heeft de Milieubarometer gebruikt om de afgelopen 3 jaar in beeld te brengen, zodat we konden zien welke vooruitgang er is geboekt. De trend in elektriciteitsverbruik bleek negatief, maar dit valt goed te verklaren door het uitbreiden van werkzaamheden (zonnepanelen productie) en verwarmen en koelen middels een warmtepomp, ipv op gas. Professionele aanleg van led-verlichting zorgde voor veel beter licht, maar ook voor veel meer lampen. Nieuwe lichtkoepels in het dak brachten daglicht, maar ook warmte, waardoor koeling zomers nodig werd. De Milieubarometer heeft ook nieuw inzicht gegeven in de woon-werk kilometers per medewerker. Uit het Duurzaamheidsprofiel (DuOn-Scan) van RSG De Borgen bleek dat er vooral winst valt te halen op de onderdelen Proces en Planet. De verworven kennis zal ook met het bestuur gedeeld worden en idealiter worden ook de andere locaties nog in de Milieubarometer in beeld gebracht. Afval en grondstoffen vraagt nog bijzondere aandacht, ook in combinatie met de leerlingen. Het blijkt heel moeilijk om leerlingen bij afvalscheiding, of überhaupt het gebruikmaken van afvalemmers, te betrekken. De meeste lespakketten en informatie voor bijvoorbeeld ‘plastic vrije scholen’ zijn gericht op basisscholen. De Zijlen verleent zorg aan cliënten met verstandelijke beperking en heeft 65 locaties door de hele provincie Groningen. Voor de Milieubarometer is het oudste gebouw in eigendom bekeken; de Driemaster. Het bleek vooral bijzonder dat op deze locatie afval een aanzienlijk deel van de milieubelasting voor zijn rekening neemt. Dit willen men met de bewoners gaan oppakken, maar is wel een lastig onderwerp. De Raad van Bestuur heeft de opdracht om MVO beleid op te stellen en duurzaamheid structureler op te gaan pakken en daar wordt inmiddels aan gewerkt. Ook wordt er gekeken welke corona-maatregelen en aanpassingen positief zijn ervaren en die vastgehouden zullen worden omwille van besparing en duurzaamheid, zoals meer thuiswerken en kantoorruimte verminderen. Duurzaamheid binnen de gemeente Noordenveld wordt sterk vertaald naar energie verduurzamen en besparen. Het Koploperproject heeft laten zien dat het nog veel breder kan. Bovendien is niet alleen de duurzaamheidsmanager hiervoor aan zet, maar wordt het in de hele organisatie verweven. Een rode draad is het ontbreken van een gezamenlijk doel en stappenplan naar een Klimaatneutraal Noordenveld. Het kost moeite om alle milieugegevens uit alle delen van de organisatie naar boven te halen, maar het meeste is inmiddels boven water. Harkboot verwijdert per boot waterplanten met wortel en al, uit vaarwegen, vijvers, kanalen en Natura2000 gebieden. Er wordt op verschillende manieren al ontzettend veel aan monitoring gedaan, o.a. voor de VCA en voor de CO2 Prestatieladder. Nu komt ook de DuOn Scan en de Milieubarometer erbij. Voor Harkboot bestaat de uitdaging er nu uit om niet 3x ongeveer hetzelfde te moeten doen, maar deze monitoringssystemen met elkaar te integreren. Een aantal opstekers uit het Koploperproject zijn; het zoeken naar andere producten/coatings met minder milieubelasting en voorzien van een keurmerk, en het laten ‘mee profiteren van medewerkers’ bij de groei van het bedrijf, als waren het aandeelhouders. Er is inmiddels een enorme CO2 besparing gerealiseerd door het invoeren van HVO / blauwe diesel in de eigen bedrijfsvoering en in de omgeving. Dusseldorp heeft de afgelopen periode gewoon – onder strikte voorwaarden - kunnen werken, maar er wordt nog een spannende periode verwacht, omdat opdrachtgevers voorzichtig zijn. De milieugegevens zijn verzameld voor de vestiging in Tolbert. De grootste belasting komt door mobiele werktuigen/vervoer. Het machinepark wordt wel constant vernieuwd en zuiniger en er wordt ook steeds meer met elektrische machines gewerkt. Circulair ondernemen, o.a. via Insert, is een speerpunt van het werk. Ook heeft Dusseldorp 6 ontwikkelingsdoelen van de VN omarmd. Ook is er een eigen 'rentmeester' die heel inspirerend werkt, zowel intern als extern. Jaap de Vries geeft tenslotte een toelichting op de vervolgstappen: de ontwikkeling van een visie op MVO en het opstellen van het actieplan in de vorm van de DuOn-Agenda. Dit is een handzaam formaat, waarmee duurzaam ondernemen een permanent verbeterproces kan worden, met meetbare resultaten, in plaats van losse acties. Ook de Global Goals kunnen hierin worden opgenomen. Het is de bedoeling dat alle Koplopers een DuOn-agenda opstellen, op basis van een keuze uit de aanbevelingen in het Duurzaamheidsprofiel en de maatregelen uit de maatregelenmodule in de Milieubarometer. Eenieder bepaalt zelf de ambities en het aantal acties. Wel belangrijk is dat wat er wordt ingevuld zo SMART mogelijk is. Tenslotte legt Jaap uit hoe je klimaatneutraal kunt ondernemen en hoe de Milieubarometer daarbij handig kan worden gebruikt. Al met al weer een erg inspirerende bijeenkomst, waarin veel van elkaar is geleerd. Na de zomer komt de groep weer bij elkaar om de DuOn-Agenda's met elkaar te bespreken. Ook wordt dan aandacht besteed aan MVO-communicatie. Hopelijk kunnen de deelnemers eind dit jaar het project afsluiten met een mooi Koplopersymposium, maar dat zal afhangen van de ontwikkelingen rondom corona, De Koplopers in dit project worden begeleid door Ada Kruiter (CirculairActief), Margo Verhagen (In Circulaire Kringen) en Jaap de Vries (DZyzzion). Meer weten over het Koploperproject? Klik dan hier.

Als gevolg van de coronamaatregelen hebben we ook bij de Koploperprojecten te maken met beperkingen. Vooral de bijeenkomsten, waarbij we met de groep bij een Koploper op bezoek gaan en resultaten uitwisselen, zijn momenteel lastig. Ook hebben veel deelnemers het momenteel druk met het doorvoeren van aanpassingen in hun bedrijfsvoering of dienstverlening. Toch willen ze graag door met het Koploperproject, want duurzaam ondernemen blijft belangrijk en waarschijnlijk nog meer dan voorheen. Op 19 mei hebben we daarom voor het eerst een terugkoppelingsbijeenkomst gehouden via videoconferencing. De deelnemers van het Koploperproject Aa en Hunze, Borger-Odoorn en Tynaarlo sloten om 10 uur aan op het online platform Jitsi Meet. Dat is een snel opkomend alternatief voor het populaire Zoom, dat ter discussie staat vanwege beveiligingsproblemen. Afgezien van wat kleine technische probleempjes, verliep de sessie prima. We waren uiteraard allemaal benieuwd hoe het een ieder verging in deze lastige tijden. Daarom hielden we eerst een 'rondje corona'. Gelukkig zijn er bij geen van de deelnemende bedrijven mensen ziek geworden en komt geen van hen in grote problemen. Uiteraard hebben de maatregelen wel flinke impact, maar daar wordt heel creatief mee omgegaan. Een paar voorbeelden: Vakantiepark Het Land van Bartje had aanvankelijk nauwelijks gasten meer en de faciliteiten moesten dicht. Door het onderhoud naar voren te halen, konden de medewerkers toch aan het werk blijven. "Dat scheelt straks weer in de kosten", aldus Hans Oudshoorn. Gelukkig trekken de boekingen nu weer aan en kunnen bepaalde faciliteiten (met beperkingen) weer open. Kompas Zuidlaren levert financiële zorg aan kwetsbare mensen. Directeur Marcel Kooi verwacht juist meer werk als gevolg van de crisis en vindt dit wel wrang, aangezien kwetsbare groepen vooral de dupe worden. 80% van de medewerkers werkt nu vanuit huis en dat zal ook in de toekomst deels blijven doen. Daarmee werd de ambitie om de CO2-footprint van het woon-werkverkeer te reduceren sneller behaald dan verwacht. Royal Flora Holland Eelde had het de eerste week erg moeilijk. "We hebben toen veel bloemen weggegeven aan ziekenhuizen en verzorgingshuizen", vertelde Jeanne de Vries. Maar daarna ging het snel beter en zijn er zelfs topweken gedraaid. De bezetting van de veilingtribune moest wel fors omlaag. Daarom is een online veilingsysteem versneld ingevoerd, waar goed gebruik van wordt gemaakt. COOP Supermarkt Odoorn draaide vooral de eerste weken hoge omzetten. "Maar de verhalen dat we recordwinsten maken bij de supermarkten kloppen niet", aldus Jeroen Schippers. De online bestellingen zijn sterk toegenomen en dat is een grote kostenpost. Jeroen heeft een aantal mensen uit de horeca opgenomen in het team, die na 1 juni weer teruggaan. Er is veel gecommuniceerd met klanten, die het niet altijd eens waren met de beperkende maatregelen. Bij Quercus Boomexperts was "aanvankelijk wel sprake van enige paniek", aldus directeur Rob Gulmans. Maar er zijn snel protocollen opgesteld, waarna het werk gewoon door kon gaan. Doordat er minder verkeer op de weg is, is het werk zelfs veiliger. Ook bij Quercus wordt nu veel meer online vergaderd. De angst is wel dat overheden, vanwege tekorten, straks gaan bezuinigen op groen. "Maar deze crisis laat ook zien hoe belangrijk groen is voor een gezond ecosysteem", aldus Rob. Afier Accountants en Adviseurs zat midden in een verbouwing. Die kon goed doorgaan, omdat de medewerkers bijna allemaal thuis werkten. Ook het werk kon gewoon doorgaan. Alleen vinden de jongere medewerkers het wat lastiger om even hun senior collega's te raadplegen. Er is weinig extra werk geweest in verband met het aanvragen van overheidssteun voor klanten. Volgens directeur André Kool zitten die regelingen heel eenvoudig in elkaar, waardoor ondernemers dit meestal prima zelf kunnen. Hij verwacht wel dat veel ondernemers blij zullen zijn als ze dit jaar rond de nul kunnen draaien. Bij de drie deelnemende gemeenten Aa en Hunze, Borger-Odoorn en Tynaarlo gaat het meeste werk door, zij het vooral vanuit huis. Ook de gemeenteraad werkt vooralsnog digitaal. Na de aanpassingen, wordt verduurzaming straks wel weer actief opgepakt. Maar de begroting voor 2021 is nog erg onzeker, vanwege extra uitgaven en wegvallende inkomsten. Sight Landscaping en Yorneo konden vanwege microfoonproblemen wel meeluisteren, maar helaas geen inbreng leveren. Alle Koplopers hadden reeds eerder een concreet actieplan aangeleverd (de DuOn-Agenda) met ambities en praktische verduurzamingsstappen die ze de komende tijd willen gaan zetten. Daarop hebben ze van hun adviseur al feedback ontvangen. In normale tijden worden deze actieplannen in tweetallen met elkaar gedeeld in de bijeenkomst. In deze nieuwe situatie is afgesproken dat ze elkaar zelf na afloop opzoeken. Na een introductie over MVO-communicatie door Jaap de Vries, werd de bijeenkomst afgesloten, helaas zonder het gebruikelijke borreltje. In de komende tijd gaan de deelnemers aan de slag met het uitwerken van een communicatieopdracht, waarin ze de input uit de vorige stappen gaan toepassen. Of en in welke vorm er een afsluitend Koplopersymposium kan worden gehouden in de loop van het jaar, is helaas nog even afwachten. De meeting maakte duidelijk dat we ook zonder fysieke bijeenkomsten wel door kunnen, al blijft het natuurlijk wel fijn als je elkaar af en toe ook fysiek kunt ontmoeten. Het Koploperproject in Aa en Hunze, Borger-Odoorn en Tynaarlo wordt begeleid door Margo Verhagen en Jaap de Vries. #Koploperproject #toekomstbestendig #duurzaam #ondernemen #mkb #aaenhunze #borgerodoorn #tynaarlo #corona

Op het Koplopersymposium op 28 november 2019 wonnen Ultraware (2e groep) en Inducon (3e groep) de Koploperprijs. Beide bedrijven waren deelnemer aan het Koploperproject toekomstbestendig ondernemen in Assen e.o. Zie hier een verslag van dit geslaagde symposium. Recent werd de Koploperprijs geplant bij beide bedrijven. Geplant? Ja, want de prijs bestaat al een aantal jaren uit een een biologisch gekweekt appelboompje van een oud ras, in dit geval een Drentse Bellefleur. Dit staat symbool voor duurzaam ondernemen als continu groeiproces. Bovendien dragen we hiermee bij aan het behoud van oude rassen. Het boompje werd geleverd door Kwekerij "De Baggelhof" in Terheijl.

NB. Gelet op de ontwikkelingen rondom het coronavirus is samen met de Gemeente Het Hogeland besloten om het Koplopersymposium op 19 maart voorlopig uit te stellen. U kunt zich niet meer aanmelden. Op 19 maart organiseren we weer een inspirerend Koplopersymposium, ter afsluiting van het Koploperproject in gemeente Het Hogeland. Gastspreker is Geanne van Arkel, head of Sustainable Development bij Interface Europe en MVO-manager van het jaar 2018. Interface is al jaren actief op het gebied van duurzaam en circulair ondernemen en mag met recht een pionier worden genoemd. Geanne neemt ons mee in het verhaal van Interface en laat zien hoe circulair ondernemen in de praktijk wordt gebracht. Natuurlijk komen ook de ervaringen van de deelnemers aan dit Koploperproject uitgebreid aan bod. Zij laten zien hoe je als gewone ondernemer voordeel kunt behalen voor people, planet en profit. Datum: 19 maart 2020 Tijd: 12:30 uur - 16:30 uur (optionele lunch vanaf 11:45 uur) Plaats: Wongema, Tammingastraat 58, 9978 PD Hornhuizen Voor het volledige programma en aanmelden, klik hier. Meer informatie over het Koploperproject vind je hier en op de website van Koploperproject Groningen.

In alle vroegte kwam een groep ondernemers bij elkaar in het zeer duurzame pand van Harrier Accountancy, voor het startontbijt van het nieuwe Koploperproject op bedrijventerrein Zuidoost in Groningen. Kortgeleden ging ook al een Koploperproject van start met deelnemers uit de hele stad Groningen. De komende tijd gaan de deelnemers samen aan de slag om verdere stappen te zetten in de verduurzaming van hun bedrijf en hun product- en dienstverlening. Ze worden hierin begeleid door het Koploperteam, bestaande uit Ada Kruiter, Reina Boels en Jaap de Vries. Veel van de nieuwe deelnemers zijn al heel goed op weg met duurzaam ondernemen. Zo is het bedrijfspand van gastheer Harrie Marissen van Harrier Accountancy energieneutraal en grotendeels circulair gebouwd, wat betekent dat het geheel demontabel is, zodat alle bouwelementen opnieuw kunnen worden gebruikt. Ook zijn zoveel mogelijk duurzame bouwmaterialen toegepast. Ook Donkergroen is al een Koploper in Nederland op het gebied van groenvoorziening en onderhoud en heeft de ambitie om in 2035 volledig circulair te functioneren. Patrick Reinders van facilitair dienstverlener Effektief, is weer zeer actief met social return. Zo zijn alle deelnemers al goed op weg, maar ze willen samen ontdekken hoe het nog duurzamer kan. Zie hier een leuk artikel in de Groninger Internet Courant over de startbijeenkomst. De deelnemers aan dit nieuwe Koploperproject zijn: Harrier Accountancy Donkergroen (Donkergroep) Waterbedrijf Groningen Kwint Groep Leerbouwen Roossien Hoogwerktechniek Effektief Groep Bauhaus Groningen Er is nog plaats voor twee bedrijven. Dus, is je bedrijf gevestigd op Groningen Zuidoost, meld je dan zsm aan, want vol=vol! Het Koploperproject Zuidoost Groningen wordt mede mogelijk gemaakt door de gemeente Groningen, Provincie Groningen en Bedrijvenvereniging Groningen Zuidoost. #Koploperproject #Groningen #BedrijvenverenigingZO